Ο Γιώργος Ματσιώτας, Υπεύθυνος Ψηφιακών Εκδόσεων Πατάκη, αναλύει τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της αγοράς του ηλεκτρονικού βιβλίου.

Κανείς δεν γνωρίζει την έκταση που θα αποκτήσει τελικά το ψηφιακό βιβλίο. Ενώ υπάρχει εδώ και χρόνια (ο Stephen King π.χ. δημοσίευσε το βιβλίο του Riding the Bullet αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή το 2000), τώρα διαφαίνεται να αποκτά μια ουσιαστική μορφή -τουλάχιστον σε Αμερική και Ευρώπη. Η έντυπη και η ψηφιακή μορφή του βιβλίου, με την έννοια πως το βιβλίο είναι κάτι διαφορετικό από τη γενικότητα «περιεχόμενο», δεν είναι ανταγωνιστικές μεταξύ τους. Θα έλεγα πως είναι περισσότερο συμπληρωματικές.

Σίγουρα υπάρχουν διαφορετικές προκλήσεις όταν μιλάμε για ψηφιακή διάθεση του βιβλίου, π.χ. παράνομη διακίνηση υλικού, διείσδυση των ευρυζωνικών υπηρεσιών, εξοικείωση των χρηστών με την τεχνολογία -παράγοντες δηλαδή που κάνουν την εξάπλωση της χρήσης των ψηφιακών βιβλίων δυσκολότερη. Οι ίδιοι παράγοντες όμως υπεισέρχονται σε όλους τους τομείς των υπηρεσιών μέσω internet, οπότε το ψηφιακό βιβλίο δεν θα μπορούσε σε καμιά περίπτωση να αποτελέσει εξαίρεση.

Εντυπο ή ψηφιακό βιβλίο; Η στρατηγική των Εκδόσεων Πατάκη
Οι Εκδόσεις Πατάκη έχουν ήδη αναπτύξει μια πρώτη γενιά συστημάτων διάθεσης ψηφιακών βιβλίων. Με την πάροδο του χρόνου όμως, παρουσιάζονται συνεχώς νέα format, διαφορετικοί τρόποι διάθεσης περιεχομένου, αλλά και ολοκλήρωση νέων προϊόντων, γεγονός που καθιστά τη συνεχή εξέλιξη αυτών των συστημάτων επιτακτική. Η ελληνική αγορά έχει εκ των πραγμάτων μικρό μέγεθος, πράγμα το οποίο λειτουργεί μάλλον αποτρεπτικά ως προς την υλοποίηση επενδύσεων σε καινοτόμες λύσεις. Η ψηφιακή διάθεση βιβλίων είναι πλέον γεγονός και πιστεύουμε πως η αγορά θα αναπτυχθεί σταδιακά, καθιστώντας βιώσιμη οικονομικά την επένδυση σε τέτοιες πλατφόρμες και τεχνολογία.

Ως Εκδόσεις Πατάκη, είναι στόχος μας να διατηρήσουμε τη συμβιωτική σχέση του εκδότη με το βιβλιοπωλείο, έχοντας αναπτύξει συγκεκριμένες πλατφόρμες B2B, με σκοπό την παροχή της δυνατότητας διάθεσης των ψηφιακών μας τίτλων μέσω τρίτων.

Επίσης, αναγνωρίζοντας πως πολλά βιβλιοπωλεία ενδεχομένως δεν έχουν ακόμη τη δυνατότητα δημιουργίας και συντήρησης ψηφιακού καταστήματος, έχουμε υλοποιήσει εναλλακτικές μεθόδους διάθεσης ψηφιακών τίτλων μέσω βιβλιοπωλείων με τη χρήση vouchers παρόμοιων με τις κάρτες ανανέωσης χρόνου ομιλίας της κινητής τηλεφωνίας.

Τεχνολογικές, και άλλες, επενδύσεις
Η σοβαρότερη επένδυση που απαιτείται είναι η σωστή αρχειοθέτηση και μετασχηματισμός των ηλεκτρονικών αρχείων που αποτελούν τους τίτλους των Εκδόσεων Πατάκη, αλλά και η ψηφιοποίηση παλαιών τίτλων που έχουν παραχθεί με αναλογικές μεθόδους, ώστε να είναι δυνατόν να παράγονται τα διάφορα format των διατιθέμενων ψηφιακών βιβλίων, χωρίς αυτό να κάνει τις επενδύσεις στα υπόλοιπα συστήματα (document management , e-shops, content servers) λιγότερο σημαντικές.

Για πάρα πολλά χρόνια, η σελιδοποίηση των βιβλίων γινόταν σε κλειστά συστήματα με τελικό στόχο την εκτύπωση. Αυτό έχει αφήσει ένα μεγάλο τμήμα των τίτλων σε αρχεία που είναι δύσκολο να μετασχηματιστούν και να επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ψηφιακών τίτλων.

Παράλληλα, το ανθρώπινο δυναμικό που εργάζεται στην παραγωγή του έντυπου βιβλίου δεν διαθέτει τα απαραίτητα εφόδια για την εκτέλεση της εργασίας του με τρόπο «συμβατό» προς τις απαιτήσεις των ψηφιακών εκδόσεων. Είναι, λοιπόν, κρίσιμο να επιμορφωθεί το ανθρώπινο δυναμικό ως προς τις νέες απαιτήσεις και δεδομένα.

Το κοινό των e-books
Ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας είναι η εξοικείωση του κοινού με την τεχνολογία που εμπλέκεται στις ψηφιακές εκδόσεις. Οι χρήστες έχουν την ανάγκη αποτελεσματικής υποστήριξης, ώστε η εμπειρία της απόκτησης και ανάγνωσης ενός ψηφιακού βιβλίου να είναι ευχάριστη. Αυτό είναι που θα έχει σαν αποτέλεσμα τη συγκρότηση εμπιστοσύνης στην ψηφιακή διάθεση του βιβλίου και θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της αγοράς.

Τέλος, στα θέματα του σχεδιασμού και συντήρησης των συστημάτων διάθεσης, δεν υπάρχει καμιά ουσιαστική διαφορά από όλα τα υπόλοιπα υπολογιστικά συστήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα, εξυπηρετώντας ανάγκες B2C ή B2B. Το κοινό αρχίζει σιγά-σιγά να δοκιμάζει το ψηφιακό βιβλίο, κάνοντας δειλά βήματα. Αυτό συμβαίνει σε κάθε νέα αγορά. Πιστεύουμε πως η ανταπόκριση του κοινού θα είναι συνεχώς αυξανόμενη, αυτό όμως δεν πρόκειται σε καμιά περίπτωση να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη. Αντίθετα, αποτελεί μια διαδικασία την οποία και εμείς βοηθούμε όσο μπορούμε με τη διάθεση ψηφιακών τίτλων.