Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε πολύ έντονα την ανάγκη των οργανισμών για αξιοποίηση των τεχνολογικών εργαλείων που διασφαλίζουν την πλήρη κατανόηση, αποτίμηση και διαχείριση των κινδύνων του χαρτοφυλακίου των προϊόντων τους.

Στις μέρες μας, ο χρηματοοικονομικός τομέας ζει ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές. H κρίση στο χώρο των δανείων – και ειδικότερα το «σπάσιμο της φούσκας» των subprime (υψηλού ρίσκου) δανείων – έχει αγγίξει όλους τους τομείς της χρηματοοικονομικής κοινότητας, αλλά παράλληλα έχει δημιουργήσει την ανάγκη αντιμετώπισης ανάλογης κρίσης στο μέλλον, καθώς και ταχείας επαναφοράς των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε υγιή κατάσταση.

Κλειδί για την αντιμετώπιση της γενικότερης κατάστασης αποτελεί η δυνατότητα εκ μέρους των οργανισμών κατανόησης των κινδύνων που εμπεριέχονται στη διαδικασία αγοραπωλησίας δανείων ή ανάλογων προϊόντων και υπηρεσιών. Και ο καλύτερος τρόπος για να επιτύχουν κάτι τέτοιο είναι η χρήση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων, έτσι ώστε να αποκτήσουν μια σε βάθος άποψη και γνώση των κινδύνων στο χαρτοφυλάκιο των προϊόντων τους, ή ευρύτερα στο σύνολο του οργανισμού.

Διαφάνεια κινδύνων
Ποια είναι αυτά τα εργαλεία; Αναμφισβήτητα, τα προγνωστικά analytics και οι λύσεις ενοποίησης δεδομένων αποτελούν σημαντικά εργαλεία ανάλυσης και προσδιορισμού του προγράμματος δράσεων για μη άμεσα ρευστοποιήσιμες μορφές κεφαλαίων (π.χ. τοξικά ομόλογα). Οι νέες μορφές διαχείρισης κινδύνου που ανακύπτουν απαιτούν τεχνολογία που παρέχει μεγαλύτερη διαφάνεια. Ομως, παρά τις υψηλές επενδύσεις των τραπεζών για συμμόρφωση σε ρυθμιστικούς κανονισμούς, όπως η Basel II, και για εργαλεία διαχείρισης ρίσκου, παρατηρείται πολύ μικρή βελτίωση στον τομέα διαφάνειας των κινδύνων.

Για την αποφυγή μελλοντικής κρίσης, οι λύσεις μοντελοποίησης νέας γενιάς απαιτούν υποδομή που θα υποστηρίζει μεγαλύτερη ενημέρωση των κινδύνων στα επιχειρησιακά τμήματα. Ειδικότερα, απαιτούν συστατικά όπως: ανάλυση των κινδύνων των δανειακών χαρτοφυλακίων, δυνατότητα «τιμολόγησης» πολύπλοκων τιτλοποιήσεων και παραγώγων, ανάλυση what-if σεναρίων, συνδυασμό παραγόντων πιστωτικού και αγοραστικού κινδύνου, και πρόγνωση, με εξαντλητικούς ελέγχους, συνδυάζοντας πιστωτικά και αγοραστικά χαρτοφυλάκια και παρουσιάζοντας μια περιεκτική εικόνα του επιχειρηματικού ρίσκου με τις ανάλογες επιπτώσεις στα κεφάλαια.

Επιπρόσθετα, απαιτούν όχι μόνο τη δυνατότητα υπολογισμού «της αξίας του κινδύνου», αλλά και διασταύρωσης της απόδοσης σχετικών χαρτοφυλακίων με άλλους παράγοντες όπως η απόδοση του κεφαλαίου και η πιθανότητα ζημιών με υπαιτιότητα του εκδότη ενός τίτλου. Η δυνατότητα πλήρους αποτίμησης συγκεκριμένων χαρτοφυλακίων θα αποτελέσει, επίσης, απαιτούμενη πρακτική. Η λειτουργικότητα της μοντελοποίησης των κινδύνων των χαρτοφυλακίων και της διαχείρισης κεφαλαίων είναι επίσης κρίσιμη για την αποτίμηση των απαιτούμενων επιπέδων ρύθμισης και του οικονομικού κεφαλαίου, έτσι ώστε να υποστηριχθεί η επιχειρηματική στρατηγική ρίσκου.

Αποτίμηση ρίσκου και διαχείριση κινδύνων
Μια πρόσφατη αναφορά της Ομάδας Εργασίας του Προέδρου των ΗΠΑ για τις Χρηματαγορές κάνει λόγο για την αδυναμία ανάλυσης -και γενικότερα διαχείρισης- των κινδύνων από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, στην υπόθεση που ξεκίνησε το 2004 με την έκρηξη της παγκόσμιας κτηματαγοράς και την ανεξέλεγκτη παροχή στεγαστικών δανείων. Η ουσία είναι ότι οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί δεν χρειάζεται πλέον να υποβάλλονται σε τέτοια έκθεση, αφού υπάρχουν εξαιρετικές λύσεις αποτίμησης του ρίσκου ακόμα και σε επίπεδο καταναλωτικού δανείου.

Επιπρόσθετα, με τα εξελιγμένα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων, οι τράπεζες θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την παρούσα κρίση – και ανάλογες μελλοντικές – αυξάνοντας παράλληλα τα αγοραστικά τους μερίδια. Και όσο σημαντική είναι η αποφυγή άσκοπου ρίσκου, άλλο τόσο σημαντική είναι και η άμεση διαχείριση των επισφαλών δανείων και με τη μέγιστη δυνατή απόδοση. Τα ίδια εργαλεία analytics που βοηθούν τις τράπεζες να προσδιορίσουν τους καλύτερους πελάτες τους, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να προσδιορίσουν ποια δάνεια είναι ασφαλή και ποια όχι. Οι σύγχρονες λύσεις διαχείρισης της απόδοσης και μοντελοποίησης των σεναρίων των κορυφαίων προμηθευτών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη ανάλυσης των κινδύνων, μείωσης των ζημιών, στόχευσης του marketing και προστασίας από πιθανές απάτες και ύποπτες συναλλαγές.

Η κατάσταση σήμερα φανερώνει ότι είναι ελάχιστοι οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που διαθέτουν πραγματική αίσθηση της επισφάλειας των δανείων τους. Εξετάζοντας όμως το ιστορικό πληρωμών των δανειοληπτών και αναλύοντας τα δεδομένα από πιστωτικούς φορείς και άλλες πηγές, με τη χρήση των σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων analytics, οι οργανισμοί μπορούν να αξιολογήσουν τα δάνειά τους, να αντιληφθούν πού βρίσκονται και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας από πιθανές ζημιές.

Ο Νίκος Πέππας είναι Γενικός Διευθυντής της SAS Ελλάδας & Κύπρου