Στο πλαίσιο του 6ου Συνεδρίου itSMF Νοτιοανατολικής Ευρώπης, το itSMF Hellas διοργάνωσε μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, όπου ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου και στελέχη της αγοράς αποτύπωσαν τις απόψεις τους, για το πώς η Πληροφορική μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη της Ελλάδας του αύριο.

Πριν την έναρξη της συζήτησης έγινε η απονομή των διπλωμάτων σε εννέα ITIL experts που πιστοποιήθηκαν πρόσφατα στην Ελλάδα. Στη συζήτηση που ακολούθησε συμμετείχαν ο Κώστας Σπυρόπουλος, Διευθυντής Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών τoυ ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, ο Καθηγητής της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ Ιωάννης Βασιλείου και Διευθυντής του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του ΕΜΠ, η Δρ. Αγγελική Πουλυμενάκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στη Διοικητική των Πληροφοριακών Συστημάτων, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η Μαρίκα Λάμπρου, CEO της SingularLogic S.A., ο Δρ. Δημήτρης Παπαντωνίου, CEO της Performance S.A., η Ελενα Σκαρπαθιώτη, Manager Executive Search & Selection της ICAP Group και ο Αθανάσιος- Νεκτάριος Γκιώνης, πιστοποιημένος εκπαιδευτής για τα COBIT5, ISO/IEC20000, ITIL και PRINCE2.

Tη συζήτηση συντόνισε ο Τάσος Αλέφαντος, International Representative itSMF Hellas.Ο Ιωάννης Βασιλείου είπε ότι είναι σημαντικό ο επαγγελματίας της Πληροφορικής να έχει πολύ καλή γνώση του ίδιου του ΙΤ. Το χάσμα μεταξύ των αναγκών της αγοράς και των αποφοίτων από τον ακαδημαϊκό χώρο υπάρχει, είναι μεγάλο, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά παντού, όπως τόνισε. Πρέπει να υπάρξει προσπάθεια, ώστε να μειωθεί αυτό το χάσμα και όχι να εξαλειφθεί (αυτό θα ήταν ουτοπία). Πρέπει, επίσης, ένα καλός επαγγελματίας της Πληροφορικής να διαθέτει το computational thinking.

Ο ρόλος του Ελληνικού Πανεπιστημίου είναι κατά κύριο λόγο να δώσει στους φοιτητές μια μεταγνωστική ικανότητα, δηλαδή να τους μάθει να μαθαίνουν, να τους εμψυχώνει να μάθουν κάτι παραπάνω. Αυτό θεωρεί ότι γίνεται σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό στο περιβάλλον που εργάζεται στο ΕΜΠ. Τέλος, από προσωπική εμπειρία στα 20 χρόνια της λειτουργίας του ΕΠΙΣΕΥ, θεωρεί καταλυτικά χρήσιμη για την επαγγελματική τους εξέλιξη, την ενεργό συμμετοχή των φοιτητών (προπτυχιακών και μεταπτυχιακών) σε έργα εφαρμοσμένης έρευνας.

Τα έργα αυτά εκτελούνται σε κοινοπραξίες και δίνουν την ευκαιρία να τονίζεται η ομαδικότητα, η καινοτομία, οι νέες ιδέες και η εργασία με χρονοδιαγράμματα.Η Αγγελική Πουλυμενάκου αναφέρθηκε στο τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, στο οποίο ανήκει, και του οποίου στόχος είναι η δημιουργία του υβριδικού επιστήμονα-στελέχους, βάσει τριών διαφορετικών, αλληλένδετων, πυλώνων γνώσης: Πρώτον διοίκησης (management) με έμφαση στη στρατηγική, την οργανωσιακή συμπεριφορά, την ηγεσία και την καινοτομία, δεύτερον ισχυρή δόση μαθηματικών και τεχνικών για τη διοίκηση (management science and operational research), και τρίτον τον πυλώνα των πληροφοριακών συστημάτων & τεχνολογιών.

Καθώς η τεχνολογία αλλάζει συνεχώς, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο δεν δίνει έμφαση στο training σε συγκεκριμένες υπολογιστικές πλατφόρμες και προϊόντα, αλλά αναπτύσσει επιστήμονες με θεμελιώδεις γνώσεις και δεξιότητες που επιτρέπουν την αξιοποίηση της τεχνολογίας, ενόσω αυτή βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς εξέλιξης. Ητοι παράγει επιστήμονες που γνωρίζουν διοίκηση, μπορούν να εφαρμόσουν ποσοτικές μεθόδους στη διοίκηση και κατέχουν την τεχνολογία καλά.

Εκανε, επίσης, λόγο για δύο ακόμα πολύ σημαντικά συστατικά του Οικονομικού Πανεπιστήμιου: την υποχρεωτική πρακτική εξάσκηση με ακαδημαϊκή επίβλεψη για όλους τους φοιτητές και τη σύνδεση των φοιτητών με τα ερευνητικά εργαστήρια του Πανεπιστημίου. Ο Κώστας Σπυρόπουλος ανάφερε ότι κύρια δουλειά του Ινστιτούτου είναι η έρευνα, αλλά υπάρχει και συμμετοχή στο εκπαιδευτικό κομμάτι. Πέρα από αυτό, το Ινστιτούτο διοργανώνει κατά διαστήματα σεμινάρια, συνέδρια και εξειδικευμένα σχολεία, ενώ συμμετέχει στο ετήσιο διεπιστημονικό θερινό σχολείο του Δημόκριτου.

Συμπλήρωσε ότι οι υποψήφιοι διδάκτορες που έρχονται στο Ινστιτούτο από τα Ελληνικά Πανεπιστήμια είναι πολύ καλοί γνώστες της τεχνολογίας και δεν χρειάζονται κάποια επιπλέον εκπαίδευση, παρά μόνο εξειδίκευση στην έρευνα. Το πρόβλημα, πάντως, που διακρίνεται στους νέους επιστήμονες είναι η έλλειψη της συνείδησης της ομάδας, στοιχείο για το οποίο το εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται να επενδύσει πολύ περισσότερα. Αυτό που πρέπει, όμως, να μας απασχολήσει ιδιαίτερα είναι πώς θα αξιοποιούμε τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τα χρηματοδοτούμενα ανταγωνιστικά έργα Ε&Τ, στα οποία τα ερευνητικά κέντρα και Πανεπιστήμια συμμετέχουν και έχουν μεγάλες επιτυχίες.

Επομένως υπάρχει πραγματικά η ανάγκη για συνεργασία των ελληνικών εταιρειών με τους ερευνητικούς φορείς, ενώ ανέφερε τις πρωτοβουλίες που προωθεί το ΙΠ&Τ του ΕΚΕΦΕ ‘Δ’ (όπως, διάθεση στην αγορά πλατφορμών ανοιχτού κώδικα, δημιουργία συνεργατικών σχημάτων με εταιρείες για εκμετάλλευση ερευνητικών αποτελεσμάτων κ.α), έτσι ώστε αυτή η συνεργασία να ενισχυθεί.

Η Ελενα Σκαρπαθιώτη ανάφερε ότι όσον αφορά σε θέσεις στελεχών Πληροφορικής υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση στη ζήτηση, ανάλογα με τις απαιτήσεις της αγοράς σε δεδομένη εποχή. Ανέφερε ως παράδειγμα την αυξημένη ζήτηση επαγγελματιών της Java ή συγκεκριμένων certifications. Η ζήτηση περιλαμβάνει και ειδικά χαρακτηριστικά, όπως η γνώση λύσεων Πληροφορικής που συνεισφέρουν στο cost cutting που επιχειρούν οι εταιρείες (π.χ. cloud).

To ενδιαφέρον στοιχείο, επίσης, είναι ότι κυρίως από το 2010 και μετά παρατηρείται σημαντική αύξηση στη ζήτηση Ελλήνων επαγγελματιών της Πληροφορικής απευθείας από εταιρείες του εξωτερικού μέσω αγγελιών στον εδώ ειδικό τύπο, αλλά και σε sites, job boards κ.λπ. Πρόσθεσε πως εκπαίδευση χρειάζονται όμως και οι εργοδότες σε ότι αφορά τις απαιτήσεις τους σε τεχνογνωσία, αλλά και στις αμοιβές που προτίθενται να δώσουν. Η συνολικότητα του προφίλ ενός καλού στελέχους Πληροφορικής μπορεί να τον οδηγήσει μέχρι και σε θέση Γενικού Διευθυντή, τάση που έχει ήδη καταγραφεί στο εξωτερικό, όπως συμπλήρωσε.

Το χάσμα εκπαίδευσης-αγοράς
Ο Δημήτρης Παπαντωνίου αναφέρθηκε αρχικά σε θέματα που απασχολούν τις επιχειρήσεις σήμερα. Οπως είναι η περικοπή κόστους, η αύξηση της παραγωγικότητας, η βελτίωση της δουλειάς τους με λιγότερα χρήματα. Στη συνέχεια σχολίασε το χάσμα που υπάρχει σήμερα ανάμεσα στους αποφοίτους των ελληνικών Πανεπιστημίων και στην αγορά. Οι καλοί απόφοιτοι θα πρέπει να γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίζουν προβλήματα παρέχοντας λύσεις, αλλά και με ποιο τρόπο θα μάθουν γρήγορα νέους και άγνωστους τομείς.

Ωστόσο, για το χρόνο που έχουν επενδύσει στις σπουδές τους είναι σχετικά ανέτοιμοι, ώστε να μπουν στην αγορά και να γίνουν γρήγορα παραγωγικοί. Αυτό που λείπει από τα ομολογουμένως καλά ελληνικά Πανεπιστήμια είναι να παρακολουθούν στενά το τι ακριβώς γίνεται στη διεθνή και ελληνική αγορά. Ο Αθανάσιος – Νεκτάριος Γκιώνης επικεντρώθηκε στο πώς μπορούν οι επαγγελματίες της Πληροφορικής να προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες και να συμβάλλουν καταλυτικά στην επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων που είναι και ο βασικός στόχος των διαφόρων βέλτιστων πρακτικών (π.χ. του ITIL).

Ολες οι βέλτιστες πρακτικές που υπάρχουν εστιάζουν στο βασικό παράγοντα που είναι ο άνθρωπος. Η τεχνολογία είναι πλέον commodity, το δύσκολο είναι να δημιουργήσεις ομάδες που να δουλεύουν αποτελεσματικά, να εκμαιεύουν ανάγκες και να διαμορφώνουν λύσεις, οπότε πάμε σε ένα «skill set» που έχει να κάνει κυρίως με τη συμπεριφορά και την ικανότητα του ατόμου να συνεργαστεί, να παίξει (με την καλή έννοια), να ενταχθεί σε ένα σύνολο. Στο σημείο αυτό αναφέρθηκε επίσης σε σχετικά μοντέλα όπως το Skills Framework for Information Age (SFIA) και το European e-Competence Framework (e-CF).

Ο Ιωάννης Βασιλείου, σχολιάζοντας τα όσα ειπώθηκαν από τους εκπροσώπους των εταιρειών, είπε ότι υπάρχουν κάποιες συνθήκες στον ακαδημαϊκό χώρο, οι οποίες δεν είναι ευνοϊκές προς τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι φοιτητές τον τελευταίο καιρό έχουν γίνει πιο απαιτητικοί, πιο ενεργητικοί, βλέπουν τις δυσκολίες που υπάρχουν στην αγορά και θέλουν να βγουν πιο καλά προετοιμασμένοι, με περισσότερα εφόδια και εκδηλώνουν έντονες τάσεις για κάποια επιχειρηματικότητα. Ενδεικτικά στοιχεία είναι ότι οργανώνονται εκδηλώσεις από τους ίδιους τους φοιτητές, όπως το πρόσφατο Job Fair που συγκέντρωσε άνω των 40 επιχειρήσεων.

Η Μαρίκα Λάμπρου παραδέχθηκε ότι υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στους αποφοίτους των ελληνικών Πανεπιστημίων και τις ανάγκες της αγοράς, συμπληρώνοντας ότι υπάρχει ακόμα ένα είδος «δαιμονοποίησης» του ιδιωτικού τομέα στο εσωτερικό των πανεπιστημίων και τη Δημόσια Διοίκηση γενικότερα. Παράλληλα, έκανε μια ανάλυση του επαγγελματία της Πληροφορικής σήμερα, συμπληρώνοντας ότι το εύρος δραστηριοποίησής του είναι τεράστιο.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να δει κανείς τον επαγγελματία της Πληροφορικής όχι σε εταιρείες ΙΤ, αλλά ως στέλεχος στη Διεύθυνση Πληροφορικής μιας εταιρείας. Εκεί, για να μπορέσει να εξελιχθεί δεν του αρκούν οι τεχνικές γνώσεις. Πρέπει να εμπλουτίσει το ρόλο και το σκεπτικό του, ώστε να συμβάλλει στη στρατηγική στόχευση της επιχείρησης, πράγμα το οποίο σημαίνει να έχει μια ευρύτερη επιχειρηματική αντίληψη.

Soft skills
Η Ελενα Σκαρπαθιώτη είπε ότι το πιο δύσκολο σήμερα για ένα υψηλόβαθμο στέλεχος Πληροφορικής δεν είναι οι γνώσεις, αλλά η ικανότητα ευελιξίας και επικοινωνίας, η δυνατότητα να καταλαβαίνει το επιχειρηματικό όραμα της εταιρείας. Κάθε εταιρεία έχει ένα business plan και αν ο επαγγελματίας Πληροφορικής δεν το κατανοήσει, δεν θα μπορέσει να εξελιχθεί, δεν θα μπορεί να χειριστεί ανθρώπους, αλλά και να είναι ουσιαστικά χρήσιμος στην εταιρεία.

Ο Τάσος Αλέφαντος, στηριζόμενος στην εμπειρία του πρόσθεσε πως ένα από τα δυσκολότερα και σημαντικότερα πράγματα που επιτεύχθηκε στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών ήταν να πάρουν έναν αριθμό ατόμων, επαγγελματιών κυρίως «τεχνικών» και να το μεταμορφώσουν σε ομάδα πελατοκεντρική, με επιχειρηματικό προσανατολισμό. Σαφώς απαιτούνται τεχνικές δεξιότητες, συμπλήρωσε ο Δημήτρης Παπαντωνίου, αλλά τα λεγόμενα business ή soft skills (όπως είναι αυτό της ομαδικότητας, της επικοινωνίας, της διαπραγμάτευσης, των αποτελεσματικών πωλήσεων) δεν διδάσκονται στα ελληνικά Πανεπιστήμια, τουλάχιστον στο βαθμό που θα χρειάζονταν ώστε οι απόφοιτοι να μπορούν άμεσα να μπουν στο επιχειρηματικό γίγνεσθαι.

Αντιλέγοντας στα παραπάνω, η Αγγελική Πουλυμενάκου, είπε ότι παρ’ όλα αυτά τέτοιες γνώσεις καλλιεργούνται, στο Πανεπιστήμιο. Υπάρχουν όμως γνώσεις που πρέπει να αποκτηθούν και δεν μπορεί να τις αποκτήσει κανείς με σεμινάρια. Είναι η επιστημοσύνη που καλλιεργείται μέσα σε καλά σχολεία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συνδυάζοντας διδασκαλία με βιωματική εκπαίδευση, διοργάνωση και ενθάρρυνση για συμμετοχή σε διαγωνισμούς επιχειρηματικότητας και καινοτομίας και αξιοποιώντας τις δυνατότητες που παρέχει το ακαδημαϊκό περιβάλλον για καλλιέργεια δεξιοτήτων στην πράξη.

Τόνισε, δε, τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στις γνώσεις και στις δεξιότητες της επιχειρηματικότητας. Ανάγκη συνύπαρξηςΣτο τελευταίο μέρος της συζήτησης υπήρχε η αποτύπωση των συμπερασμάτων από όλους τους συμμετέχοντες. Η Μαρίκα Λάμπρου τόνισε ότι μπορούν, τουλάχιστον σε μια εταιρεία ΙΤ, να συνυπάρχουν και οι δύο τύποι επαγγελματιών Πληροφορικής, ο επικεντρωμένος στα τεχνικά θέματα και αυτός με το περισσότερο επιχειρηματικό ρόλο. Αλλά σε κάθε περίπτωση είναι κρίσιμη η ικανότητα διοίκησης μιας ομάδας.

Ο Ιωάννης Βασιλείου συμπλήρωσε ότι για να πετύχει η σύνδεση των Πανεπιστημίων με την αγορά χρειάζεται η συμμετοχή και των δύο μερών, κάτι που μπορεί να εγγυηθεί ένα καλύτερο πληροφοριακό μέλλον για την Ελλάδα. Η Αγγελική Πουλυμενάκου είπε ότι μια επαφή με τους επαγγελματικούς φορείς πιστοποίησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων είναι πολύ χρήσιμη. Αυτοί οι φορείς πρέπει να έρθουν πιο κοντά στο Πανεπιστήμιο για να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνέργειες.  Ο Κώστας Σπυρόπουλος τόνισε ότι το Πανεπιστήμιο δεν πρέπει να περιορίζεται στα μαθήματα, αλλά και να βλέπει την αγορά γύρω του, ενώ σε αυτό θα βοηθούσε η επίσκεψη επαγγελματικών συλλόγων στα Πανεπιστήμια και η διεξαγωγή κάποιων σεμιναρίων.

Η Ελενα Σκαρπαθιώτη συμπλήρωσε ότι θα ήθελε σαν recruiter να έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους απόφοιτους των ελληνικών Πανεπιστημίων, να μπαίνουν δηλαδή οι τελευταίοι πιο έτοιμοι στην αγορά εργασίας. Ο Δημήτρης Παπαντωνίου πρόσθεσε την ανάγκη που έχουν οι επιχειρήσεις για ταλέντα και ότι αυτά μπορούν να βρεθούν στα ελληνικά Πανεπιστήμια. Τέλος, ο Αθανάσιος-Νεκτάριος Γκιώνης επισήμανε την ανάγκη σύνδεσης εκπαίδευσης και αγοράς, ενώ συμπλήρωσε ότι ο επαγγελματίας της Πληροφορικής πρέπει να εστιάζει πλέον στις υπηρεσίες, λαμβάνοντας τις ανάγκες της παγκόσμιας αγοράς σε αυτό τον τομέα.