netweek - Ιχνηλασιμότητα: Έλεγχος σημαίνει ποιότητα

Τρίτη, 23 Απριλίου 2019

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Software

Ιχνηλασιμότητα: Έλεγχος σημαίνει ποιότητα

18 Μαΐου 2015 | 10:35 Γράφει ο Γιώργος  Φετοκάκης Topics: Special Reports

Η υλοποίηση ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας σε μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην αγορά των προϊόντων FMCG εξασφαλίζει, εκτός από την ικανοποίηση των νομοθετικών απαιτήσεων, την υλοποίηση ενός συστήματος πρόληψης μέσω ανάκλησης προβληματικών προϊόντων, προφυλάσσοντας την επιχείρηση από δυσάρεστες καταστάσεις.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, τα ουκ ολίγα κρούσματα τροφιμογενών νοσημάτων ανά τον κόσμο έγειραν σημαντικά ερωτήματα στους καταναλωτές για την ικανότητα των αρχών να τους προστατέψει. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μπει στις προτεραιότητες όλων των κυβερνήσεων η ρυθμιστική εποπτεία τροφίμων. Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την ακόρεστη ανάγκη των καταναλωτών να γνωρίσουν τα θρεπτικά και αλλεργιογόνα συστατικά που εμπεριέχουν οι τροφές που καταναλώνουν, έχουν οδηγήσει τη βιομηχανία τροφίμων να υιοθετήσει μια εντονότερη στρατηγική πρόληψης, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση από ποτέ στη ιχνηλασιμότητα. Μπροστά σε αυτές τις ταχύτατες πολιτιστικές και ρυθμιστικές εξελίξεις η βιομηχανία τροφίμων έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει ακόμα περισσότερο την αποτελεσματικότητα των πανταχού παρόντων barcodes και να χρησιμοποιήσει μια κοινή γλώσσα για την αναγνώριση, καταγραφή και διαμοιρασμό πληροφοριών προϊόντος ανάμεσα στους εμπορικούς εταίρους, εκπληρώνοντας, έτσι, τις σημερινές απαιτήσεις.

Η ιχνηλασιμότητα σήμερα
Αν επιχειρούσε κανείς να δώσει έναν ορισμό για την ιχνηλασιμότητα (traceability) θα τη χαρακτήριζε ως την ικανότητα επαλήθευσης της ταυτότητας, του ιστορικού, της θέσης ή της κατάστασης ενός προϊόντος με τεκμηριωμένη πληροφορία. Το πιο κρίσιμο κομμάτι της ιχνηλασιμότητας είναι η απόκτηση ορατότητας μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα, η οποία επιτρέπει στους εμπορικούς εταίρους να γνωρίζουν πού βρίσκεται ένα προϊόν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, από την παραγωγή μέχρι να φτάσει στα χέρια των καταναλωτών.

Αρκετοί βιομήχανοι του χώρου εστιάζουν στα οφέλη της ορατότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας, όχι μόνο γιατί τους υποχρεώνει ο νόμος να αποκτήσουν καλύτερες δυνατότητες ιχνηλασιμότητας των τροφίμων τους, αλλά επειδή, επίσης, έχουν συνειδητοποιήσει τις λειτουργίες αποδοτικότητας που αποκτούν όταν μπορούν να δουν καλύτερα τις λεπτομέρειες των εσωτερικών τους διεργασιών, όπως και το από πού προέρχεται το προϊόν τους και το πού πηγαίνει. Για την εφαρμογή της ιχνηλασιμότητας απαιτείται η σύνδεση των εσωτερικών ιδιόκτητων συστημάτων ιχνηλάτησης με εξωτερικά συστήματα, μέσω της χρήσης μιας διεθνούς επιχειρηματικής γλώσσας σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Τα στάνταρ επιτρέπουν στους εμπορικούς εταίρους στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα να μιλήσουν μεταξύ τους μέσω της αναγνώρισης που παρέχουν τα barcodes. Χρησιμοποιώντας τα ίδια στάνταρ για την αναγνώριση και σύλληψη δεδομένων για προϊόντα, οι εταιρείες μπορούν να μοιραστούν περισσότερο αποτελεσματικά και με μεγαλύτερη ακρίβεια συγκεκριμένες πληροφορίες προϊόντων, κάτι από το οποίο κερδίζουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι καταναλωτές. Οι καταναλωτές ζητούν, επίσης, περισσότερη πρόσβαση σε λεπτομερέστερες πληροφορίες για το τι καταναλώνουν.

Ο υπερδικτυωμένος καταναλωτής του σήμερα που σκανάρει τα barcodes προϊόντων από το smartphone του στο σούπερ μάρκετ ή που ενδιαφέρεται για τις διατροφικές πληροφορίες των όσων τρώει, ωθεί τη βιομηχανία τροφίμων στο να προσφέρει μια μεγαλύτερη διαφάνεια για τα προϊόντα που διαθέτει στην αγορά. Όλα τα παραπάνω ωθούν τη βιομηχανία να αλλάξει στρατηγική, εστιάζοντας κυρίως στην πρόληψη τέτοιων καταστάσεων και όχι τόσο στην αντιμετώπισή τους.

Ανάγκη συνεργασίας
Για την αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στη βιομηχανία τροφίμων, όσον αφορά τα προϊόντα που διοχετεύονται στην αγορά, απαιτείται μια συλλογική προσπάθεια ανάμεσα στις επιχειρήσεις, τις επαγγελματικές ενώσεις, τα βιομηχανικά γκρουπ και τους ρυθμιστικούς οργανισμούς. Η σημασία της συνεργασίας καταδεικνύεται και σε μια πρόσφατη μελέτη της Accenture, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δυνητική αξία που μπορεί να αποκτηθεί τον πρώτο χρόνο από τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ του retailer και τον προμηθευτή μπορεί να μειώσει συνολικά έως 50 δις δολάρια τις κεφαλαιούχες δαπάνες, έως 125 δις δολάρια τα λειτουργικά έξοδα και έως 90 δις δολάρια τα κόστη κατασκευής και διανομής. Ένας σύνδεσμος που θα υποστήριζε μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να δώσει στα μέλη του την ευκαιρία να μοιραστούν σκέψεις και εμπειρίες, διαμορφώνοντας το μέλλον της βιομηχανίας και διευθετώντας μερικά κρίσιμα ζητήματά της, αναπτύσσοντας λύσεις ταχύτερα, καλύτερα και πιο αποτελεσματικά, επιτρέποντας την ευρεία υιοθέτησή τους από όλη τη βιομηχανία.

Ένα τοπίο συνεχών αλλαγών
Η ιχνηλασιμότητα τροφίμων και η πρόσβαση σε πλήρεις και ακριβείς διατροφικές και αλλεργιογόνες πληροφορίες θα συνεχίσει να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας της βιομηχανίας τροφίμων, ένεκα της αυστηρής νομοθεσίας και της αυξανόμενης ανάγκης των καταναλωτών να έχουν πρόσβαση σε τέτοια στοιχεία. Λόγω της ταχύτατης εξέλιξης της τεχνολογίας και της αλλαγής κουλτούρας που προκαλεί αυτή, η βιομηχανία τροφίμων βρίσκεται μπροστά σε ένα τοπίο συνεχών αλλαγών, με την ανάγκη για βελτιώση της ιχνηλασιμότητας να αποκτά ένα επείγοντα χαρακτήρα. Οι ρυθμιστές και οι καταναλωτές από την πλευρά τους απαιτούν περισσότερο επαγρύπνηση και διαφάνεια από τη βιομηχανία τροφίμων. Καταλήγοντας σε μια κοινή προσέγγιση για την ταυτοποίηση και εντοπισμό τροφίμων σε όλη τη διαδρομή που ακολουθούν μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα, οι κατασκευαστές, διανομείς, retailers και πάροχοι λύσεων μπορούν να αποκτήσουν μια ασφαλέστερη εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων. Όταν μιλάει κανείς για ασφάλεια τροφίμων ο σχεδιασμός εκτάκτου ανάγκης μπορεί να σπάσει σε τέσσερις φάσεις:

1. Ετοιμότητα. Όταν γίνεται σχεδιασμός για μια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, η ιχνηλασιμότητα παρέχει μεγαλύτερη εποπτεία στην εφοδιαστική αλυσίδα, βοηθώντας έτσι σε μια καλύτερη προετοιμασία για ένα έκτακτο γεγονός.

2. Αντίδραση. Στην περίπτωση που κάτι πάει λάθος, η ιχνηλασιμότητα βελτιώνει τη ευελιξία αντίδρασης από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

3. Ανάκτηση. Κατά τη διάρκεια της φάσης ανάκτησης, η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει στη βιομηχανία και στους ρυθμιστές να διατηρήσουν ή να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη με τους πελάτες τους.

4. Πρόληψη. Η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει τον προσδιορισμό της αιτιότητας του προβλήματος, δρώντας προληπτικά για τη μη εμφάνιση παρόμοιων ζητημάτων.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, τα ουκ ολίγα κρούσματα τροφιμογενών νοσημάτων ανά τον κόσμο έγειραν σημαντικά ερωτήματα στους καταναλωτές για την ικανότητα των αρχών να τους προστατέψει. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μπει στις προτεραιότητες όλων των κυβερνήσεων η ρυθμιστική εποπτεία τροφίμων. Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την ακόρεστη ανάγκη των καταναλωτών να γνωρίσουν τα θρεπτικά και αλλεργιογόνα συστατικά που εμπεριέχουν οι τροφές που καταναλώνουν, έχουν οδηγήσει τη βιομηχανία τροφίμων να υιοθετήσει μια εντονότερη στρατηγική πρόληψης, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση από ποτέ στη ιχνηλασιμότητα. Μπροστά σε αυτές τις ταχύτατες πολιτιστικές και ρυθμιστικές εξελίξεις η βιομηχανία τροφίμων έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει ακόμα περισσότερο την αποτελεσματικότητα των πανταχού παρόντων barcodes και να χρησιμοποιήσει μια κοινή γλώσσα για την αναγνώριση, καταγραφή και διαμοιρασμό πληροφοριών προϊόντος ανάμεσα στους εμπορικούς εταίρους, εκπληρώνοντας, έτσι, τις σημερινές απαιτήσεις.

Η ιχνηλασιμότητα σήμερα
Αν επιχειρούσε κανείς να δώσει έναν ορισμό για την ιχνηλασιμότητα (traceability) θα τη χαρακτήριζε ως την ικανότητα επαλήθευσης της ταυτότητας, του ιστορικού, της θέσης ή της κατάστασης ενός προϊόντος με τεκμηριωμένη πληροφορία. Το πιο κρίσιμο κομμάτι της ιχνηλασιμότητας είναι η απόκτηση ορατότητας μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα, η οποία επιτρέπει στους εμπορικούς εταίρους να γνωρίζουν πού βρίσκεται ένα προϊόν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, από την παραγωγή μέχρι να φτάσει στα χέρια των καταναλωτών.

Αρκετοί βιομήχανοι του χώρου εστιάζουν στα οφέλη της ορατότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας, όχι μόνο γιατί τους υποχρεώνει ο νόμος να αποκτήσουν καλύτερες δυνατότητες ιχνηλασιμότητας των τροφίμων τους, αλλά επειδή, επίσης, έχουν συνειδητοποιήσει τις λειτουργίες αποδοτικότητας που αποκτούν όταν μπορούν να δουν καλύτερα τις λεπτομέρειες των εσωτερικών τους διεργασιών, όπως και το από πού προέρχεται το προϊόν τους και το πού πηγαίνει. Για την εφαρμογή της ιχνηλασιμότητας απαιτείται η σύνδεση των εσωτερικών ιδιόκτητων συστημάτων ιχνηλάτησης με εξωτερικά συστήματα, μέσω της χρήσης μιας διεθνούς επιχειρηματικής γλώσσας σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Τα στάνταρ επιτρέπουν στους εμπορικούς εταίρους στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα να μιλήσουν μεταξύ τους μέσω της αναγνώρισης που παρέχουν τα barcodes. Χρησιμοποιώντας τα ίδια στάνταρ για την αναγνώριση και σύλληψη δεδομένων για προϊόντα, οι εταιρείες μπορούν να μοιραστούν περισσότερο αποτελεσματικά και με μεγαλύτερη ακρίβεια συγκεκριμένες πληροφορίες προϊόντων, κάτι από το οποίο κερδίζουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι καταναλωτές. Οι καταναλωτές ζητούν, επίσης, περισσότερη πρόσβαση σε λεπτομερέστερες πληροφορίες για το τι καταναλώνουν.

Ο υπερδικτυωμένος καταναλωτής του σήμερα που σκανάρει τα barcodes προϊόντων από το smartphone του στο σούπερ μάρκετ ή που ενδιαφέρεται για τις διατροφικές πληροφορίες των όσων τρώει, ωθεί τη βιομηχανία τροφίμων στο να προσφέρει μια μεγαλύτερη διαφάνεια για τα προϊόντα που διαθέτει στην αγορά. Όλα τα παραπάνω ωθούν τη βιομηχανία να αλλάξει στρατηγική, εστιάζοντας κυρίως στην πρόληψη τέτοιων καταστάσεων και όχι τόσο στην αντιμετώπισή τους.

Ανάγκη συνεργασίας
Για την αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στη βιομηχανία τροφίμων, όσον αφορά τα προϊόντα που διοχετεύονται στην αγορά, απαιτείται μια συλλογική προσπάθεια ανάμεσα στις επιχειρήσεις, τις επαγγελματικές ενώσεις, τα βιομηχανικά γκρουπ και τους ρυθμιστικούς οργανισμούς. Η σημασία της συνεργασίας καταδεικνύεται και σε μια πρόσφατη μελέτη της Accenture, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η δυνητική αξία που μπορεί να αποκτηθεί τον πρώτο χρόνο από τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ του retailer και τον προμηθευτή μπορεί να μειώσει συνολικά έως 50 δις δολάρια τις κεφαλαιούχες δαπάνες, έως 125 δις δολάρια τα λειτουργικά έξοδα και έως 90 δις δολάρια τα κόστη κατασκευής και διανομής. Ένας σύνδεσμος που θα υποστήριζε μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να δώσει στα μέλη του την ευκαιρία να μοιραστούν σκέψεις και εμπειρίες, διαμορφώνοντας το μέλλον της βιομηχανίας και διευθετώντας μερικά κρίσιμα ζητήματά της, αναπτύσσοντας λύσεις ταχύτερα, καλύτερα και πιο αποτελεσματικά, επιτρέποντας την ευρεία υιοθέτησή τους από όλη τη βιομηχανία.

Ένα τοπίο συνεχών αλλαγών
Η ιχνηλασιμότητα τροφίμων και η πρόσβαση σε πλήρεις και ακριβείς διατροφικές και αλλεργιογόνες πληροφορίες θα συνεχίσει να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας της βιομηχανίας τροφίμων, ένεκα της αυστηρής νομοθεσίας και της αυξανόμενης ανάγκης των καταναλωτών να έχουν πρόσβαση σε τέτοια στοιχεία. Λόγω της ταχύτατης εξέλιξης της τεχνολογίας και της αλλαγής κουλτούρας που προκαλεί αυτή, η βιομηχανία τροφίμων βρίσκεται μπροστά σε ένα τοπίο συνεχών αλλαγών, με την ανάγκη για βελτιώση της ιχνηλασιμότητας να αποκτά ένα επείγοντα χαρακτήρα. Οι ρυθμιστές και οι καταναλωτές από την πλευρά τους απαιτούν περισσότερο επαγρύπνηση και διαφάνεια από τη βιομηχανία τροφίμων. Καταλήγοντας σε μια κοινή προσέγγιση για την ταυτοποίηση και εντοπισμό τροφίμων σε όλη τη διαδρομή που ακολουθούν μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα, οι κατασκευαστές, διανομείς, retailers και πάροχοι λύσεων μπορούν να αποκτήσουν μια ασφαλέστερη εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων. Όταν μιλάει κανείς για ασφάλεια τροφίμων ο σχεδιασμός εκτάκτου ανάγκης μπορεί να σπάσει σε τέσσερις φάσεις:

1. Ετοιμότητα. Όταν γίνεται σχεδιασμός για μια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, η ιχνηλασιμότητα παρέχει μεγαλύτερη εποπτεία στην εφοδιαστική αλυσίδα, βοηθώντας έτσι σε μια καλύτερη προετοιμασία για ένα έκτακτο γεγονός.

2. Αντίδραση. Στην περίπτωση που κάτι πάει λάθος, η ιχνηλασιμότητα βελτιώνει τη ευελιξία αντίδρασης από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

3. Ανάκτηση. Κατά τη διάρκεια της φάσης ανάκτησης, η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει στη βιομηχανία και στους ρυθμιστές να διατηρήσουν ή να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη με τους πελάτες τους.

4. Πρόληψη. Η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει τον προσδιορισμό της αιτιότητας του προβλήματος, δρώντας προληπτικά για τη μη εμφάνιση παρόμοιων ζητημάτων.


Κάτι περισσότερο από ανάκληση προϊόντων
Η ιχνηλασιμότητα τροφίμων γίνεται όλο και πιο σημαντική τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά από μια σειρά συμβάντων που άρχισαν να δημιουργούν ανησυχία στο καταναλωτικό κοινό για την ποιότητα των τροφίμων που καταναλώνει. Η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων έχει εξελιχθεί σήμερα σε ένα κουβάρι από εταιρείες που θέλουν να βελτιώσουν τις ικανότητές τους να θρέψουν τον αυξανόμενο πληθυσμό παγκοσμίως. Αν και τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια τροφίμων εξακολουθούν να σπανίζουν, όταν εμφανίζονται, ο χρόνος είναι εχθρός, καθώς η δημόσια υγεία και οι ανθρώπινες ζωές βρίσκονται σε κίνδυνο, όπως και η επιβίωση των βιομηχανιών, εταιρειών και των υπαλλήλων τους.

Σκοπός του Global Food Traceability Center είναι να βοηθήσει τις εταιρείες να κατανοήσουν καλύτερα και να ενσωματώσουν τρόπους για να εντοπίσουν και να παρακολουθήσουν τις διαδρομές των προϊόντων τους για να βελτιώσουν την ασφάλεια των τροφίμων τους και να για αποφύγουν (ή να μετριάσουν) τις αρνητικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στην οικονομία. Είναι, ωστόσο, σημαντικό να κατανοήσει κανείς ότι η ιχνηλασιμότητα είναι κάτι πολύ περισσότερο από την ανάκληση προϊόντων. Όταν είναι κανείς σε θέση να γνωρίζει την προέλευση των προϊόντων, των συστατικών και χαρακτηριστικών τους, από τον παραγωγό μέχρι τα ράφια των καταστημάτων και τον τελικό καταναλωτή, αποκτά όλο και περισσότερο σημασία.

Μπορεί η ιχνηλασιμότητα να απαιτείται όλο και περισσότερο για λόγους υγείας, ωστόσο, η βασική κινητήρια δύναμη για την καθιέρωσή της είναι οι οικονομικοί λόγοι. Για παράδειγμα, σύμφωνα με την ένωση Grocery Manufacturers Association στις ΗΠΑ, οι οικονομικές επιπτώσεις από την ανάκληση ενός προϊόντος είναι πολύ σημαντικές. Το 52% των ανακλήσεων κοστίζει πάνω από δέκα εκατομμύρια δολάρια και το 23% πάνω από 30 εκατομμύρια δολάρια. Η εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων σήμερα αποτελεί ένα γρίφο, ο οποίος είναι διεθνής, δυναμικός και πολύπλοκος εκ φύσεως.

Ανάμεσα στις δομικές δυσκολίες περιλαμβάνονται η διεθνοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων, οι μεταβαλλόμενες βιομηχανικές διαδικασίες και οι προτιμήσεις των καταναλωτών για φρέσκα και το κατά το δυνατό ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα. Ο μίτος της Αριάδνης ξεκινάει στον πρωτογενή τομέα και συνεχίζεται στην επεξεργασία τροφίμων, την αποθήκευση και διανομή τους. Και στην έξοδο αυτού του λαβυρίνθου συναντά κανείς μια «κακοφωνία» από καταναλωτικές τάσεις και μεταβαλλόμενες συνήθειες των καταναλωτών, παράγοντες υγείας και νέες απειλές, διανθισμένα με παραπληροφόρηση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Έτσι, οι ανησυχίες για την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων συνεχίζει να κλιμακώνεται. Τέτοιες ανησυχίες περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

  • Eπιδείνωση και επέκταση τροφογενών ασθενειών (E.coli, λιστέρια, σαλμονέλα κ.λπ.)
  • Αύξηση του αριθμού ανακλήσεων
  • Άνοδος στις δόλιες δραστηριότητες στην τροφική αλυσίδα και στα παραποιημένα προϊόντα
  • Αύξηση στα προϊόντα από χώρες με χαμηλότερα στάνταρ ασφάλειας και υγιεινής
  • Υψηλότερος κίνδυνος μόλυνσης ή αλλοίωσης ένεκα των μακρύτερων και πιο πολύπλοκων εφοδιαστικών αλυσίδων
  • Aυξημένη απειλή τρομοκρατίας.

Οι επιπτώσεις όλων των παραπάνω είναι σημαντικές και περιλαμβάνουν:

  • Οικονομικές απώλειες από την αρνητική επίπτωση της ανάκλησης
  • Αύξηση της δυσπιστίας για την εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων και χαλάρωση της εμπιστοσύνης των πελατών
  • Μεγαλύτερες απαιτήσεις για την απόδειξη των χαρακτηριστικών που ισχυρίζεται ότι έχει ένα προϊόν
  • Αυξημένη ζήτηση για κανονισμούς και κατευθυντήριες γραμμές
  • Αυξημένο επιχειρηματικά κόστη για τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς.

Κρίσιμη για όλους

H ιχνηλασιμότητα είναι σημαντική για όλους:

  • Για τη δημόσια ασφάλεια γιατί μειώνει τα κρούσματα παραποίησης τροφίμων, καθώς και τις ακούσιες ή εκούσιες νοθείες, τη διαχείριση των τροφογενών ασθενειών και τις περιβαλλοντικές καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης.
  • Για τις επιχειρήσεις, όλα περιστρέφονται γύρω από τη διαχείριση κινδύνων και τον μετριασμό τους, μειώνοντας τις επιπτώσεις των ανακλήσεων και το κόστος ανάληψης ευθύνης.
  • Για την εφοδιαστική αλυσίδα, τα οφέλη σχετίζονται με την παραγωγικότητα, βελτιώσεις στις ταμειακές ροές, την καινοτομία και τη μείωση των αποβλήτων.
  • Για τους καταναλωτές, τέλος, όλα τα κέρδη σχετίζονται με την πρόσβαση στις αγορές και τα ασφαλή τρόφιμα, όπως και με την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο brand.

Ιχνηλασία, ο σύμμαχός μας

Η ανάλυση του όρου «Ιχνηλασία» στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο χώρο των τροφίμων έχει τόσες διαστάσεις όσες και οι επιμέρους δραστηριότητες που εφαρμόζονται από αυτές.

Ιχνηλασιμότητα, είναι η μεθοδολογία που εφαρμόζεται για την αντιμετώπιση των πιθανών κινδύνων που μπορεί να προκύψουν σε τρόφιμα και ζωοτροφές, για να εξασφαλιστεί ότι όλα τα προϊόντα τροφίμων είναι ασφαλή σε όλα τα στάδια παραγωγής, διακίνησης και πώλησής τους. Τα δεδομένα που προκύπτουν θα πρέπει να είναι άμεσα ανακτήσιμα προς επεξεργασία και έλεγχο. Η εφαρμογή διαδικασιών ιχνηλασίας παρέχει, εκτός από τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς ασφάλειας τροφίμων που επιβάλλονται από κρατικούς / διεθνείς φορείς και υπηρεσίες, τη δυνατότητα περαιτέρω ανάλυσης και αξιολόγησης ποιοτικών δεδομένων.

Επίσης, οι πληροφορίες που απαιτούνται (διαφορετικές ανά χώρα παράδοσης), είτε στα συνοδευτικά έντυπα των πωλούμενων προϊόντων είτε από πελάτες και κρατικές υπηρεσίες του εξωτερικού, είναι τόσες πολλές που η χειροκίνητη καταγραφή θα προκαλούσε μεγάλες καθυστερήσεις στην εκτέλεση των παραγγελιών και πιθανά λάθη που θα είχαν αρνητικές συνέπειες στην εικόνα της επιχείρησης. Η εταιρεία Νηρεύς, μια πλήρως καθετοποιημένη επιχείρηση η οποία δραστηριοποιείται στον ιδιαίτερο κλάδο της Ιχθυοκαλλιέργειας, έκρινε έγκαιρα ότι η μηχανογραφική αποτύπωση των δεδομένων ιχνηλασίας σε όλες τις παραγωγικές φάσεις θα της έδινε μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Γι’ αυτό και προέβηκε από το 2007 στη σταδιακή εφαρμογή των μηχανογραφικών συστημάτων ιχνηλασίας, τα οποία συνεχώς βελτιώνονται. Πλέον, οι διαδικασίες ιχνηλασίας (real time) που εφαρμόζονται δεν αποτελούν μόνο ένα σημαντικό μέσο διαφοροποίησης από τον ανταγωνισμό, αλλά, ταυτόχρονα, ένα σημαντικό και πολύτιμο εργαλείο συνεχούς παρακολούθησης – αξιολόγησης – δράσης, με στόχο την «ποιοτική» βελτίωση της παραγωγικότητας, καθώς και τον ανασχεδιασμό του τρόπου λειτουργίας όπου απαιτείται, σε όλα τα παραγωγικά κέντρα της επιχείρησης. Για την εφαρμογή των συστημάτων χρειάστηκε να δαπανηθούν αρκετοί πόροι σε χρόνο και χρήμα για το σχεδιασμό του λογισμικού, την προμήθεια ικανού εξοπλισμού και τις απαραίτητες δοκιμές, καθώς δεν υπήρχε ανάλογο έργο πιλότος για την ομαλή εξέλιξη του εγχειρήματος.

Έργο πρόκληση με σημαντικά οφέλη
Η υλοποίηση του συστήματος ήταν μεγάλη πρόκληση, καθώς έπρεπε να ανατραπούν παλιοί τρόποι λειτουργίας και να υιοθετηθούν νέοι, οι οποίοι ήταν υπό συνεχή αξιολόγηση και βελτίωση. Σημαντικοί παράγοντες δυσκολίας του εγχειρήματος ήταν οι εξής: * Η εναρμόνιση των λειτουργιών με τα μέσα τεχνολογίας. * Η μεγάλη κυκλοφοριακή ταχύτητα των παραγομένων δεδομένων - από την αλίευση, μέχρι τη συσκευασία και την πώληση. * Η μεγάλη διασπορά των κέντρων παραγωγής, όπου η συνδεσιμότητα δεν ήταν πάντα εφικτή. * Η ομαλή ένταξη πολύπλοκων διαδικασιών στα νέα συστήματα Πληροφορικής που εφαρμόστηκαν.

Το εγχείρημα δεν θα ήταν εφικτό χωρίς την υποστήριξη της διοίκησης, την υιοθέτηση των νέων λειτουργιών από τα εμπλεκόμενα παραγωγικά τμήματα και από την αρμονική συνεργασία των ομάδων υλοποίησης. Στη αρχή όλοι οι εμπλεκόμενοι υπερέβαλαν εαυτούς, καθώς τα προβλήματα ήταν πολλά και ορισμένες φορές μη αναμενόμενα. Κανείς δεν σταμάτησε την προσπάθεια που του αναλογούσε και, σήμερα, κανείς δεν μπορεί να φανταστεί τη λειτουργία της επιχείρησης χωρίς αυτά τα συστήματα.

Τα οφέλη του έργου ήταν άμεσα διακριτά και μετρήσιμα από τους πρώτους μήνες λειτουργίας του κι έτσι η εταιρεία δεν έπαψε να επενδύει βελτιώνοντας και επεκτείνοντας ανάλογες πρακτικές. Πρόσφατα, υλοποιήθηκε ένα έργο συστήματος ιχνηλασίας σε αποθήκη τρίτων (STEF, Milan) που διακινεί τις πωλήσεις του Ιταλικού υποκαταστήματος της Νηρεύς, καθώς δεν υπήρχε ανάλογο πληροφορικό σύστημα. Tο κλειδί της επιτυχίας, πέρα από τους γνωστούς παράγοντες υλοποίησης ενός έργου Πληροφορικής, βρίσκεται στους ανθρώπους ανεξαρτήτου βαθμίδος, που μπορούν να αντιλαμβάνονται με διορατικότητα τις ανάγκες που θα προκύψουν στα επόμενα χρόνια, να έχουν ισχυρή γνώση του αντικειμένου και να μπορούν να αποτυπώσουν και να εξελίξουν τις διαδικασίες που εφαρμόζονται και, τέλος, να εργαστούν για την επίτευξη του κοινού στόχου με συλλογικότητα και ομαδική προσπάθεια.


Ποιοτικό ελαιόλαδο με αποδείξεις

Η υλοποίηση ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας σε μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην αγορά των προϊόντων FMCG εξασφαλίζει, εκτός από την ικανοποίηση των νομοθετικών απαιτήσεων, την υλοποίηση ενός συστήματος πρόληψης μέσω ανάκλησης προβληματικών προϊόντων, προφυλάσσοντας την επιχείρηση από δυσάρεστες καταστάσεις.

nw: Πόσο σημαντική είναι η ύπαρξη ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας για μια βιομηχανία που δραστηριοποιείται στην βιομηχανία των τροφίμων; Τι προσφέρει ουσιαστικά ένα αποτελεσματικό σύστημα ιχνηλασιμότητας για μια βιομηχανία όπως η δική σας;

Γιάννης Mπάστας: Το σύστημα ιχνηλασιμοτητας αποτελεί νομική απαίτηση, κατά συνέπεια είναι υποχρεωτική η εφαρμογή του από τη βιομηχανία παραγωγής τροφίμων. Από εκεί και πέρα αποτελεί πολιτική της εκάστοτε εταιρείες το τι θα καλύπτει αυτό το σύστημα ιχνηλασιμότητας και κατά πόσο θα παραμένει απλά στην τήρηση του γράμματος του νόμου ή θα προχωρήσει παραπέρα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διασφάλιση ποιότητας και ασφάλειας των τροφίμων. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να εξεταστεί ως μέρος της πληροφοριακής υποδομής και ως εργαλείο παροχής σημαντικών πληροφοριών. Η ιχνηλασιμότητα είναι απαραίτητη για την περίπτωση απόσυρσης ή και δημόσιας ανάκλησης ελαττωματικών προϊόντων από την αγορά, όπως αυτό προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία.

nw: Τι πιστοποιήσεις υπάρχουν για την ιχνηλασιμότητα και πόσο αποτελεσματικές είναι αυτές στην πράξη;

Γιάννης Mπάστας: Η πιστοποίηση αποτελεί σε κάθε περίπτωση μια έξωθεν καλή μαρτυρία συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις από ένα εξειδικευμένο και ανεξάρτητο φορέα και είναι χρήσιμη για τις εταιρείες που την κρίνουν αναγκαία, είτε διότι εσωτερικά νιώθουν την ανάγκη άλλης μιας επιβεβαίωσης είτε γιατί απλά, όπως συνηθέστατα συμβαίνει, το ζητούν οι πελάτες τους. Το πρότυπο ISO 22005:2007 παρέχει τις κατευθύνσεις για την εγκατάσταση ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας στη βιομηχανία τροφίμων και τους παραγωγούς γενικότερα. Δοθέντος, ωστόσο, ότι η ιχνηλασιμότητα είναι αφενός μια νομική απαίτηση και αφετέρου καλύπτεται από τις απαιτήσεις του προτύπου ISO 22000:2005, το οποίο αφορά το συνολικό σύστημα διασφάλισης της ασφάλειας των τροφίμων μιας επιχείρησης, θεωρώ ότι δεν είναι σημαντικά τα οφέλη απόκτησης μιας εξειδικευμένης πιστοποίησης στο ISO 22005:2007.

nw: Συμφωνείτε ότι η ιχνηλασιμότητα αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που εξασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την καλή ποιότητα του ελαιολάδου που φθάνει στο τελικό καταναλωτή. Τι διαδικασίες εφαρμόζετε στην εταιρεία σας για να έχετε πλήρη ιχνηλασιμότητα σε όλα τα στάδια παραγωγής;

Γιάννης Mπάστας: Η ιχνηλασιμότητα αποτελεί για εμάς ένα σημαντικό εργαλείο παροχής πληροφοριών, αλλά δεν κρίνεται ως απολύτως βασικός και καθοριστικός παράγοντας για την ασφάλεια και την ποιότητα των προϊόντων μας. Υλοποιείται, δε, σε δύο μέρη: upstream traceability και downstream traceability. To πρώτο μέρος αφορά την ιχνηλάτηση όλων των πρώτων υλών, συστατικών και υλικών συσκευασίας που παραλαμβάνει η βιομηχανία, ενώ το δεύτερο έχει να κάνει με την ιχνηλάτηση των προϊόντων που παραδίδουμε εμείς στην αγορά.

Για ομοειδή αγροτικά προϊόντα που παράγονται από εκατοντάδες παραγωγούς, η ιχνηλασιμότητα εφαρμόζεται γενικά μέσα από μια ομαδοποιημένη προσέγγιση. Ωστόσο, η προσέγγιση, για παράδειγμα, ότι στη δεξαμενή Α υπάρχουν 100 τόνοι ελαιόλαδο ή γάλα ή αλεύρι ή χυμός πορτοκαλιού από δώδεκα παραγωγούς δεν μας καλύπτει πλήρως. Η ουσιαστική και απολυτή διασφάλιση στην περίπτωση αυτή απαιτεί διαφορετική προσέγγιση, εφαρμόζοντας πλήρη έλεγχο σε κάθε εισερχόμενη παρτίδα και διατηρώντας ατομικά δείγματα από κάθε παραγωγό, ώστε να μπορεί να ανατρέξει κάνεις σε αυτά, όταν προκύψει ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης.

Όσον αφορά το ελαιόλαδο, εφαρμόζουμε ένα μικτό σύστημα το οποίο στηρίζεται, κυρίως, στη συνεχή αξιολόγηση των προμηθευτών, με επισκέψεις και επιθεωρήσεις στα ελαιοτριβεία, αλλά και τον πλήρη σχολαστικό ποιοτικό έλεγχο κάθε παρτίδας στο διαπιστευμένο εργαστήριο της εταιρείας, ώστε, με περίπου 80 000 αναλύσεις κάθε χρόνο, να υπάρχει η απόλυτη διασφάλιση για τη γνησιότητα, αυθεντικότητα, ποιότητα και ασφάλεια του τελικού προϊόντος. Η ιχνηλασιμότητα στην περίπτωση αυτή έχει τον επικουρικό ρόλο που ήδη αναφέρθηκε.

Τέλος, το downstream traceability είναι απλούστερο στην εφαρμογή από τη βιομηχανία, αφού απαιτεί απλά την αναγραφή κωδικού παρτίδας. Ωστόσο είναι πιο δύσκολο στη διαχείρισή του από το χονδρεμπόριο και το λιανεμπόριο, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν στη δευτερογενή συσκευασία (χαρτοκιβώτια) κατάλληλοι γραμμικοί κώδικες ή όταν δεν διαθέτονται συστήματα ανάγνωσης, καταχώρησης και διαχείρισης των παρτίδων.

nw: Κατά την άποψή σας και με βάση την εμπειρία σας, από ποιους παράγοντες επηρεάζεται η επιτυχία και αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας; Τι εκτιμάτε ότι θα πρέπει να προσεχθεί κατά την επιλογή και υλοποίηση ενός συστήματος ιχνηλασιμότητας;

Γιάννης Mπάστας: Το πρωταρχικό πράγμα που πρέπει να προσεχθεί είναι να καθοριστεί εξαρχής ποιος θέλει το σύστημα ιχνηλασιμοτητας, για ποιο λόγο και ποια θα είναι η σχέση κόστους/οφέλους, μέσα από στο συνολικό σύστημα διαχείρισης της παραγωγής. Ας δούμε μερικά πρακτικά παραδείγματα για το πώς μπορεί ένα σύστημα ιχνηλασιμότητας να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό. Ένας παραγωγός είναι χρήσιμο να εκτυπώνει και την ώρα παραγωγής στην πρωτογενή και δευτερογενή συσκευασία, ώστε να μπορεί να ανατρέξει στα αρχεία του, όταν κληθεί να διερευνήσει μια περίπτωση.

Θα πρέπει, επίσης, στην πρωτογενή και δευτερογενή συσκευασία να εκτυπώνεται πλήρως η ημερομηνία επιθυμητής ανάλωσης (ΗΗ-ΜΜ-ΕΕ, Ημερομηνία, Μήνας, Έτος). Και αυτό διότι στο εμπόριο έχει επικρατήσει η πρακτική να καταχωρείται η ημερομηνία ανάλωσης αντί για κωδικό παρτίδας και, αν αυτή εκφράζεται σε μήνα, τότε να καταχωρείται η τελευταία ημέρα του μήνα. Αυτό σημαίνει ότι οι παρτίδες παραλαμβάνονται με ένα μόνο κωδικό για κάθε μήνα, οπότε σε περίπτωση απόσυρσης θα αποσταλούν πίσω όλες οι παρτίδες του μήνα και όχι μόνο εκείνες που είχαν πρόβλημα σε συγκεκριμένη ημερομηνία.

Στην περίπτωση των εμπόρων που παραλαμβάνουν κοντέινερ με παλέτες ενός προϊόντος από τα εξωτερικό, θα πρέπει αυτοί να σκανάρουν και να καταχωρήσουν μια-μια όλες τις παλέτες γιατί μπορεί να προέρχονται από διαφορετικές παρτίδες. Όσον αφορά τους υπεύθυνους παραγωγούς, την υπεύθυνη βιομηχανία, τον υπεύθυνο λιανέμπορο ή την υπεύθυνη Αρχή Ελέγχου, όλοι θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν την αξία της πρόληψης και της συνεχούς ανάλυσης και βελτίωσης συνολικά των συστημάτων διασφάλισης ποιότητας και ασφάλειας και να μην θεωρούν ότι μια δημόσια ανάκληση καλύπτει την ασφάλεια των καταναλωτών. Μια δημόσια ανάκληση καλύπτει την νομική υποχρέωση από την πλευρά του παραγώγου και των αρχών, σύμφωνα με τον ΚΑΝ 178/2002.

Σε κάθε περίπτωση κάθε υπεύθυνη επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην αγορά τροφίμων δεν πρέπει να στηρίζει μόνο στην ενημέρωση των καταναλωτών από τις εφημερίδες και την τηλεόραση, αλλά να φροντίζει ώστε να έχει σε πλήρη λειτουργία όλα τα συστήματα που θα της επιτρέπουν να ιχνηλατεί σε επίπεδο χαρτοκιβωτίου όλες τις αποστολές προς τα σημεία πώλησης. Η πλέον υπεύθυνη προσέγγιση στο θέμα της ασφάλειας και ποιότητας τροφίμων απαιτεί μια συνολική ανάλυση και κατανόηση από την αρχική παραγωγή των πρώτων υλών (από την αγροτική φάση ακόμα), με κύριο γνώμονα την αυθεντικότητα και την επιβεβαίωση εφαρμογής καλών αγροτικών πρακτικών, ακολούθως στη μεταποίηση-επεξεργασία- συσκευασία με την εφαρμογή βέλτιστων τεχνολογιών σε πρότυπες εγκαταστάσεις από πλευράς υγιεινής και, τέλος, στη διακίνηση-διάθεση στον τελικό καταναλωτή, με κυρία φροντίδα την προστασία και τη σωστή συντήρηση των τροφίμων.

Αυτό οδηγεί στη συστηματική ανάλυση των ουσιαστικών κίνδυνων και στη λήψη των κατάλληλων μέτρων αντιμετώπισής τους. Συνηθίζεται να παραγνωρίζεται ο σημαντικότατος ρόλος, αλλά και η προσωπική ευθύνη του τελικού καταναλωτή, ο οποίος οφείλει να έχει τις απαραίτητες γνώσεις για τη διαχείριση των τροφίμων, αλλά, το σημαντικότερο, να αξιολογεί και να εφαρμόζει στη δική του κουζίνα τους κανόνες για την προστασία της ασφάλειας και ποιότητάς τους. Τέλος, συνηθίζεται το ενδιαφέρον και η προσοχή να στρέφονται σε επώνυμα συσκευασμένα προϊόντα, παρά το γεγονός ότι αυτά συμμορφώνονται στο μέγιστο βαθμό με τις σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας και ποιότητας, πράγμα που επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι υφίστανται το κύριο βάρος των επίσημων ελέγχων.

Who is Who
Με πανεπιστημιακές σπουδές στη Χημεία και μεταπτυχιακές στην Χημική Τεχνολογία (MSc) και στη Διοίκηση Επιχειρήσεων (MBA) και με περισσότερο από 25ετή εμπειρία σε θέματα Ανάπτυξης Νέων Προϊόντων και Υπηρεσιών, Εφοδιαστικής Αλυσίδας, Παραγωγής, Εφαρμογής Συστημάτων Ποιότητας, Ασφάλειας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος, ο Γιάννης Μπάστας κατέχει σήμερα τη θέση του R+D Director Technical Management στην UNILEVER, έναν από τους μεγαλύτερους πολυεθνικούς ομίλους παραγωγής καταναλωτικών αγαθών.

Ο Γ. Μπάστας είναι παράλληλα Συντονιστής και Επικεφαλής Αξιολογητής για τα εργοστάσια παραγωγής και τις εμπορικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής ομάδας διοίκησης του R+D και μέλος του Euro QA του παραπάνω πολυεθνικού ομίλου. Είναι μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) και εκπρόσωπος στην αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία (CIAA), για θέματα που αφορούν στην Ασφάλεια Τροφίμων και στο Περιβάλλον, μέλος στην Επιτροπή Περιβάλλοντος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών ( ΣΕΒ), και σε άλλες επιτροπές, π.χ. ΕΣΠΕΤ του ΕΦΕΤ, κλπ.

netweek (T. 366)
« 1 2 3 4 »
Έχετε άποψη;
Ο σχολιασμός των άρθρων προϋποθέτει την Είσοδο σας στο Netweek Online.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Banking / Finance

International

Τηλεπικοινωνίες

Πολιτισμός / Ψυχαγωγία

e-government

Μουσική Βιομηχανία

Retail

Ευρωπαική Ένωση

Services

Ενέργεια / Περιβάλλον

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778