Η περασμένη εβδομάδα περιλάμβανε δυο γεγονότα άκρως σημαντικά όχι μόνο για τος επαΐοντες στα της τεχνολογίας, αλλά για όλους μας, καθώς οι «επαναστάσεις» με τις οποίες συνδέονται αφορούν τους πάντες και τα πάντα. Είναι αλήθεια πως η λογική συνέχεια για μια επανάσταση είναι να τη διαδέχεται η επόμενη, που είτε θα ανατρέπει την πρώτη, είτε θα «κτίζει» επάνω της. Κι αν η ζωή μας άλλαξε μια φορά με το WWW (αυτό τουλάχιστον, το γνωρίζουμε καθώς το ζούμε καθημερινά), κανείς δεν ξέρει πόσο θα αλλάξει με την Τεχνητή Νοημοσύνη – μόνο εικασίες κάνουμε σήμερα, με άλλους να ελπίζουν στην επόμενη ημέρα κι άλλους να τη φοβούνται… Αυτές είναι οι δυο επαναστάσεις του τίτλου και τα σχετικά γεγονότα, την εβδομάδα που πέρασε, ήταν αφενός τα 35α γενέθλια από τη δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού (του Internet ή Διαδικτύου, όπως το ονομάζουμε όλοι μας), αφετέρου η ψήφιση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), η οποία θέτει πλέον το πρώτο επίσημο πλαίσιο για καλύτερη και ασφαλέστερη αξιοποίηση των τεράστιων δυνατοτήτων της.

Για να τα πάρουμε με τη σειρά, κανείς δεν γνωρίζει τι περνούσε από το μυαλό του σερ Τιμ Μπέρνερς-Λι, όταν παρουσίαζε το 1989 στους ανωτέρους του, στο CERN, ένα paper με τον τίτλο «Information Management – A proposal» θέλοντας να τους πείσει για τη χρησιμότητα της ιδέας του στη διαχείριση του κυκεώνα των πληροφοριών στο ευρωπαϊκό ερευνητικό ίδρυμα, αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές ενός Παγκόσμιου Ιστού – αυτές, δηλαδή, που επαληθεύτηκαν με το παραπάνω και τα αποτελέσματά τους βιώνουμε σήμερα.

Ένα βράδυ στις Βρυξέλλες
Μαζί με το CERN, πάντως, ο σερ Τιμ -κι αυτό είναι κάτι που δεν το ξέρουν πολλοί, αλλά επαληθεύει πλήρως τη γνωστή ρήση ‘όποια πέτρα κι αν σηκώσεις, Έλληνα θα βρεις από κάτω’- είχε αποκαλύψει ένα βράδυ στις Βρυξέλλες το όραμά του σε δυο Έλληνες που τον βοήθησαν πολύ στη συνέχεια: στον Γιώργο Μητακίδη, υψηλόβαθμο στέλεχος τότε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπεύθυνο του προγράμματος ESPRIT, και στον κουμπάρο του, Μιχάλη Δερτούζο, πιονέρο της Ψηφιακής Εποχής, στο ΜΙΤ. Οι δυό τους κατάλαβαν τη σημασία της δημιουργίας ενός Παγκόσμιου Ιστού (λίγα χρόνια νωρίτερα, άλλωστε, είχε ξεκινήσει και το αμερικανικό ARPANET) και τον στήριξαν με το κύρος τους και τις υποτροφίες που του χορήγησαν, στα πρώτα του βήματα.

Τα υπόλοιπα είναι ιστορία, η οποία βεβαίως εξακολουθεί να γράφεται, έχοντας ήδη αλλάξει εκ βάθρων την καθημερινότητά μας, όσο κι αν γκρινιάζει ο σερ Τιμ για την «εμπορευματοποίηση» του Διαδικτύου και προσπαθεί «να σώσει ό,τι σώζεται». Για τους σημερινούς νέους είναι σχεδόν αδιανόητο πώς εμείς ζούσαμε χωρίς Internet, όπως ήταν αδιανόητο για εμάς πώς ζούσαν οι προγονοί μας με μόνιμη «διακοπή ρεύματος»…

Η Ευρώπη ανοίγει δρόμους
Την περασμένη εβδομάδα, επίσης, η Ευρώπη απέδειξε άλλη μια φορά γιατί θεωρείται ο «νομοθέτης» της ψηφιακής εποχής, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε με συντριπτική πλειοψηφία (523 “ναι, 46 “όχι”, 49 αποχές) τη νέα Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), που αποτελεί και το πρώτο συγκροτημένο πλαίσιο, σε διεθνές επίπεδο, για την αντιμετώπιση των πιθανών κινδύνων από τη χρήση της. Τρεις οι βασικοί άξονές του: κατοχύρωση της ασφάλειας των χρηστών, προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους (κυρίως σε θέματα ιδιωτικότητας) και, παράλληλα, ενίσχυση της καινοτομίας. Γιατί, είναι ήδη παγκοίνως γνωστό, ότι ο συγκεκριμένος (οριζόντιος, βεβαίως) κλάδος γνωρίζει εκρηκτική ανάπτυξη, η οποία αποφέρει ήδη τεράστια κέρδη σε όλους τους εμπλεκόμενους, όμως, παράλληλα, ενισχύει τους φόβους για αποφάσεις βασισμένες σε μη-αντικειμενικά δεδομένα, για κινδύνους του προσωπικού απορρήτου, ακόμα και απειλές για το μέλλον της ίδιας της ανθρωπότητας.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η αφετηρία για μια νέα μορφή διακυβέρνησης, κτισμένης πάνω στην τεχνολογία» δήλωσε περιχαρής ο εισηγητής Ρουμάνος ευρωβουλευτής, Dragos Tudorache. Οι επόμενοι μήνες (η σταδιακή εφαρμογή της Πράξης θα ξεκινήσει σε 6 μήνες, με την πλήρη να προβλέπεται στα 3 χρόνια) θα δείξουν πόσο εύκολη ή δύσκολη είναι η λήψη μέτρων για τα πάντα, ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας προϊόντων ή υπηρεσιών, με μια ανθρωποκεντρική λογική, αλλά και η επιβολή τους. Την «επανάσταση», πάντως, ουδείς την αμφισβητεί.