Ξεκινώντας από τον ορισμό, ηγέτης (leader) είναι εκείνος που πρόθυμα και εθελοντικά τον ακολουθούν οι άλλοι (followers). Είναι ο άνθρωπος που οραματίζεται, επινοεί, στοχοθετεί, εμπνέει, στηρίζει, ενδυναμώνει και εμψυχώνει τους «ακολουθητές» του για να πετύχουν τους στόχους που από κοινού έχουν, άμεσα ή έμμεσα, βάλει -ή αποδεχθεί.

Ο ηγέτης, όπως δηλώνει και ο όρος, ηγείται προσώπων και πραγμάτων. Συσχετίζεται με την εισαγωγή της πρωτοπορίας, της καινοτομίας και της διαφοροποίησης. Κάνει δηλαδή πράγματα που δεν κάνουν οι άλλοι ή κάνει τα ίδια πράγματα διαφορετικά από τους άλλους. Οραμα, ομάδα και στόχος είναι τα βασικά συστατικά που απαιτούνται ώστε να υπάρχει ηγεσία.

Το στιλ ηγεσίας που εφαρμόζει ένας ηγέτης στα άτομα της ομάδας δεν είναι μόνο ένα, αλλά πολλά και ποικίλλει ανάλογα με τον βαθμό ωριμότητας του κάθε ατόμου. Η ηγεσία δεν είναι μία ικανότητα ή μία τέχνη που διδάσκεται. Είναι ένα χάρισμα που όμως καλλιεργείται και μπορεί να βελτιώνεται συνεχώς. Η ηγεσία δεν συσχετίζεται πάντα, όπως την παρουσιάζουν πολλοί, με κάποια διευθυντική σχέση σε μία ιεραρχία ενός οργανισμού. Αλλωστε, άλλο ο Manager και άλλο ο Ηγέτης. Είναι δύο διαφορετικοί, αλλά και πολλές φορές αντιδιαμετρικοί όροι και ρόλοι.

Ηγεσία και κρίση
Στις αρχές της νέας μας χιλιετηρίδας, η ηγεσία ήταν το επίκαιρο θέμα των ακαδημαϊκών και ένα από τα βασικά μαθήματα των MBAs. Ποιος ξέρει, μπορεί να είχαν προνοήσει και προβλέψει οι φίλοι μας οι πανεπιστημιακοί ότι θα ερχόντουσαν οι δύσκολες μέρες του «χειμώνα» και προετοίμαζαν το έδαφος και τα στελέχη της αγοράς δίνοντας τους νέα εφόδια και όπλα για να αντιμετωπίσουν την κρίση, που θα ερχόταν αργότερα.

Το να μαθαίνεις όμως ιστιοπλοΐα εν καιρώ μπουνάτσας είναι εντελώς διαφορετικό από το να την εφαρμόζεις σε καιρούς φουρτούνας. Αλλά και γι’ αυτό είχαν προβλέψει οι ακαδημαϊκοί μας να περιλάβουν στα προγράμματα τους και ειδικής θεματολογίας Μεταπτυχιακά όπως «Διαχείριση Κρίσης», «Διαχείριση Αλλαγών» κ.λπ. Δυστυχώς, όμως, όλες αυτές οι θεωρίες ηγεσίας και διαχείρισης σε καιρούς κρίσης και φουρτούνας συνήθως πάνε περίπατο. Αυτό που μετρά σε αυτές τις στιγμές είναι το χάρισμα, οι ικανότητες και η εμπειρία που έχει ο καπετάνιος-ηγέτης που, όπως λέει και ο λαός, στη φουρτούνα φαίνεται.

Δεν μπορεί, δηλαδή, το επόμενο πρωί της κρίσης να ξυπνήσουμε ξαφνικά και να εφαρμόζουμε την περιβόητη μαγική συνταγή της ηγεσίας, που όλοι αρχίσαμε πάλι να πιπιλάμε για να αντιμετωπίσουμε τη νέα κατάσταση.

Ο ηγέτης δεν αντιμετωπίζει τη νέα κατάσταση, αλλά εισάγει μία νέα κατάσταση σε αυτήν. Δεν μπορείς επίσης να θεωρητικολογείς για ηγεσία εν μέσω κρίσης όταν βλέπεις γύρω σου ανθρώπους να χάνουν τη δουλειά τους και να μην μπορούν να ξαναβρούν, ανθρώπους τα εισοδήματα των οποίων μειώνονται ή που αδυνατούν να πληρώσουν τα χρέη τους, ανθρώπους φοβισμένους και ανασφαλείς που δεν ξέρουν τι τους ξημερώνει αύριο.

Οραμα, ομάδα και στόχοι κατακερματίζονται και αποτελούν έννοιες προς εξαφάνιση μαζί και με αυτήν της ηγεσίας. Αν η ηγεσία ήταν μία φορά χάρισμα, τώρα αρχίζει πλέον να γίνεται θεϊκή δύναμη που απομακρύνεται σιγά-σιγά από τους κοινούς θνητούς.

Κάτω από αυτό το πρίσμα, το επίπεδο της ηγεσίας πέφτει, διότι όραμα και στόχοι της ομάδας των ανθρώπων είναι να καλύψουν πρώτα τις βασικές τους ανάγκες και μετά όλα τα άλλα. Με αυτό τον τρόπο, γυρνάμε πολλά χρόνια πίσω στην κάλυψη του κατώτερου επιπέδου της πυραμίδας του Mashlow, που αφορούσε στην επιβίωση. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι έχουμε μπει σε τέλος εποχής.  Παλιά, λέγαμε ότι πρέπει να κάνουμε τα σωστά πράγματα, μετά λέγαμε ότι πρέπει να κάνουμε τα σωστά πράγματα σωστά, στη συνέχεια λέγαμε ότι πρέπει να κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά, τώρα πλέον ήρθε η ώρα να πούμε ότι πρέπει να κάνουμε άλλα πράγματα, καινούργια.

Μπαίνουμε σε ένα Νέο Κόσμο, που μας περιμένει εκεί έξω και, αν δεν κάνουμε ΚΑΙ άλλα νέα πράγματα, δυστυχώς δεν θα επιβιώσουμε.


Ηγεσία και ευκαιρίες – ΤΠΕ
Ενα άλλο χιλιοειπωμένο, που κυκλοφορεί ευρέως όλο αυτό το διάστημα, είναι ότι «όλοι βλέπουν την κρίση σαν ευκαιρία». Εχουμε ειλικρινά βαρεθεί να ακούμε αυτή την φράση, λες και είναι λόγος αυτοπαρηγοριάς για τον άρρωστο. Αν ο κάθε ένας από εμάς έβλεπε την κρίση σαν μία ευκαιρία, τότε πού είναι όλες αυτές οι ευκαιρίες που θα μας βγάλουν από την κρίση;

Το θέμα βέβαια είναι απλό. Ολοι αυτοί που λένε ότι η κρίση είναι μια ευκαιρία, ποντάρουν σε ένα και μόνο μέσον με το οποίο θα αναπτύξουν την ευκαιρία αυτή, και αυτή δεν είναι τίποτε άλλο από την Τεχνολογία Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Διότι, την αλλαγή της παλιάς και την εισαγωγή της νέας καινοτόμας, πρωτοποριακής και διαφορετικής κατάστασης μόνο η τεχνολογία μπορεί σήμερα πλέον να την επιφέρει.

Απλά την τεχνολογία, δεν την γνωρίζουν και δεν μπορούν να την διαχειριστούν όλοι και για αυτό δεν μπορούν να δημιουργηθούν τόσες ευκαιρίες όσες επικαλούνται όλοι ότι βλέπουν στο πρόσωπο της κρίσης του τομέα τους.

Εδώ είναι στην ουσία η πραγματική ευκαιρία του CIO, αλλά και ολόκληρου του επιτελείου του κλάδου των ΤΠΕ, να εκμεταλλευτεί αυτή την κατάσταση και να τηνμετατρέψει σε ευκαιρία, όχι μόνο μέσα στον ίδιο της τον κλάδο, αλλά και στους κλάδους για τους οποίους μέχρι σήμερα λειτουργούσε υποστηρικτικά για την κάλυψη των λειτουργικών τους απλώς αναγκών.

Και εδώ, φυσικά, είναι και η ιδιοφυΐα του επιχειρηματία, του δημόσιου ή ιδιωτικού εργοδότη να εκμεταλλευτεί σήμερα όσο ποτέ άλλοτε τους συντελεστές παραγωγής των ΤΠΕ, να μην τους μειώσει όπως κάνει με τους υπόλοιπους συντελεστές, και να προσπαθήσει να τους χρησιμοποιήσει όχι πλέον για να συντηρήσει τεχνολογικά τις υπάρχουσες δομές του, αλλά να αναπτύξει νέες ευκαιρίες και νέους δρόμους και να εισάγει νέα προϊόντα και υπηρεσίες που θα τον φέρουν σε ηγετική θέση στον κλάδο ή στον τομέα του.

Αυτό που κάνει τη διαφορά
Του Δημήτρη Παπαδόπουλου, Διευθυντή Πληροφορικής μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας στην Ελλάδα
Παρότι τα χαρακτηριστικά της επιτυχούς ηγεσίας είναι λίγο πολύ κοινά, υπάρχουν κάποια που έχουν ιδιαίτερη σημασία για το ΙΤ. Θα ήθελα να αναφερθώ σε τρία από αυτά:

  • Η γνώση του αντικειμένου. Λόγω της φύσης του, το ΙΤ τμήμα δεν αποδέχεται ηγέτες που δεν γνωρίζουν το αντικείμενό τους. Αυτό δε σημαίνει πως ο ηγέτης πρέπει να ασχολείται με κάθε μικρή λεπτομέρεια. Θα έλεγα όμως πως πρέπει να διακρίνεται από ένα είδος μαγικής ικανότητας να δίνει λύσεις όταν οι υπόλοιποι φτάνουν σε αδιέξοδο ή να δρα ως από-μηχανής θεός όταν καμία προσπάθεια δε φαίνεται να αποδίδει καρπούς. Πρέπει, τέλος, μέσω της δικής του έρευνας να ενημερώνεται πάντα για τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις και, φυσικά, να μη βασίζεται αποκλειστικά στους πωλητές ή τους ΙΤ προμηθευτές για την ενημέρωσή του.
  • H διάθεση αυταπάρνησης και η ικανότητα διαχείρισης των κρίσεων. Χαρακτηριστικά της ηρωικής ηγεσίας με πλήρη εφαρμογή στο ΙΤ. Παρότι οι κρίσεις στο ΙΤ αποτελούν καταστάσεις που όλοι θέλουμε να αποφεύγουμε, αποτελούν ταυτόχρονα μία πρόκληση για τον ηγέτη και πρέπει να τις διαχειρίζεται προσωπικά. Μέσω της επιτυχούς διαχείρισης των κρίσεων αποδεικνύει τις ηγετικές του ικανότητες και καθιερώνεται ως ηγέτης.
  • Ασκηση ηγεσίας έξω από τα στενά πλαίσια του ΙΤ. Ο Διευθυντής Μηχανογράφησης καθιερώνεται ως ηγέτης εάν ταυτόχρονα καθιερωθεί ενδοεταιρικά μέσα από τη συμβολή του ΙΤ τμήματος στην εταιρική στρατηγική και  επιτυχία. Πρόκειται ομολογουμένως για ένα δύσκολο καθήκον που όμως φέρνει το ΙΤ τμήμα σε θέση ισοτιμίας με τα άλλα, θεωρούμενα πιο «εμπορικά» τμήματα.

Navigating Change with IT Leadership:  Managing Costs while Driving Innovation
Τη «σωστή» στρατηγική στον τομέα της ηγεσίας θα χαρτογραφήσει, στις 7 Οκτωβρίου, το συνέδριο “Navigating Change with IT Leadership: Managing Costs while Driving Innovation”. Το καθιερωμένο συνέδριο των IT Leaders στην Ελλάδα στοχεύει να αναδείξει τη μετάβαση των Διευθυντικών στελεχών Επιχειρηματικής Πληροφορικής στη νέα μορφή ηγεσίας αναλύοντας, μεταξύ άλλων, τις απαιτήσεις για μια αποδοτική πλοήγηση στην κρίση και τις τακτικές αντιμετώπισης του παράδοξου της διακράτησης κόστους με παράλληλη αύξηση της απόδοσης.

Περισσότερες πληροφορίες στο www.itdirectorsforum.gr.