Εάν πιστεύετε ότι το business thinking είναι η σύγχρονη «μόδα» για το IT, η τάση του design thinking θα σας κάνει να το ξανασκεφτείτε.

Βρισκόμαστε μπροστά στην πόρτα της εποχής του Customer Capitalism, υποστηρίζει το Harvard Business Review στο άρθρο του με τίτλο «The Age of Customer Capitalism». «Αφήστε τους πελάτες να σας μιλήσουν για τις ανάγκες τους και στη συνέχεια προσπαθήστε να βρείτε τη φόρμουλα που θα εξασφαλίζει τη βέλτιστη ικανοποίηση για αυτούς και τα καλύτερα κέρδη για την επιχείρηση», προτρέπει τις επιχειρήσεις ο συγγραφέας του άρθρου.

Ακούγεται εύκολο, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο, γιατί οι περισσότερες επιχειρήσεις γνωρίζουν πώς να σχεδιάζουν την αρχιτεκτονική τους «από μέσα προς τα έξω». Είναι σαν να χτίζεις ένα σπίτι με κάθε λεπτομέρεια, ευελπιστώντας ότι το αποτέλεσμα θα εξυπηρετεί τελικά τους κατοίκους του. Είναι πολύ δύσκολο να πετύχει.

Ειδικά, αν ο κατασκευαστής πρέπει να βασιστεί σε αυστηρά αρχιτεκτονικά πρότυπα και είναι υποχρεωμένος να προβλέψει, όχι μόνο τις τρέχουσες, αλλά και τις μελλοντικές ανάγκες τόσο των ιδιοκτητών, όσο και ενοικιαστών ή καλεσμένων, τότε είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή στο μέλλον το σπίτι θα χρειαστεί σημαντικές διαμορφώσεις.

Σύμφωνα με έρευνα της Gartner, έως το 2013, περισσότερο από το 20% των εταιρειών θα σχεδιάζουν την επιχειρηματική τους λειτουργία, βασισμένες σε μοντέλα από «έξω προς τα μέσα». Το ποσοστό αυτό είναι σήμερα μόλις 5%.

Μεταμόρφωση, καινοτομία και στρατηγική
Μια ομάδα ερευνητών της Gartner συνεργάστηκε με πελάτες σε όλο τον κόσμο, με στόχο τη μεταμόρφωση του επιχειρηματικού οράματος και στρατηγικής σε μια αποτελεσματική εταιρική αλλαγή. Μέσα από τη συνεργασία, οι ερευνητές είχαν τη δυνατότητα να διαπιστώσουν τα σημαντικά για μια επιχείρηση, δηλαδή ότι επηρεάζει τη στρατηγική σε επίπεδο CEO και τα λιγότερο σημαντικά, δηλαδή ότι επηρεάζει μόνο τη στρατηγική εντός του τμήματος IT.

Μέσα από την ίδια έρευνα, η Gartner έκανε καταρχάς μια πολύ σημαντική διαπίστωση. Οι επιτυχημένοι οργανισμοί αντιλαμβάνονται τη μεταμόρφωση, καινοτομία και στρατηγική (ΜΚΣ), μέσα από μια προσέγγιση που απέχει ολοένα και περισσότερο από τις προσεγγίσεις τυπικών πλαισίων Enterprise Architecture (EA), όπως το The Open Group Architecture Framework (TOGAF), το Federal Enterprise  Architecture Framework (FEAF) και το U.S. Department of Defense Architecture Framework (DoDAF).

Για να επιτύχουν στην τριπλέτα ΜΚΣ, πολλές εταιρείες αποδέχονται μια νέα αρχή στη δημιουργία και την υλοποίηση της αλλαγής, η οποία έχει περισσότερο «design thinking». Από τις ρίζες του στο βιομηχανικό σχεδιασμό, στον σχεδιασμό προϊόντων στις γραφικές τέχνες ή ακόμα και στις καλές τέχνες, το «design thinking» ήταν συνυφασμένο με τη δημιουργία επιχειρηματικής στρατηγικής και τη δημιουργία καινοτομικών αλλαγών.

Oπως και το EA, το «design thinking» δίνει έμφαση σε μια ολιστική προσέγγιση για επιτυχημένα αποτελέσματα. Ωστόσο, εν αντιθέσει με το EA, το «design thinking» έγινε μια επιτυχημένη επιχειρηματική τάση σε C-level στελέχη.


Eνας νέος, υβριδικός τρόπος σκέψης
Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα των εργαζόμενων που στελεχώνουν τα τμήματα IT, έχει διαμορφωθεί αρκετές φορές, ώστε να ταιριάζει καλύτερα με τις σύγχρονες επιχειρηματικές ανάγκες. Σήμερα, η επιχείρηση ζητά από τον IT Manager να έχει περισσότερο επιχειρηματική και λιγότερο τεχνολογική κατεύθυνση. Η ευθυγράμμιση της τεχνολογίας και της επιχειρηματικής ανάπτυξης είναι μια πρόκληση για τα στελέχη της Πληροφορικής και, όπως φαίνεται, δεν θα είναι η τελευταία.

Οι συνισταμένες του design thinking και του business thinking οδηγούν, σύμφωνα με την Gartner, σε ένα νέο τρόπο σκέψης, τον οποίο η εταιρεία ονομάζει «hybrid thinking». Οι εταιρείες που θα ενσωματώσουν αυτό το νέο τρόπο σκέψης, είναι αυτές που θα έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν πετυχημένα αποτελέσματα στην τριπλέτα ΜΚΣ.

Ενώ, βέβαια, σε κάποιες περιπτώσεις, όπως οι καλές τέχνες, το design thinking μπορεί να λειτουργήσει έξω από οποιοδήποτε πλαίσιο, σε άλλους τομείς είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί μέσα σε πλαίσια. Ενας αρχιτέκτονας, για παράδειγμα, μπορεί να είναι τόσο δημιουργικός, όσο του επιτρέπει η στατικότητα του κτηρίου και τα υλικά που έχει στη διάθεσή του. Το ίδιο συμβαίνει και με το EA.

Η εφαρμογή του design thinking στο ΕΑ γεννά κάποιες αρχές, ώστε το design να βοηθήσει τελικά στην αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων.

Σύμφωνα με την Gartner, οκτώ είναι οι αρχές που δημιουργούνται από το γάμο μεταξύ του design thinking και του EA:
• Ο σχεδιασμός και συντονισμός των δράσεων γίνεται από έξω προς τα μέσα
• Επιδίωξη ενός portfolio στρατηγικών
• Εναρμονισμός αντί για βελτιστοποίηση
• Συντονισμός αντί για αρχιτεκτονική
• Εστίαση στις αλληλεπιδράσεις και όχι στους αλληλεπιδρώντες
• Αποδοχή μιας διαφορετικής προσέγγισης των προτύπων
• Ενθάρρυνση διαρκούς και συμμετοχικής αλληλεπίδρασης
• Εστίαση στα αποτελέσματα του business και όχι στα αποτελέσματα του IT.


Από έξω προς τα μέσα
Εφαρμόζοντας το hybrid thinking, οι Enterprise Architects θέτουν τους σχεδιαστικούς τους στόχους, επιδιώκοντας να πετύχουν περισσότερο ανθρωποκεντρικές εμπειρίες σε όλο το οικοσύστημα της επιχείρησης. Πρώτη μέριμνα είναι να εστιάσουν πρώτα στον σχεδιασμό των αλληλοεξαρτήσεων που δημιουργούνται από το περιβάλλον.

Αφού ολοκληρωθεί αυτό το βήμα, μπορεί να αποτελέσει τα θεμέλια για τις εσωτερικές υποδομές. Οταν οι εταιρείες εστιάζουν στις αλληλοεξαρτήσεις με το περιβάλλον, είναι σημαντικό να δώσουν έμφαση στις πηγές των συμπεριφορών – και όχι τις συμπεριφορές και στον σχεδιασμό του επιχειρηματικού οικοσυστήματος, ούτε της εσωτερικής εταιρικής δομής.

Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική οπτική από αυτήν που χρησιμοποιούν σήμερα πολλοί Enterprise Architects, οι οποίοι ξεκινούν δημιουργώντας τα εσωτερικά συστήματα και διαδικασίες και στη συνέχεια ζητούν από συνεργάτες και πελάτες να επικοινωνήσουν μέσω ιδιοκατασκευασμένων καναλιών. Είναι φανερό ότι αυτή η προσέγγιση οδηγεί τις επιχειρήσεις στην αποδοχή ανοικτών προτύπων.

Επιχειρήσεις, τις οποίες σήμερα κατηγοριοποιούμε κάτω από τον όρο Web 2.0, όπως η Google, Amazon, Facebook κ.λπ., αλλά και παραδοσιακοί οργανισμοί, όπως το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας, εφαρμόζουν σήμερα το μοντέλο σχεδιασμού «από έξω προς τα μέσα».

Πολλά μικρά στοιχήματα αντί για λίγα μεγάλα: Το hybrid thinking απαιτεί έρευνα και πειραματισμό – άρα αυξάνει τις πιθανότητες κάποια πειράματα να είναι αποτυχημένα. Προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν την αρνητική επίδραση των αποτυχημένων πειραμάτων, οι εταιρείες εστιάζουν σε ένα portfolio μικρών στρατηγικών επιλογών αντί για ένα μικρό αριθμό μεγάλων επενδύσεων. Αυτό σημαίνει ότι ένας Enterprise Architect σχεδιάζει καθοριστικές και λιγότερο καθοριστικές αρχιτεκτονικές παράλληλα. Σε αυτή την προσπάθεια, η χρήση του agent – based modeling και του simulation μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στη μείωση του ρίσκου.

Εναρμονισμός αντί ενός νέου ξεκινήματος: Σε μια περίοδο που η οικονομική κρίση περιορίζει τους προϋπολογισμούς των εταιρειών, ο Enterprise Architect πρέπει να μάθει να εναρμονίζει τις υπάρχουσες προσεγγίσεις, αντί να προσπαθεί να δημιουργήσει τη βέλτιστη προσέγγιση εκ του μηδενός. Οπως γνωρίζουμε από τα μαθηματικά, κάθε πρόβλημα δεν έχει μόνο μια λύση. Στόχος του Enterprise Architect είναι να ανακαλύπτει όλες τις εναλλακτικές διαδρομές που μπορούν να τον οδηγήσουν σε μια νέα προσέγγιση, συνδυάζοντας τους δρόμους που έχει ήδη στη διάθεσή του.

Ολοι για έναν και ένας για όλους: Μια επιχείρηση, όπως αναφέραμε ήδη, δημιουργείται για να εξυπηρετήσει ανάγκες μέσα στο περιβάλλον που λειτουργεί. Στο ίδιο περιβάλλον ανήκουν όλα τα τμήματα του οργανισμού, όπως το marketing, οι πωλήσεις, το HR, το R&D κ.λπ. Κάθε ένα από τα τμήματα έχει το δικό του portfolio αναγκών και έτσι στόχος του Enterprise Architect είναι ο συντονισμός των διαφορετικών portfolios. Σε αυτή την προσπάθεια καθοριστικό ρόλο θα παίξει η ικανότητα του Enterprise Architect να συντονίσει το ρυθμό των διαφορετικών ενεργειών. Η σωστή στιγμή παράδοσης είναι συνήθως εξίσου σημαντική με αυτό που παραδίδεται.

Στόχος είναι η ροή της πληροφορίας: Η τεχνολογία των συστημάτων που συλλέγουν και επεξεργάζονται την πληροφορία είναι δεύτερη προτεραιότητα για τον Enterprise Architect που εφαρμόζει το hybrid thinking. Στόχος του είναι να σχεδιάσει τις γραμμές που θα εξασφαλίσουν τη συνεχή ροή της πληροφορίας και όχι τα κουτιά που την περιέχουν. Eτσι γίνεται μια μετατόπιση από την κουλτούρα «need to know» στην κουλτούρα «responsible to provide». Η ροή της πληροφορίας (βασισμένη σε πρότυπα) γίνεται σημαντικότερη από τον έλεγχο των συστημάτων που παράγουν την πληροφορία.

Τα επιχειρηματικά πρότυπα σε προτεραιότητα: Για τον hybrid thinker, σκοπός των προτύπων είναι να οδηγήσουν τις συντονισμένες αλληλεπιδράσεις σε αλλαγή και εξέλιξη. Για κάθε πρότυπο, ο Enterprise Architect χρειάζεται να θέτει την ίδια βασική ερώτηση «Ποιες αλληλεπιδράσεις και συμπεριφορές θα αλλάξουν και θα εξελιχθούν διαχρονικά με αυτό το πρότυπο»; Προτεραιότητα είναι η προτυποποίηση σε επιχειρηματικό επίπεδο πριν το τεχνολογικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα πρέπει να είναι ορατό στην επιχείρηση.

Σήμερα οι περισσότερες EA επιδρούν κυρίως στην επιτυχή λειτουργία του IT και όχι του οργανισμού. Το hybrid thinking εστιάζει στο αντίθετο.