Ο Χρήστος Λυκουρέντζος, CIO της Athens Airways, μας μιλά από το «θάλαμο διακυβέρνησης» του ΙΤ. Προορισμός μας η καινοτομία και μέσο επίτευξης αυτής o απεγκλωβισμός από τις καθιερωμένες πρακτικές.

Προσπαθώντας να περιγράψουμε το ρόλο του Διευθυντή Πληροφορικής, θα πρέπει καταρχάς να διαχωρίσουμε τον τίτλο χρησιμοποιώντας τους πιο δόκιμους αγγλικούς όρους και να ορίσουμε τις αντίστοιχες αρμοδιότητες. Ετσι, έχουμε τον  Information Systems (IS) Director ή Chief Information Officer (CIO) που είναι υπεύθυνος για τις διαδικασίες και τη ροή της πληροφορίας και συμμετέχει στον καθορισμό των στρατηγικών κατευθύνσεων του Οργανισμού.

Εχουμε επίσης τον Information Technology Director, ή Chief Technology Officer (CTO), που είναι υπεύθυνος για την τεχνολογική υποδομή. Η συνήθης μη ύπαρξη και των δύο παραπάνω θέσεων ακόμα και σε μεγάλους οργανισμούς, δεν καταργεί τους διακριτούς τους ρόλους και είναι αυτή που, ακόμα και ενοποιημένη σε μία οργανική θέση, διαφοροποιεί το ρόλο της Διεύθυνσης Πληροφορικής από υποστηρικτικό τμήμα σε ενοποιημένο κομμάτι της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Διευθυντής Πληροφορικής πηγάζουν από την ευθύνη που αναλαμβάνει για την εκπλήρωση του ρόλου του και ταυτίζονται με την επίτευξη των στόχων και, τελικά, του σκοπού κάθε οργανισμού.

Αλλάζει, τελικά, ο ρόλος του Διευθυντή Πληροφορικής;
Συχνά συγκρίνω την καθημερινή μου δραστηριότητα σε θέματα διοίκησης,  μεθοδολογίας υλοποίησης  έργων και εταιρικής παρουσίας με την αντίστοιχη περιγραφή που έδινε, κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής μου επίσκεψης πριν από 22 χρόνια, ο Τάκης Βαρελάς, Διευθυντής Πληροφορικής ελληνικής ναυτιλιακής εταιρείας. Αναρωτιέμαι αν η εταιρεία και ο τότε καθηγητής μου ήταν τόσο πρωτοποριακοί ή μήπως τελικά δεν έχει αλλάξει και τόσο πολύ ο τρόπος λειτουργία των οργανισμών και ο ρόλος του Διευθυντή Πληροφορικής.

Παρακολουθώντας όλα αυτά τα χρόνια άρθρα σχετικά με μεθοδολογίες και πρακτικές διοίκησης και οργάνωσης της παραγωγής (όπως και αν ορίζεται αυτή) πέρα από την ορολογία που μάλλον για λόγους marketing διαφοροποιείται, δεν μπορώ να βρω ουσιαστικές διαφορές. Τα υπολογιστικά συστήματα εξελίχθηκαν απίστευτα τα τελευταία χρόνια αλλά οδήγησαν σε μία εξίσου απίστευτη πολυπλοκότητα που, με τη σειρά της, οδηγεί σε πρακτικές απλοποίησης (simplicity). Ξεκινώντας από τα mainframes και κάνοντας τον κύκλο, καταλήγουμε πάλι σε κεντρικοποιημένα συστήματα εξυπηρετητών περιεχομένου και διαχείρισης εφαρμογών.

Φυσικά κάθε εποχή έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και πρέπει να προσαρμοζόμαστε σε αυτές (green computing). Ποια είναι λοιπόν η μεγάλη αλλαγή; Πιστεύω ότι είναι η έκρηξη των Τηλεπικοινωνιών που έδωσε πρώτιστα τη δυνατότητα υλοποίησης του παγκόσμιου ιστού και όποιας άλλης τεχνολογίας  ευνοεί την άμεση διάχυση της πληροφορίας. Οι σύγχρονες τηλεπικοινωνίες μας έδωσαν τη δυνατότητα να υλοποιήσουμε όλα αυτά που είχαμε ήδη θεωρητικά τεκμηριωμένα από τη δεκαετία του ’80.  Παρόλα αυτά, ο παγκόσμιος ιστός συνεχίζει να βασίζεται σε τεχνολογίες μεταφοράς κειμένου και, παρά τις θεαματικές βελτιώσεις (Web 2), συνεχίζει να μας περιορίζει.

Πότε, και σε ποιο βαθμό, αποτελεί από μόνη της καινοτομία η απόφαση της μεταφοράς λειτουργικότητας στον παγκόσμιο ιστό; Είναι αυτή που μπορεί να αλλάξει συνολικά το επιχειρηματικό μοντέλο; Ο παγκόσμιος ιστός διαφοροποιεί δραματικά τη σχέση της επιχείρησης με την αγορά στην οποία απευθύνεται, ακόμα και σε περιπτώσεις προϊόντων που δεν απευθύνονται στον τελικό καταναλωτή.


Ο CIO και οι «άλλοι»
Ο CIO υποχρεωτικά αναφέρεται μόνο στον Chief Executive Officer (CEO) του οργανισμού. Σε αυτόν κυρίως περιγράφει την προτεινόμενη μεθοδολογία προσέγγισης και επίτευξης των εταιρικών στόχων. Από αυτόν παίρνει τελικά τις κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες έχει και σαφή υποχρέωση να υλοποιήσει.
Για να μορφοποιήσει, ωστόσο, την προτεινόμενη μεθοδολογία, υπάρχει η αναγκαιότητα γνώσης σε μεγάλο βαθμό της λειτουργίας και των αναγκών όλων των τμημάτων του Οργανισμού.

Πρακτικά, από όλους τους Διευθυντές είναι ο μόνος που έχει την υποχρέωση εκμάθησης όλων των δομικών λειτουργιών της επιχείρησης και κατανόησης του κεντρικού επιχειρηματικού μοντέλου (core business model). Μη αποδοχή, ή μη ομαλή συνεργασία με τα υπόλοιπα τμήματα, οδηγούν πολύ γρήγορα τον CIO εκτός επιχειρηματικού σχήματος, άσχετα με την κατά τα άλλα ικανότητα που διαθέτει και την επιχειρηματική ορθότητα των επιλογών του.
Η Πληροφορική των «αιθέρων»
Στον αεροπορικό κλάδο, η εισαγωγή κάθε καινοτομίας είναι επίπονη και χρονοβόρα. Υπάρχουν καθιερωμένες πρακτικές που είναι πολύ καλά τεκμηριωμένες και προστατευμένες από διεθνείς κανονισμούς και συμβάσεις. Η μεγάλη πρόκληση είναι να βρεθεί η γραμμή ισορροπίας (trade off) που θα επιτρέψει σε κάθε καινοτομία να γίνει έγκαιρα παραγωγική, χωρίς να εγκλωβιστεί σε ανυπέρβλητα τυπικά εμπόδια.

Πιστεύω ότι αν ο Διευθυντής Πληροφορικής απλά ακολουθήσει τις κοινά αποδεκτές, και προτεινόμενες ως καλύτερες πρακτικές (common best practices),  θα διασφαλίσει προσωρινά τη θέση του και τη φαινομενικά ομαλή λειτουργία της εταιρείας. Θα της στερήσει όμως παντελώς το συγκριτικό πλεονέκτημα της καινοτομίας. Το αποτέλεσμα, ειδικά για ένα νέο οργανισμό, θα είναι να προσπαθεί να λειτουργήσει με μεθόδους στις οποίες οι ανταγωνιστές έχουν πολυετή εμπειρία και σαφές πλεονέκτημα αντίδρασης.

Μελλοντικοί «προορισμοί» του ΙΤ
Οι ενοποιημένες και υψηλής ποιότητας τηλεπικοινωνίες αποτελούν μια κύρια και συνεχή προτεραιότητα. Η προσπάθεια μείωσης κόστους είναι πάντα σχετική με την τιμή χρέωσης και όχι με περικοπές σε επενδύσεις. Συνεχίζουμε να διασφαλίζουμε την απρόσκοπτη λειτουργία των κεντρικών βάσεων δεδομένων και να συντηρούμε τις πάντα αξιόπιστες client-server εφαρμογές. Καθετί νέο είναι web, έστω και αν αυτό απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια ανάπτυξης και δεν εγγυάται άμεσα σίγουρο και αξιόπιστο αποτέλεσμα.

Ωστόσο, με βασική μας αρχή τη βέλτιστη προσέγγιση και εξυπηρέτηση του πελάτη μας, το παραπάνω είναι μονόδρομος. Ολα τα μελλοντικά μας σχέδια επικεντρώνονται λοιπόν γύρω από τη φιλοσοφία παροχής περισσότερων, ενοποιημένων και ποιοτικότερων υπηρεσιών στους τελικούς πελάτες μας. Στα σχέδια μας δεν ξεχνάμε ότι τελικός σκοπό είναι η επικερδής λειτουργία που θα οδηγήσει σε συνεχή ανάπτυξη της επιχείρησης.