Το βιβλίο – αφορμή μπορεί να εκδόθηκε πριν από έναν και πλέον χρόνο (τον Ιανουάριο του ’23 για την ακρίβεια, από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, με τον πάντα φροντισμένο τρόπο τους), όμως η «συναρπαστική» συζήτηση του υπότιτλου έλαβε χώρα πριν από μόλις μερικές ημέρες, σε κατάμεστη αίθουσα κεντρικού βιβλιοπωλείου της Αθήνας. Όντως, με καθυστέρηση, που όμως ενίσχυσε ακόμα περισσότερο τη σημασία των κύριων ερωτημάτων της εποχής, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (περί αυτής και των εφαρμογών της ο λόγος, βεβαίως) εισβάλλει πλέον ολοένα βαθύτερα στην καθημερινότητά μας.

Σημαντικά τα ερωτήματα που θέτει το βιβλίο «Μπορεί ο Αλγόριθμος» με «υπότιτλο» -να είναι ηθικός – να είναι δίκαιος – να είναι διαφανής – να δικάζει και να διοικεί; Κι αν οι συγγραφείς (Σπύρος Τάσσης, Ηλιάνα Κωστή, Απόστολος Βόρρας, Βασίλης Καρκατζούνης και Λίλιαν Μήτρου, που είχε κι τη γενική επιμέλεια – όλοι τους παρόντες στη συζήτηση) εξέφρασαν την άποψή τους για τα ηθικά και νομικά ζητήματα τα οποία εγείρονται από την αυξανόμενη χρήση συστημάτων που αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη στις διάφορες εκφάνσεις της, οι τέσσερις συνομιλητές εκείνης της βραδιάς (ένας νομικός -Σπύρος Βλαχόπουλος, ένας δικαστικός – Μιχάλης Πικραμένος, ένας τεχνολόγος – Τίμος Σελλής και μια καθηγήτρια Σύγχρονης, Νεότερης Φιλοσοφίας & Βιοηθικής – Σταυρούλα Τσινόρεμα, με συντονίστρια την κ. Μήτρου) πήγαν τη συζήτηση ακόμα μακρύτερα.

Εν αρχή ο ορισμός
Ξεκινώντας από τον ορισμό του αλγορίθμου, που «στόχο έχει να λύνει προβλήματα όπως ο άνθρωπος», οι συνομιλητές αναφέρθηκαν στις εξελίξεις που τον «έθρεψαν» (πληθώρα δεδομένων και ισχυρών υπολογιστών) και συμφώνησαν ότι όντως πρέπει να ρυθμιστεί – Ναι, αλλά πώς; Και μάλιστα, χωρίς να περάσουμε στην αντίπερα όχθη, της βλαπτικής υπερρύθμισης… Ομόφωνα δήλωσαν πως μονάχα ο άνθρωπος κι όχι ο αλγόριθμος μπορεί να δικάζει γιατί δεν έχει βιώματα, πως μπορεί και πρέπει να βασίζεται σε γενικά αποδεκτές αρχές και τρόπους, αλλά επίσης να λειτουργεί σε καθεστώς διαφάνειας και όχι ως black box. Έκαναν λόγο για συστήματα με ενσωματωμένο privacy-by-design, τόνισαν ότι ο αλγόριθμος είναι απλώς ένα «εργαλείο» (δικός μας ρόλος, το δίκαιο), υπερθεμάτισαν ότι το Singularity, η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη, απέχει πολλά χρόνια ακόμα (κι ας υποστηρίζουν κάποιοι ότι είναι θέμα μηνών να την επιτύχουμε), ζήτησαν άπαντες την ενσωμάτωση καθεστώτος λογοδοσίας, συμφώνησαν ότι η μάχη είναι καθημερινή ειδικά στο δικαστικό σώμα, όπου οι μεταβολές είναι δύσκολη υπόθεση, ενώ δεν έλειψαν και οι προειδοποιήσεις για τους ανθρώπους που «σύρονται πίσω από την πληροφορία».

Τα θέματα ήταν πολλά και οι απόψεις περισσότερες. Κι όπως τόνισε η Λίλιαν Μήτρου, έπειτα από δυο και πλέον ώρες γόνιμης και πυκνής σε νοήματα συζήτησης, «θα μπορούσαμε να συζητάμε επί πολλές ακόμα ώρες, αλλά υποσχόμαστε συνέχεια»