Το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά» έχει στην δύναμή του το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ), το οποίο δούλεψε όλα αυτά τα χρόνια για να αναπτύξει μία αναδυόμενη τεχνολογία της πληροφορικής, την γλωσσική τεχνολογία (language technology).

Το ΙΕΛ υπήρξε από την δημιουργία του το 1991 ένα εργαστήρι παραγωγής καινοτομίας και κατασκεύασε πληθώρα προϊόντων, ενώ ξεκίνησε νέες υπηρεσίες. Επιπλέον, προσπαθεί να δημιουργήσει μία καινούργια νότα στην ελληνική καθημερινότητα που πλησιάζει να γίνει σύντομα τρόπος ζωής. Να λοιπόν, κάποια σύγχρονα σενάρια που έγιναν ιστορίες επιτυχίας.

Ομιλούσες εφημερίδες, ειδήσεις κατά βούληση και φωνητική υπαγόρευση

  • Ξυπνώντας το πρωί θέλετε πίνοντας τον καφέ σας να σας διαβάσει μία ζεστή φωνή την πρωινή εφημερίδα της προτιμήσεως σας. Η εφημερίδα σας είναι προσπελάσιμη στο διαδίκτυο και περνάτε 2 λεπτά επιλέγοντας τις ειδήσεις που σας ενδιαφέρουν. Αρχίζοντας τον καφέ σας ξυπνάτε καλά με την έκπληξη των νέων γεγονότων, ενώ τελειώνοντας τον καφέ σας είστε πλήρως ενήμερος για τα τεκταινόμενα. Οι ομιλούσες εφημερίδες είναι τώρα ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός χάρη στη συνθετική ομιλία. Υπάρχει ήδη μία ελληνική εφημερίδα που έχει υιοθετήσει αυτήν την τεχνολογία.
  • Ομως, έχετε συμπάθεια και σε ένα ραδιοφωνικό σταθμό που παρέχει ειδήσεις στο διαδίκτυο. Μπορείτε έτσι να ακούσετε κάποιες ειδήσεις στο διαδίκτυο την ώρα που έχετε ένα νεκρό χρόνο. Οι ειδήσεις κατά βούληση (την στιγμή που τις θέλετε) είναι επίσης, κάτι υπαρκτό! Δεν χρειάζεται πια να είστε διαθέσιμος την ακριβή ώρα των ειδήσεων.
  • Εχετε μία εμπιστευτική επιστολή να στείλετε και δεν μπορείτε για το θέμα αυτό να εμπιστευτείτε ούτε την γραμματέα σας. Μισείτε την πληκτρολόγηση γιατί το κάνετε αργά, ενώ είστε πολύ δραστήριος και θέλετε λίγο ταχύτητα. Στον Η/Υ του γραφείου σας υπαγορεύετε την επιστολή σας πιθανόν γεμάτη νομικούς όρους μόνος σας. Η τεχνολογία της φωνητικής υπαγόρευσης διατίθεται στο ελληνικό κοινό εδώ και 4 χρόνια.

CALL, μηχανική μετάφραση και ανάκτηση πληροφορίας

  • Εχετε στην επιχείρησή σας έναν ξένο. Θα μείνει μαζί σας ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα της τάξεως των έξι μηνών. Είναι λάτρης της Ελλάδας και θέλει να μάθει και λίγα ελληνικά για να συνεννοείται και για να καταλαβαίνει λίγο περισσότερο το τι γίνεται. Του προτείνετε μία εφαρμογή CALL (Computer Aided Language Learning) που είναι διαθέσιμη ταυτόχρονα με κάποια ζωντανά μαθήματα που θα παρακολουθεί. Σε λίγο χρόνο θα υπάρχουν και δυνατότητες για ταχύρρυθμη εκμάθηση της γλώσσας μας.
  • Η πιο δύσκολη εφαρμογή της γλωσσικής τεχνολογίας είναι η μηχανική μετάφραση, κυρίως επειδή χρειάζεται πολύ δούλεμα στο επίπεδο μίας υπογλώσσας. Αν γίνει όμως, η κατάλληλη «καστομιά», όπως λέμε σε άψογα ελληνικά της Πληροφορικής, τότε τα πράγματα καλυτερεύουν. Θέλει πολύ δουλειά για να κάνετε ένα σύστημα εκπαιδευμένο στην μετάφραση γεωργικών κειμένων να μεταφράζει ιατρικά κείμενα.
  • Τέλος, η ανάκτηση πληροφορίας στα ελληνικά είναι μία εφαρμογή του παρόντος και του μέλλοντος. Υπάρχουν συστήματα, τα οποία ξέρουν καλά μορφολογία της ελληνικής, μία ιδιότητα πολύ χρήσιμη για την επιτυχή ανάκτηση, αλλά είμαστε εντελώς απροετοίμαστοι στα θέματα της ορολογίας. Η καλή ανάκτηση απαιτεί και την δημιουργία οντολογιών και πολλούς θησαυρούς όρων σε διάφορες υπογλώσσες, όπου απαιτούνται επίσης «καστομιές». Πεδίον δουλειάς λαμπρόν στο οποίο δεν έχουμε επενδύσει αρκετά στον ελληνικό χώρο! Η ελληνική είναι μία γλώσσα καλοδουλεμένη τώρα πια από πλευράς πληροφορικής επειδή μιλιέται στους Η/Υ στα δίκτυα και στα κινητά, αναγνωρίζεται στους Η/Υ και τα δίκτυα, διδάσκεται από τους Η/Υ. Έχει αρχίσει να μεταφράζεται από και προς τις ευρωπαϊκές και άλλες γλώσσες και ανακτάται ευκολότερα από παλιά. Μάλλον λοιπόν, θα αρχίσει να επηρεάζεται και ο τρόπος ζωής μας χάρη στις προηγούμενες δυνατότητες. Ας ελπίσουμε ότι αν επικοινωνούμε καλύτερα, θα κατανοούμε επιτυχέστερα.

Χρήσιμο εργαλείο πολλών ετών δουλειάς
Η διαδικασία ανάπτυξης των γλωσσικών τεχνολογιών στην χώρα μας οδήγησε στην δημιουργία τεχνολογιών πυρήνα στις ανωτέρω περιοχές, εκεί όπου δεν υπήρχε στον ελληνικό χώρο τίποτε άλλο από το απόλυτο κενό. Οι πλατφόρμες αυτές συνεχώς αναπτύσσονται και εμπλουτίζονται με τις βελτιώσεις που γίνονται καθημερινά. Είναι ένα χρήσιμο εργαλείο πολλών ετών δουλειάς. Ελπίζεται ότι θα συμβάλουν στην δημιουργία περιβαλλόντων και για άλλες γλώσσες, ώστε να καλυφθούν τα μεγάλα κενά που υπάρχουν στον τομέα αυτό στις Βαλκανικές χώρες και να επιτρέψουν και κάποιες εξαγωγικές δραστηριότητες. Θα μπορούσε η ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών να είναι μία συνιστώσα της Βιομηχανικής πολιτικής της χώρας.

Ο Γιώργος Καραγιάννης είναι Πρόεδρος του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά»