Σε μια παλιά περσική ιστορία το τζίνι λέει στον βασιλιά: «Δυστυχώς, θα πρέπει να χάσεις όλα σου τα υπάρχοντα. Σου δίνω, όμως, τη δυνατότητα να έχεις κάτι. Τι θα ήθελες; Υγεία; Γυναίκες; Σπίτι;» Και ο σοφός Πέρσης ηγέτης τού απαντά: «Πληροφορίες...»

Δεν προκαλεί έκπληξη, αν και η διαχρονικότητα της αξίας της πληροφορίας μετασχηματίστηκε από μία de facto κατάσταση, σε μία σαφή de jure. Μάλιστα, αυτή η κατ’ουσίαν νομοτελειακή αξία της πληροφορίας σάρωσε -ή, αν προτιμάτε, σαρώθηκε από- όλο το φάσμα του κύκλου ζωής της, από την παραγωγή, την προτυποποίηση, τη διακίνηση, τη διαχείρηση, την επεξεργασια και ανάλυση, την αποθήκευση, μέχρι τη διασφάλιση της ακεραιότητας, της αυθεντικότητας και της ασφάλειάς της.

Μάλιστα, η ίδια η ετυμολογία της, ως η «φέρουσαν το πλήρες» -υποδηλώνοντας ένα νοηματικό περιεχομένο, που είναι ολοκληρωμένο και σαφές- υπενθυμίζει διαρκώς τον ίδιο τον πυρήνα της υπόστασης, που οφείλει να έχει η πληροφορία.

Λυδία λιθο αποτέλεσε η τεχνολογία, η οποία ήρθε ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία να αξιολογήσει τον κύκλο ζωής της πληροφορίας και, ταυτόχρονα, τους «εμπλεκόμενους» με αυτήν. Δεν άργησαν, μάλιστα, να αναδυθούν ρόλοι -σε μια παράσταση που πολλές φορές, ωστόσο, δεν έχει ευχάριστο τέλος- που μετέτρεψαν τον κύκλο αυτό σε μια οργανωμένη και ανατροφοδοτούμενη εφοδιαστική αλυσίδα. Ο CIO έγινε θεσμός.

Συχνά και «σημείον αντιλεγόμενον». Χύνεται πολύ μελάνι για το ρόλο του, τις αρμοδιότητές του, την μεταξέλιξή του. Ομως, ας δούμε το ίδιο το ακρωνύμιο. Κι αυτός είναι ένας… Chief. Αρα, τι πιο λογικό από το να εστιάσουμε στις ιδιότητες του πρώτου, και σίγουρα όχι τυχαίου, συνθετικού του «ονόματός» του. Αυτό του Ηγέτη.

Μπορεί ο Μωυσής να παρέλαβε τις Δέκα Εντολές μέσα από την φλεγόμενη βάτο, και να αποτέλεσαν ένα αδιαπραγμάτευτο κώδικα, όμως ένας αντίστοιχος… δεκάλογος για τις ικανότητες του Ηγέτη-CIO μόνο ως οδηγός μπορεί να θεωρηθεί. Εξάλλου, και ο William James είχε πει πως «οι θεωρίες είναι εργαλεία, δεν είναι λύσεις σε αινίγματα στις οποίες μπορούμε να βασιστούμε».


Ο Ηγέτης-CIO
Οσο κι αν φαίνεται αυτονόητο, το πρώτο χαρακτηριστικό ενός Ηγέτη-CIO είναι η εμπιστοσύνη στον ίδιο το ρόλο της Ηγεσίας. Ζει, ίσως και βιωματικά, την Ηγεσία. Εχει το όραμα και τη θέληση να το υλοποιήσει. Με ανθρώπους, για ανθρώπους. Αυτό, αυτομάτως, οδηγεί στην επένδυση στον άνθρωπο, όχι στο σύστημα. Αναπτύσσει και χρησιμοποιεί τα πληροφοριακά συστήματα, έχοντας ως βασικό του γνώμονα και πυλώνα μια ολιστική προσέγγιση: Τεχνολογία-Διεργασίες-Ανθρωποι.

Μια ώσμωση επιφέρει διανταλλαγή ενέργειας, αλλά ο καταλύτης της «χημικής» αυτής αντίδρασης θα είναι πάντα ο ανθρώπινος παράγοντας. Είναι εύλογη η θεώρηση πως οι συχνές… διαφορές φάσης αλλά και τα χάσματα ως προς τις προτεινόμενες ή υιοθετούμενες τεχνολογικές αλλαγές, που εμφανίζονται είτε μεταξύ των ανώτερων στελεχών διοίκησης, είτε μεταξύ ανώτερης διοίκησης και προσωπικού, δύνανται να γεφυρωθούν από έναν ικανό Ηγέτη-CIO, που θα αντιληφθεί το ρόλο του και την εν δυνάμει συμβολή του στη σφυρηλάτηση των ενδοεταιρικών σχέσεων.

Ο Ηγέτης-CIO παρακολουθεί τις εξελίξεις και δίνει, όπως συχνά λέγεται, έμφαση στο μπαλκόνι. Παρατηρεί σαν να είναι εξωτερικός παρατηρητής και, απαλλαγμένος από υποκειμενισμό, υιοθετεί βέλτιστες λύσεις και πρακτικές. Θα μπορούσε να βρει κάποιος και μια αντιστοιχία με τη θεωρία των μιγαδικών αριθμών. Να αποφύγει να δώσει σε πραγματικά προβλήματα, φανταστικές λύσεις.

Γιατί, αν προσπαθήσεις να πολλαπλασιάσεις ένα φανταστικό αριθμό με επίσης φανταστικό αριθμό, το αποτέλεσμα θα είναι πάντα αρνητικό, ενώ αν πολλαπλασιάσεις φανταστικό με πραγματικό, η μιγαδική λύση θα έχει συνεχώς ένα φανταστικό μέρος που θα εμφιλοχωρεί σε κάθε άλλη πράξη που θα ακολουθήσει. Βεβαίως, το σύστημα είναι μη-γραμμικό, δηλαδή χαοτικό.

Ομως και στο χάος ενυπάρχει τάξη, αρκεί να αντιληφούμε το ρόλο του περιβάλλοντος. Η προσαρμοστικότητα, λοιπόν, ως χαρακτηριστικό γνώρισμα του Ηγέτη-CIO εμπεριέχει την έγκαιρη ανάγνωση των «αρχικών τιμών», των παραμέτρων δηλαδή που θα καθορίσουν την εξέλιξη της λύσης.

Ο Ηγέτης-CIO αντιλαμβάνεται έγκαιρα την ανάγκη για αλλαγή και εντοπίζει την πρόκλησή της. Αυτό απαιτεί, φυσικά, πλήρη γνώση των τεχνολογικών και επιχειρηματικών εξελίξεων, ώστε να τις χρησιμοποιήσει είτε ως άμεσα εργαλεία επιχειρηματικότητας, είτε ως εφαλτήριο για καινοτομία. Είναι, ωστόσο, προφανές πως η αλλαγή απαιτεί τελειοποίηση των επικοινωνιακών τεχνικών του Ηγέτη-CIO, ώστε να την επικοινωνήσει αποτελεσματικά στους εμπλεκόμενους, αλλά και να προλάβει πιθανές διενέξεις, κάτι που παλαιότερα θα φάνταζε τελείως εξωτικό για έναν (τότε) υπεύθυνο μηχανοργάνωσης.

Τώρα, όχι μόνο καλείται να εφαρμόσει μια τέτοια «δεξιότητα», αλλά και να φέρει στην επιφάνεια έγκαιρα τις όποιες συγκρούσεις, εμφανιζόμενος και ως ρυθμιστής της αναστάτωσης. Πρέπει να έχουμε υπόψη πως οι άνθρωποι χρειάζονται τον Ηγέτη για να τους βοηθήσει στην εστίαση της προσοχής τους στα δύσκολα ερωτήματα και προβλήματα. Αυτό συνεπάγεται πως ο Ηγέτης-CIO πρέπει, συν τοις άλλοις, να έχει και να διατηρεί πειθαρχημένη προσοχή.

Καμία, ωστόσο, από τις παραπάνω ηγετικές ικανότητες δεν θα έχει διάρκεια, αν δεν υπάρχει στη φαρέτρα του ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γνώρισμα. Η αντίληψη της Ηγεσίας ως μάθηση. Οπως θα έλεγε κι ο Ηράκλειτος, «τα πάντα ρει, μηδέποτε κατά τ’αυτό μένειν». Η δυναμικότητα των εξελίξεων, τόσο σε τεχνολογικό και επιχειρηματικό επίπεδο, όσο και σε κοινωνικό, απαιτεί να είμαστε εμείς οι ίδιοι εξελισσόμενοι. Εξάλλου, εξέλιξη δεν είναι να πάμε από τις δέκα εντολές στις… έντεκα;