Ο Γενικός Γραμματέας Έρευνας & Καινοτομίας μιλάει στο netweek «εφ’ όλης της ύλης»: για την άμεση και έμμεση σχέση έρευνας και αγοράς, τα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα που μπορούμε και πρέπει να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο, τους στόχους και τις προοπτικές της Εθνικής Στρατηγικής σ’ αυτόν τον καίριο τομέα.

Ήταν μια μεγάλη και «χορταστική» συζήτηση αυτή με τον Γεν. Γραμματέα Έρευνας & Καινοτομίας, στα τέλη Σεπτεμβρίου, τόσο σε περιεχόμενο, όσο και σε διάρκεια –ξεπέρασε τη μία ώρα, κάλυψε ευρύτατη γκάμα θεμάτων, θεωρητικών και πρακτικών, και εμπλουτίστηκε με σχόλια, παρατηρήσεις και προτροπές «μετά λόγου γνώσεως», καθώς ο Αθανάσιος Κυριαζής συνδυάζει την πολύχρονη εμπειρία του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιά (αντικείμενό του, Εφαρμοσμένα Μαθηματικά & Νέες Τεχνολογίες) με εκείνη του δημόσιου λειτουργού (διετέλεσε για αρκετά χρόνια Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Παιδείας, αλλά και ειδικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης). Όλα όσα είπαμε ενδιαφέροντα κι όλα με τη σημασία τους – μόνο πρόβλημα, τι να πρωτο-διαλέξεις, ώστε να χωρέσουν τουλάχιστον τα σημαντικότερα …

Να ξεκινήσουμε, λόγω επικαιρότητας, από τη ΔΕΘ;

Η ΓΓΕΚ συμμετείχε πάντα στη ΔΕΘ, όμως, φέτος υπήρχε μια πρωτοτυπία και μια «επανάσταση» σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια: αφενός, ήμασταν πλέον στο περίπτερο του υπουργείου Ανάπτυξης & Επενδύσεων, αντί σ’ εκείνο του Παιδείας, αφετέρου είχαμε τον μεγαλύτερο όγκο μέσα στην έκθεση. Μάλιστα, το περίπτερο ήταν χωρισμένο στα δυο: στα ερευνητικά κέντρα, τα οποία παρουσίασαν πολύ καινούρια επιτεύγματα όχι διαδεδομένα στο ευρύ κοινό, και στον χώρο των νεοφυών – δώσαμε σε 87 startups τη δυνατότητα να προβάλουν τι έχουν κάνει, να τις γνωρίσει ο κόσμος και να δει τι μέλλον υπάρχει γι’ αυτές στην Ελλάδα. Πιστεύουμε πως το καινοτόμο, τα τελευταία χρόνια, είναι προς αυτή την κατεύθυνση: να αναδείξουμε τις νεοφυείς εταιρίες. Έτσι δικαιολογούμε και την αλλαγή που κάναμε στο όνομά μας, η ΓΓΕΚ έχει και αποτέλεσμα.

Ενίσχυση των νεοφυών και βραβεία

Όταν αναλάβαμε τον Ιούλιο του ‘19 και επί δυο μήνες σχεδιάζαμε τι θα κάναμε για την έρευνα και την καινοτομία στο μέλλον, είχα πει στον πρωθυπουργό πως μια από τις βασικές αποφάσεις έπρεπε να είναι η ενίσχυση των startups. Τον Οκτώβριο του 2020 είχαν ήδη ψηφιστεί όλοι οι νόμοι που αφορούσαν σ’ αυτά τα θέματα -η πλατφόρμα του Elevate Greece- όπου μπήκαν οι πιστοποιημένες εταιρίες.

Για πρώτη φορά είπαμε τι είναι startup και περάσαμε σε νόμο τι πρέπει να έχει για να πιστοποιηθεί

Οκτώ μήνες αργότερα, έχουν πιστοποιηθεί κι έχουν μπει στην πλατφόρμα της ΓΓΕΚ 453 εταιρίες, εξέλιξη που τους ανοίγει άλλους ορίζοντες. Γι’ αυτές θα διαθέσουμε €60 εκ. από το ΕΣΠΑ, ώστε να βοηθήσουμε όσες πλήγηκαν από την πανδημία. Έχουν ήδη πάρει χρήματα οι 110, περίπου €12 εκ.
Και, βέβαια, φέτος απονείμαμε για πρώτη φορά 10 βραβεία Νεοφυούς Επιχειρηματικότητας.

Τα ερευνητικά κέντρα και η ΔΕΘ

Ειλικρινά, έχω εντυπωσιαστεί από τα ερευνητικά κέντρα – τα έχω επισκεφθεί όλα, συναντήθηκα και με πανεπιστήμια, θα ακολουθήσει νέος γύρος. Τα χρήματα που δίνουμε για την έρευνα, πιάνουν τόπο! Η έρευνα είναι μία και ενιαία – χωρίς τη βασική, δεν έχεις εφαρμοσμένη, δεν μπορείς να προχωρήσεις! Τα «λιθάρια» της πρώτης παίρνει η δεύτερη, για να τα χρησιμοποιήσει στην κοινωνία, την οικονομία κλπ. Υπάρχουν στη ΓΓΕΚ κάποιες επιτυχημένες εμβληματικές δράσεις, όπως η ιατρική ακριβείας.

Τη βρήκαμε και τη συνεχίζουμε, με εμφανή τα αποτελέσματα στην κοινωνία: ευρήματα για τον καρκίνο αξιοποιήθηκαν από τον «Δημόκριτο», το ΕΚΕΤΑ, το ΙΤΕ κλπ., σε περίπου 5000 περιπτώσεις καρκινοπαθών, ως τώρα, με εξειδικευμένες εξετάσεις κλπ. Έχουμε τα νευροεκφυλιστικά, άλλο μεγάλο ερευνητικό θέμα, αλλά και την COVID-19 – τον Απρίλιο του ’20 βγάλαμε μια εμβληματική δράση, στην οποία συμμετείχαν τέσσερα πανεπιστήμια και έξι ερευνητικά κέντρα, μέσα στο καλοκαίρι είχαμε τα πρώτα ελληνικά rapid test, έστω κι αν δεν έχουν μπει ακόμα σε χρήση στο σύνολό τους, για γραφειοκρατικούς και τεχνικούς λόγους. Επίσης, έχουν βγει καλά ερευνητικά αποτελέσματα για αντισώματα – πολλοί φορείς έχουν συνεργασία με το εξωτερικό. Μας το λένε στις διεθνείς συναντήσεις, πως το μεγάλο πλεονέκτημα της Ελλάδας, είναι το ανθρώπινο δυναμικό.

Κι όλα είναι προϊόντα συνεργασίας πολλών – στόχος μας είναι οι συνέργειες κι όχι οι μεμονωμένες δράσεις. Γι’ αυτό στηρίζουμε τις λογικές των clusters, όπου δεχθήκαμε εκατοντάδες προτάσεις με τα αποτελέσματα να αναμένονται στα μέσα Νοεμβρίου, και των Κέντρων Ικανοτήτων, όπου επίσης ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός. Τα ερευνητικά κέντρα είναι πλέον πάρα πολύ ευχαριστημένα – τα μικροπροβλήματα λύνονται γρήγορα κι αυτό που ζητάνε, είναι να προχωρήσουμε όσο γίνεται ταχύτερα – κι εγώ το θέλω αυτό!

Horizon και ΕΣΠΑ

Η ΓΓΕΚ έχει ήδη κάνει αρκετές παρουσιάσεις για το Horizon Europe, το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα, με προϋπολογισμό €95 δισ. Οι πρώτες προκηρύξεις έγιναν, στις 21 Σεπτεμβρίου έκλεισαν για το χώρο της υγείας. Πρώτο κοινό χαρακτηριστικό, ο ψηφιακός χαρακτήρας σε όλα. Δεύτερο, ότι η Ελλάδα συμμετέχει για πρώτη φορά στο widening (σ.τ.σ.: παροχή στήριξης για αναβάθμιση της Έρευνας & Καινοτομίας, σε όσες χώρες υστερούν), με προθεσμία υποβολής ως τις 5 Οκτωβρίου – ως τον Μάρτιο θα ξέρουμε ποια κέντρα προκρίθηκαν! Έχω δεσμευτεί πως θα δώσω σε όσα προκριθούν το μερίδιο (50%) της δικής μας συμμετοχής, για να τους βοηθήσουμε. Το Horizon προχωρεί κανονικά – υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από φορείς, αλλά και επιχειρήσεις. Επίσης, είμαστε πλέον έτοιμοι για το ΕΣΠΑ και ειδικότερα για το ΕΠΑΝΕΚ – έχει γίνει η έγκριση, περιμένουμε να ανοίξει. Το έργο που έχουμε σχεδιάσει κι ετοιμαζόμαστε είναι το Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ. Πολύ επιτυχημένο πρόγραμμα, το συνεχίζουμε, αλλά πλέον θα ξέρουν όλοι το χρονοδιάγραμμα με τις προκηρύξεις, ώστε να ετοιμάζονται σωστά. Θα ενισχύσουμε, επίσης, πολύ τις επιχειρήσεις – θα προηγούνται κι αν θελήσουν θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα ερευνητικά κέντρα. Μελέτες και έρευνες πρέπει να πηγαίνουν στην αγορά, να διαχέονται, αυτό είναι η καινοτομία! Μόλις ανοίξει -προς το τέλος του έτους, αρχές του ‘22- εμείς θα είμαστε έτοιμοι.

Ετοιμάζεται η Εθνική Στρατηγική

Και στην Εθνική Στρατηγική είμαστε έτοιμοι – η προηγούμενη είχε αργήσει πολύ. Υπήρχαν ενδο-υπουργικά θέματα που έπρεπε να λυθούν, μεταξύ Γραμματειών, όμως καταλήξαμε πια στους τέσσερις πυλώνες, στους οποίους θα βασιστούμε: επένδυση στην καινοτομία / αριστεία και ερευνητικό δυναμικό / κοινωνικές προκλήσεις και υποστήριξη πολιτικών / διεθνοποίηση και διείσδυση σε διεθνείς αλυσίδες αξίας.
Η διαδικασία για να φτάσουμε εδώ ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του ‘19 κι η βοήθεια του ΕΣΕΤΕΚ, επίσημου συμβούλου μας, ήταν πολύτιμη.
Επιτροπές, συνεδριάσεις, στόχοι, εσωτερική διαβούλευση, επικοινωνία με φορείς καθώς άλλαξαν πολλά (ψηφιακός μετασχηματισμός, βιομηχανία, κατάρτιση, κλπ), ανοικτή διαβούλευση (ολοκληρώθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου, με πάνω από 100 προτάσεις) κι είμαστε πλέον έτοιμοι. Όλο αυτό θα περάσει στην πράξη σχεδόν άμεσα και η Εθνική Στρατηγική ως το τέλος του έτους θα έχει πάει στη Βουλή. Θέλω να ξεκινήσουμε γρήγορα!

Elevate Greece και νέοι

Το Elevate Greece είδαμε ότι μπορεί να πετύχει πολλά! Θα συνεχίσουμε, ενισχύοντας ακόμα περισσότερο τις νεοφυείς εταιρίες, θα τις βοηθήσουμε να σταθούν και να συνδεθούν με το εξωτερικό. Πιστεύω ότι θα είναι μεγάλη και η προσφορά των Κέντρων Καινοτομίας, μιας άλλης προτεραιότητάς μας.
Ο διαγωνισμός για τον χώρο της ΧρωΠει και την ανάπτυξη του Κέντρου με ΣΔΙΤ προχωρεί – συμμετέχουν τέσσερις μεγάλες ελληνικές εταιρίες, όλες σε συνεργασία με κέντρα του εξωτερικού. Είμαστε στο στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου και πιστεύω ότι θα τελειώσουμε σύντομα. Θα κρατήσουμε τα βασικά στοιχεία και την ιστορία του χώρου και θα φτιάξουμε εκεί τα hubs – ήδη έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον πολλά μεγάλα ονόματα (Microsoft, Google κ.ά.) και πιστεύουμε ότι μέσα στα δυο επόμενα χρόνια θα έχουμε αποτέλεσμα.

Στόχος μας είναι να δώσουμε στους νέους φοιτητές τη δυνατότητα να δουλέψουν στην Ελλάδα, αλλά και να φέρουμε πίσω όσους έφυγαν, να δουλέψουν στα ΑΕΙ, στα ερευνητικά κέντρα ή τις μεγάλες επιχειρήσεις. Θέλουμε να αναπτύξουμε πολύ το R&D στις επιχειρήσεις, τους δώσαμε προνόμια: αυξήσαμε από 30% σε 100% το αφορολόγητο και δώσαμε κίνητρα στους επενδυτικούς αγγέλους, ακριβώς για να ενισχύσουμε την έρευνα. Περάσαμε διάταξη για τα ΑΕΙ / Ερευνητικά Κέντρα που συμμετέχουν σε διεθνή προγράμματα, ώστε να παίρνουν ερευνητές εκτός δημόσιου λογιστικού για εξειδικευμένα έργα, αλλά και ειδική διάταξη ώστε όσοι προσλαμβάνονται για κάποια ερευνητικά, να μην πηγαίνουν μέσω ΑΣΕΠ. Κι εμείς χρειαζόμαστε κόσμο -δεν επαρκούν τα στελέχη μας, για όλα αυτά που πρέπει να κάνουμε. Προσπαθούμε με εσωτερικές μετακινήσεις, έχοντας και τη συμπαράσταση του υπουργείου Ανάπτυξης.

Ταμείο Ανάκαμψης, εντάξεις και έργα

Έχουμε στη ΓΓΕΚ έργα της τάξεως των €650 εκ. Από αυτά, €220 εκ. είναι για υποδομές στα ερευνητικά κέντρα, εκεί δίνουμε μεγάλη έμφαση. Επίσης, φτιάχνουμε νέα ινστιτούτα, πχ. ένα για drones, μάλλον στη Θεσσαλονίκη, όπου είναι ιδιαίτερα δυνατοί, ένα άλλο για ΑΙ στην Αθήνα («Δημόκριτος» και ΜΙΤ στήνουν, επίσης, ένα πολύ σύγχρονο Ινστιτούτο, στο ίδιο αντικείμενο), ενώ θα φτιαχτεί κι ένα τεχνολογικό πάρκο στα Ιωάννινα.
Είμαστε η μόνη Γραμματεία που έχει στείλει στο Ταμείο Ανάκαμψης όλα τα Τεχνικά Δελτία και οι πρώτες εντάξεις έχουν ήδη γίνει – μία αφορά στο προηγούμενο Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ. Θα διατεθούν περίπου €25 εκ., για εντάξεις έργων με υψηλή βαθμολογία, κι άλλα τόσα για το Science of Excellence – είμαστε στη φάση της συγκέντρωσης δικαιολογητικών. Κι ετοιμαζόμαστε για ακόμα καλύτερες ημέρες, τόσο για τα ίδια τα ερευνητικά κέντρα, όσο και για την αγορά, αφού θα υλοποιηθούν πολλά έργα!

Τα καινούρια «σπίτια»…

Του χρόνου τέτοια εποχή θα είμαστε στις καινούριες εγκαταστάσεις μας (σ.τ.σ.: στο Ιππικό Ολυμπιακό Συγκρότημα), στου Γουδή. Δεν έχουμε να φτιάξουμε πολλά, αλλά οι διαδικασίες είναι χρονοβόρες. Η προμελέτη έχει ήδη γίνει κι ένα-δυο σημεία που εκκρεμούν θα ρυθμιστούν με νόμο. Το κόστος είναι μηδενικό για εμάς – όλη τη δαπάνη την έχει αναλάβει το Ίδρυμα Ωνάση και, όπως μας είπαν, από την ώρα που θα έχουν τις άδειες, χρειάζονται μονάχα οκτώ μήνες να το ετοιμάσουν.

Όμως, έχουμε ήδη το καινούριο μας «ψηφιακό σπίτι», το νέο site της ΓΓΕΚ (www.gsri.gov.gr), που εγκαινιάστηκε στις 26 Σεπτεμβρίου. Σύγχρονο, γρήγορο και πολύ εύκολο στη διαχείρισή του, δίνει άμεση ενημέρωση, έχει ως σήμα τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και μας το προσέφερε ο «Δημόκριτος», που διαδέχεται το ΙΤΕ και αναλαμβάνει στο εξής τη φροντίδα του.