Αν το hype είναι ένδειξη της «επιδραστικότητας» για μια νέα τεχνολογία, τότε οι τελευταίες εφαρμογές ΑΙ που έχουν «σπάσει τα κοντέρ» μάλλον θα αλλάξουν τα πάντα. Η ερώτηση που προκύπτει είναι για το πρόσημο της αλλαγής και οι απόψεις -ακόμα αυτές με τις πιο «βαριές» υπογραφές- διίστανται.

Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι ίσως η πιο σημαντική τεχνολογική εξέλιξη που είχαμε εδώ και δεκαετίες, θεμελιώδης όσο η δημιουργία του μικροεπεξεργαστή, του προσωπικού υπολογιστή, του Internet και του κινητού τηλεφώνου και θα αλλάξει τον τρόπο που οι άνθρωποι δουλεύουν, μαθαίνουν, ταξιδεύουν, δέχονται ιατρική φροντίδα και επικοινωνούν μεταξύ τους». Αυτούσιο απόσπασμα από το post «The Age of AI has Begun», του Bill Gates στο προσωπικό του blog «GatesNotes» στο τέλος Μαρτίου, εμπνευσμένο από τις εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στις δυνατότητες εργαλείων AI, όπως το chatbot ChatGPT. Ο συνιδρυτής της Microsoft, μάλιστα, έγραψε πως εξ αρχής ήλπιζε ότι το ChatGPT θα είναι πραγματικά έξυπνο, με έναν «ανθρώπινο» τρόπο και όχι ένας μηχανικός σαρωτής και «συνθέτης» data.

Γι’ αυτό και όπως αναφέρει ζήτησε από την ομάδα της OpenAI που το δημιούργησε, το 2022 να το ετοιμάσει ώστε να μπορεί να δώσει με επιτυχία εξετάσεις στη βιολογία -Advanced Placement (AP) Biology Εxams- χωρίς όμως να έχει εκπαιδευτεί ειδικά για αυτό στη βιολογία. «Πίστευα ότι θα τους έπαιρνε δύο με τρία χρόνια», έγραψε ο Gates χαρακτηριστικά, «αλλά με ειδοποίησαν ότι είναι έτοιμο σε λίγους μόνο μήνες». Το ΑΙ αρίστευσε -όπως ήταν αναμενόμενο- στις εξετάσεις βιολογίας και ο Bill Gates έσπευσε αμέσως να δοκιμάσει τα «people skills» του, αναθέτοντας του να γράψει μία επιστολή στον πατέρα ενός άρρωστου παιδιού. «Συνέταξε μια απάντηση με ευαισθησία, πιθανότατα καλύτερη από οτιδήποτε θα έγραφε κανείς από όσους ήταν εκείνη τη στιγμή στο δωμάτιο μαζί μου», έγραψε χαρακτηριστικά. «Από εκείνη τη στιγμή ήξερα ότι είχα δει την πιο σημαντική εξέλιξη στην τεχνολογία από την εποχή του GUI (graphic user interface, της γραφιστικής απεικόνισης της διεπαφής των προγραμμάτων ενός υπολογιστή) που θα οδηγήσει σε μια σειρά από ανάλογες επαναστατικές εξελίξεις».

Ποιος φοβάται το ΑΙ;
Kαι κάπου εδώ τελειώνουν τα καλά νέα, αφού ακόμα και ο υπέρμαχος του ΑΙ, Bill Gates κάλεσε τις κυβερνήσεις να συνεργαστούν με τη βιομηχανία ώστε να «περιορίσουν τους κινδύνους» από τη χρήση του ΑΙ, ώστε να μπορεί αυτό να σώσει ζωές, ειδικά στις φτωχότερες χώρες, όπου για παράδειγμα μπορεί να αναλάβει χρέη γιατρού όπου δεν υπάρχουν αρκετοί. «Αλλά για να συμβεί αυτό», σημείωσε «χρειάζεται μια στοχευμένη προσέγγιση στο ΑΙ, στο μέλλον, αφού οι δυνάμεις της αγοράς δεν θα παράξουν φυσικά εφαρμογές ΑΙ που να βοηθούν τους φτωχότερους και ασθενέστερους. Μάλλον το αντίθετο. Με αξιόπιστη χρηματοδότηση και τη σωστή πολιτική, κυβερνήσεις και φιλάνθρωποι μπορούν να στρέψουν το ΑΙ προς την μείωση των ανισοτήτων».
«Καλώς την Πολυάννα στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης», σχολίασε ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας blog-οσφαίρας, που αναγνώρισε ότι αν ο Gates φοβάται τι θα γίνει με το ΑΙ -στο οποίο στην εταιρεία του στοιχηματίζουν ότι θα ανατρέψει το σκορ στο ματς ενάντια στη Google, ενσωματώνοντας το στην ανταγωνιστική της μηχανή αναζήτησης- αλίμονο στους υπόλοιπους.

Ο χαρακτηριστικότερος των φόβων που το ΑΙ chatbot έχει ξυπνήσει αποστάχθηκε σε ένα super popular meme του Reddit που κυκλοφόρησε ως fake αγγελία της OpenAI στο Σαν Φρανσίσκο, που έψαχνε «Killswitch Engineers». To job description; «Κοίτα, ψάχνουμε κάποιον που απλώς θα κάθεται όλη μέρα δίπλα στους servers και θα τους ξεμπριζώσει, αν αυτό το πράγμα στραφεί εναντίον μας. Θα λάβεις εκτεταμένη εκπαίδευση στην ‘κωδική λέξη’ που θα φωνάξουμε αν το GPT το παρακάνει και αρχίσει να ανατρέπει κυβερνήσεις, χώρες κλπ. Απαιτήσεις: Υπομονή. Να ξέρεις να ξεμπριζώνεις πράγματα. Γρήγορα. Θα προτιμηθεί όποιος μπορεί επιπλέον να πετάξει και γρήγορα κουβάδες νερό στους servers. Επίσης όποιος είναι ενθουσιώδης για την προσέγγιση του OpenAI στην έρευνα».
Ο φόβος του ΑΙ που θα γίνει πιο έξυπνο από το δημιουργό του και θα στραφεί εναντίον του είναι λοιπόν εκεί έξω. Και δείχνει αν μη τι άλλο ότι τα AI bots εμφανίζονται ήδη αρκετά έξυπνα και ικανά, ώστε να μας τρομάζουν.

Και -πιο σημαντικό- γιατί;
Παρόλα αυτά, ο Jaron Lanier, tech και internet guru, «Godfather της Virtual Reality» -συγγραφέας μεταξύ άλλων των «You Are Not a Gadget» και «Ten Reasons For Deleting Your Social Media Accounts»- και σύμβουλος μεγάλων tech παικτών-μεταξύ των οποίων και η Microsoft- αντιδρά στην αφήγηση «Άνθρωπος εναντίον ΑΙ», λέγοντας ότι «ο κίνδυνος δεν είναι ότι το ΑΙ θα μας καταστρέψει. Αλλά ότι θα μας τρελάνει». Όπως απαντά στη σχετική ερώτηση δημοσιογράφου του BBC, η ίδια η ερώτηση για το αν το ΑΙ είναι πιο έξυπνο από εμάς για να κατακτήσει τον κόσμο δεν βγάζει νόημα. «Είναι ένα αστείο αφήγημα τύπου Matrix ή Terminator και είναι εξωπραγματικό. Είναι σαν να λέμε ότι ανταγωνιζόμαστε με κάτι που φτιάξαμε να μιμείται κάποιες από τις ανθρώπινες ικανότητες. Σαν να λέμε ότι φτιάξαμε ένα αυτοκίνητο που τρέχει γρηγορότερα από έναν άνθρωπο. Και βέβαια τρέχει. Αλλά αυτό δεν το κάνει καλύτερο δρομέα από έναν άνθρωπο» δηλώνει κατηγορηματικά.

«Πέρα από τις φοβίες μας, ο κίνδυνος δεν είναι ότι μια ξένη ύπαρξη θα πάρει μορφή μέσα από το ΑΙ και θα στραφεί εναντίον μας. Αλλά ότι οι ίδιοι θα το χρησιμοποιήσουμε με τρόπο που θα μας κάνει ακατάληπτους, ακατανόητους στο ίδιο μας το είδος. Και έτσι θα τρελαθούμε αρκετά ώστε να αυτοκαταστραφούμε, γιατί στην πορεία ξεχνάμε τι είναι σημαντικό για την επιβίωση μας». Ο Lanier πιστεύει ότι η εξάπλωση του ΑΙ εμπεριέχει και την ελπίδα του ψηφιακού κόσμου. Αναγνωρίζει βέβαια ότι το ίδιο ήταν και το Internet που έδινε ανοικτή πρόσβαση στη γνώση σε όλους, όπως και οι αλγόριθμοι ΑΙ. Τελικά, ο κόσμος δεν έγινε εξυπνότερος από το πρώτο και οι αλγόριθμοι κυρίως πια επιλέγουν τι θα δούμε στο YouTube και το Facebook για μας, «στερώντας μας την αναζήτηση ανάμεσα σε βιβλία, δίσκους και ταινίες», που μας έκανε αυτούς που είμαστε κάποτε «πριν η υπερπροσφορά πληροφορίας μας κάνει τεμπέληδες και αδιάφορους», όπως λέει.
Γι’ αυτόν η πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζει το ΑΙ είναι να μπορεί να ξεστρατίζει από την μία και μοναδική αλήθεια των δεδομένων του. Να δίνει πολλαπλές και υποκειμενικές απαντήσεις, σεβόμενος την μοναδικότητα όλων όσων του θέτουν τις ερωτήσεις. Και να μάθει να διαχειρίζεται την πηγή και την υποκειμενικότητα των δεδομένων από την οποία αυτή προκύπτει, προβλέποντας ότι πολύ σύντομα θα μιλάμε για «data dignity».