Σε μια γηράσκουσα κοινωνία και με την κρίση να απαιτεί την αύξηση των περικοπών στον κλάδο της υγείας, το IT μπορεί να δώσει λύση σε σημαντικά προβλήματα και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της υγειονομικής περίθαλψης.

Κάθε κάθετη αγορά έχει τις δικές της ιδιομορφίες, ωστόσο λίγες αγορές διαθέτουν τόσες ιδιαιτερότητες και δυσκολίες, όσες αυτές που αφορούν τον κλάδο της υγειονομικής περίθαλψης. Οι CIOs που εργάζονται σε οργανισμούς υγείας καλούνται να εξισορροπήσουν την αυστηρή ασφάλεια και τους κανονισμούς προστασίας της ιδιωτικότητας με την αυξανόμενη ανάγκη βελτίωσης της υποδομής IT και της ενσωμάτωσης λογισμικού διαχείρισης ιατρικών φακέλων – όλα αυτά ανάμεσα σε μια πολιτική καταιγίδα αναμόρφωσης του υγειονομικού συστήματος, σε μια αυξανόμενη πίεση για περικοπή εξόδων, σε μια γενική απροθυμία των επαγγελματιών υγείας να εμπιστευτούν την τεχνολογία και σε μια έλλειψη τεχνολογικών ταλέντων στο χώρο.

Επιπλέον, το κόστος υγειονομικής περίθαλψης αυξάνεται όσο ο δημόσιος τομέας μπαίνει στην πρέσα της δημοσιονομικής προσαρμογής, με τις συνεχείς περικοπές. Σε όλα αυτές τις προκλήσεις έρχεται να δώσει λύσεις το ΙΤ. Για παράδειγμα, με τεχνολογίες που επιτρέπουν την εξ αποστάσεως παρακολούθηση των ασθενών ενώ βρίσκονται στο σπίτι, με εφαρμογές mobile που σας επιτρέπουν να ελέγχετε τακτικά την κατάσταση της υγείας σας και με πολλούς άλλους τρόπους. Ηδη υπάρχουν αρκετές τεχνολογικές λύσεις, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν ποιοτικότερες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και μάλιστα σε μικρότερο κόστος.

Λύσεις που μπορούν να δώσουν στους ασθενείς και στους επαγγελματίες της υγείας τις ικανότητες και την εμπιστοσύνη που χρειάζεται για να χρησιμοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες, που συνδέουν τις διαφορετικές ιατρικές εφαρμογές μεταξύ τους, που οργανώνουν με βάση διεθνώς καθιερωμένα πρότυπα τους ιατρικούς φακέλους και εγγυώνται τη διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων υγείας.

ΙΤ και δημόσια υγεία
Η εκμετάλλευση της τεχνολογίας μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στο χώρο της δημόσιας υγείας, υποστηρίζοντας τις μεταρρυθμίσεις που λαμβάνουν χώρα και προσφέροντας ποιοτικές και αποτελεσματικότερες υπηρεσίες. Αυτό μπορεί να γίνει με τους εξής τρόπους:
• Ταυτόχρονη διάθεση της ίδιας πληροφορίας σε απομακρυσμένα μέρη και σε διάφορα επίπεδα.
• Δυνατότητα εξ αποστάσεως ελέγχου και συντονισμού.
• Υπαρξη μεγάλης υπολογιστικής ισχύος που επιτρέπει την εκτέλεση πολύπλοκων υπολογισμών σε μικρό χρονικό διάστημα και με ελάχιστη πιθανότητα λάθους.
• Δυνατότητα αρχειοθέτησης μεγάλου όγκου δεδομένων, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπεται η γρήγορη και άμεση ανάκτηση της πληροφορίας.

Τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν, ως εκ τούτου, οι τεχνολογίες TΠΕ, στον κλάδο της δημόσιας υγείας μπορούν να αποτυπωθούν ως εξής:
 • Χρησιμοποίηση ενός ενιαίου συστήματος υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, ανεξάρτητα από το ταμείο ή τη μονάδα υγείας με την οποία συναλλάσσεται ο εκάστοτε ασθενής-ασφαλισμένος.
• Εύκολη και ακριβής επεξεργασία και έλεγχος των ιατρικών πράξεων και συνταγογραφήσεων
• Δυνατότητα πρόσβασης και επεξεργασίας σε δεδομένα τεράστιας ιατρικής αξίας
• Αμεση διεκπεραίωση και κεντρικός έλεγχος των οικονομικών συναλλαγών με τους φορείς δημόσιας υγείας, κάτι που προσφέρει την επιθυμητή διαφάνεια.Επιπλέον, μια σωστή στρατηγική εκμετάλλευσης των τεχνολογιών στον κλάδο της υγείας θα πρέπει να έχει ως επίκεντρο την ανάπτυξη ενός μοντέλου που θα διαθέτει ανθρωποκεντρικά χαρακτηριστικά και διαλειτουργική υποδομή. Η ηλεκτρονική υγεία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά το εύρος και την ποιότητα της περίθαλψης με πολλούς τρόπους. Οι υπηρεσίες τηλεϊατρικής, για παράδειγμα, μπορεί να δώσουν στους ασθενείς μια μοναδική ελευθερία κινήσεων, κάτι σημαντικό για άτομα που πάσχουν από χρόνια παθήσεις και αναπηρίες, οι οποίοι πλέον δεν θα χρειάζεται να μετακινηθούν.Προς το παρόν, τα μόνα έργα στο χώρο της ηλεκτρονικής υγείας που έχουν υλοποιηθεί στη χώρα μας είναι το έργο της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και η λειτουργία συνταγογράφησης του ΕΟΠΥΥ. Εχουν προγραμματιστεί, ωστόσο, και τα εξής, χωρίς να υπάρχει κάποια απτή ένδειξη για τον ακριβή χρόνο υλοποίησής τους: έργο ψηφιοποίησης της ασφαλιστικής ιστορίας, έργο «Σύνταξη σε μια ημέρα», απογραφή δικαιούχων επιδομάτων πρόνοιας, ΟΠΣ Νοσοκομείων, ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα υγείας

Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι χρειάζεται να γίνουν και οι εξής επιπρόσθετες ενέργειες:
• H δημιουργία ενός Εθνικού Πλαισίου Διαλειτουργικότητας Υγείας, το οποίο θα επιτρέψει στην Ελλάδα να εναρμονιστεί πλήρως με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και οδηγίες.
• Η δημιουργία ενός ηλεκτρονικού φακέλου υγείας.
• Η ανάπτυξη της τηλεϊατρικής.


Οι προκλήσεις για τους CIOs
Μερικές από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι CIOs στον κλάδο της υγείας είναι οι εξής.
Health Information Exchange. Στόχος αυτού είναι να βοηθήσει τους οργανισμούς υγείας, ώστε να μοιράσουν τα δεδομένα που είναι αποθηκευμένα στα ΕHR (Electronic Health Record) συστήματά τους, με ενιαίο και προτυποποιημένο τρόπο.

Υγειονομικές μεταρρυθμίσεις. Οι μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει ή πρέπει να γίνουν στη χώρα μας στον κλάδο της υγείας, αποτελούν μια ακόμα πρόκληση για τους CIOs. Για να υπάρχει συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές και οδηγίες, αλλά και να υλοποιηθεί η επιθυμητή διαλειτουργικότητα χρειάζεται να γίνουν οι απαιτούμενες σχετικές επενδύσεις στις υποδομές IT.

Mobile Health και BYOD. Οι επαγγελματίες στο χώρο της υγείας συνηθίζουν να χρησιμοποιούν smartphones και Tablets, καθώς αυτά μπορούν να μεταφέρονται εύκολα, επιτρέποντας τους να αποκτούν πρόσβαση στα ιατρικά δεδομένα των ασθενών τους από παντού. Αυτό σημαίνει, ότι οι CIOs θα πρέπει να λάβουν υπόψιν τους, ποιοι χρήστες θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ποιες εφαρμογές – ή ακόμα και ειδικά σετ δεδομένων μέσα στις ιατρικές εφαρμογές – και από ποιες φορητές συσκευές.

Ασύρματη δικτύωση. To να δίνεις πρόσβαση στους εργαζόμενους στο χώρο της υγείας σε κρίσιμα ιατρικά δεδομένα και ιατρικές συσκευές απαιτεί τη ύπαρξη ενός δυνατού και ασφαλούς ασύρματου δικτύου. Σε εγκαταστάσεις, όπως είναι τα νοσοκομεία, που χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη ανελκυστήρων, από αίθουσες ακτινογραφιών, από εγκαταστάσεις αποθήκευσης ιατρικών φακέλων, υπάρχουν πολλά εμπόδια που δυσκολεύουν την ανάπτυξη ενός ισχυρού ασύρματου δικτύου. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται συχνά ένας συνδυασμός από ένα ασύρματο WAN μαζί με πληθώρα από access points, τίποτα εξ των οποίων δεν είναι φθηνό. Οι νεόκτιστες υγειονομικές εγκαταστάσεις φαίνεται να είναι καλύτερα εστιασμένες στα ασύρματα δίκτυα.

Τηλεϊατρική. Η πρόκληση χρήσης των ασύρματων δικτύων στα νοσοκομεία αποτελεί έναν από τους τεχνολογικούς παράγοντες που παρεμποδίζει την επέκταση της τηλεϊατρικής, η οποία συνδέει τους επαγγελματίες της υγείας με τους ασθενείς, σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής ιατρική κάλυψη. Ενας άλλος περιοριστικός παράγοντας είναι η ανάγκη εξόπλισης των δωματίων εξέτασης με εξοπλισμό τηλεδιάσκεψης, κάτι που μπορεί να είναι ακριβό και δύσχρηστο. Υπάρχει, επίσης, το ακανθώδες πρόβλημα της ιατρικής αποζημίωσης στην τηλεϊατρική, με αποτέλεσμα κάποιοι γιατροί να διστάζουν να συμμετέχουν σε ένα πρόγραμμα, για το οποίο ανησυχούν ότι δεν θα πληρωθούν.

Εμπλοκή ασθενών. Ισως το μόνο δυσκολότερο πράγμα από το να πείσει κανείς τους επαγγελματίες της υγείας να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία, είναι να πείσει τους ασθενείς. Για παράδειγμα λίγοι ασθενείς χρησιμοποιούν υπηρεσίες καταγραφής των προσωπικών τους ιατρικών δεδομένων. Τα PHRs (Personal Health Records) προσφέρουν ηλεκτρονική πρόσβαση σε σημαντικές πληροφορίες, όπως είναι το ιατρικό ιστορικό, τα αποτελέσματα των εξετάσεων και οι αλλεργίες – ωστόσο, λίγοι επιτρέπουν στους ασθενείς τους να επεξεργαστούν τέτοια δεδομένα ή είναι σε τέτοια μορφή που είναι δύσχρηστα. Βοήθεια σε αυτό μπορούν να προσφέρουν ειδικά apps για smartphones και λοιπές φορητές συσκευές που επιτρέπουν στους ασθενείς να μετράνε και να καταχωρούν στοιχεία για ζωτικές λειτουργίες.

Ανάλυση κλινικών δεδομένων. Τα big data διαθέτουν ένα μεγάλο δυναμικό στον κλάδο της υγείας. Σε επίπεδο συστήματος, οι CIOs μπορούν να δουν ποιες ιατρικές συνθήκες επικρατούν περισσότερο ανάμεσα στους ασθενείς και να δεσμεύσουν πόρους για τη διαχείρισή τους. Πρέπει ακόμα να μπορούν να καθορίσουν αν κάποιες συγκεκριμένες διαδικασίες οδηγούν σε επιστροφές επισκέψεων στα νοσοκομεία και να οδηγήσουν σε καλύτερες πρακτικές για αποκατάσταση και ανάκτηση. Η πρόκληση, εδώ, είναι καταρχήν η ενσωμάτωση των αναλυτικών συστημάτων και στη συνέχεια η αποθήκευση της πληροφορίας σε ένα κεντρικό σημείο, η πρόσβαση στο οποίο θα γίνεται με ασφάλεια

Cloud. Θεωρητικά, το cloud αποτελεί ένα εξαιρετικό μέρος για τους οργανισμούς υγείας, για να αποθηκεύουν τα ραντεβού τους, ιατρικές εικόνες, φακέλους ασθενών, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μια επιλογή backup για την ανάκτηση δεδομένων. Δεν υπάρχει ανάγκη για έξτρα υποδομές ή προσωπικό και καθώς τα δεδομένα αρχειοθετούνται με ασφάλεια, δεν υπάρχει ανάγκη για άμεση πρόσβαση σε αυτά. Το πρακτικό πρόβλημα, έχει ουσιαστικά να κάνει με τα δικαιώματα πρόσβασης στα αρχεία και την ασφάλειά τους.


Αποτελεσματικότερη ηλεκτρονική υγεία
Ο Δρ. Αλέξανδρος Μπέρλερ, πρόεδρος του HL7 Hellas, μιλάει στο netweek για τη μεγάλη σημασία που έχουν τα πρότυπα οργάνωσης ιατρικών φακέλων, αλλά και η διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων υγείας.

netweek: Ποιο είναι το HL7 Hellas και ποια είναι η αποστολή του;
Αλέξανδρος Μπέρλερ:
To ΗL7 Hellas αποτελεί το ελληνικό παράρτημα του διεθνούς οργανισμού HL7 International, που αποτελεί φορέα δημιουργίας προτύπων για την ηλεκτρονική υγεία. Η αποστολή του ελληνικού παραρτήματος είναι να διαδώσει τα διεθνή πρότυπα του HL7 στην Ελλάδα, να τα μεταφέρει στην ελληνική πραγματικότητα και να παρέχει κάθε είδους υπηρεσία σε σχέση με αυτά. Στόχος αυτών των προτύπων είναι η οργάνωση του ιατρικού φακέλου, ώστε να μπορεί να πιστοποιηθεί μια εφαρμογή όσον αφορά το περιεχόμενό της, αλλά και η προσφορά διαλειτουργικότητας μεταξύ διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων υγείας.

Αυτό που συμβαίνει διεθνώς είναι ότι ο ηλεκτρονικός φάκελος, οι ιατρικές πληροφορίες, γενικότερα, είναι εκ φύσεως κατανεμημένες, δεν βρίσκονται, δηλαδή, σε ένα φυσικό σημείο. Αυτός είναι ο ρόλος των παραπάνω προτύπων, τα οποία, εκτός από τη διασύνδεση της διάσπαρτης ιατρικής πληροφορίας για κάθε ασθενή, φροντίζουν και για την κωδικοποίησή της. Ετσι, κωδικοποιεί και φτιάχνει ένα τυποποιημένο ιατρικό φάκελο.

Αυτό το μοντέλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε εύρος και μπορεί να διασυνδέει τις διαφορετικές μονάδες ενός νοσοκομείου, το νοσοκομεία με τις συνδεδεμένες μονάδες του (π.χ. με τα Κέντρα Υγείας και τα Περιφερειακά Ιατρεία), γενικές περιφέρειες μεταξύ τους σε εθνικό ή διακρατικό επίπεδο.

netweek: Ποια πιστεύετε ότι είναι τα κυριότερα προβλήματα που έχει στη χώρα μας το σύστημα της ηλεκτρονικής υγείας;
Αλέξανδρος Μπέρλερ:
Τα βασικά προβλήματα, κατά την άποψή μου, είναι τουλάχιστον δύο. Το πρώτο είναι ότι δεν τηρούμε κωδικοποιημένα δεδομένα για τον ασθενή, καθώς τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται ακόμα σε χειρόγραφη μορφή – έτσι δεν έχουμε αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι η κωδικοποίηση δεν γίνεται στην Ελλάδα, δεν υπάρχει κάποιος φορέας στη χώρα μας που να το κάνει αυτό. Κάποια πράγματα γίνονται από το Υπουργείο Υγείας, κάποια άλλα από το Υπουργείο Εργασίας, ενώ και η ΗΔΙΚΑ έχει κάνει τελευταία κάποιες προσπάθειες. Ωστόσο, όλο αυτό δεν γίνεται οργανωμένα και δομημένα.

netweek: Τι πρέπει να γίνει για να διορθωθεί αυτή η κατάσταση;
Αλέξανδρος Μπέρλερ:
Καταρχήν δεν είναι απαραίτητο να ανακαλυφθεί ο τροχός – γι’ αυτό υπάρχουν και τα πρότυπα. Το HL7 σε συνεργασία με άλλους διεθνείς φορείς εκμεταλλευτεί τα υπάρχοντα σενάρια διασύνδεσης εφαρμογών. Αξιοποιώντας αυτές τις υφιστάμενες δομές θα μπορούσαμε πολύ εύκολα να αξιοποιήσουμε σενάρια διασύνδεσης και υλοποίησης ιατρικών εφαρμογών από το εξωτερικό, να τα φέρουμε εδώ, να ζητήσουμε από τους κατασκευαστές (Ελληνες και ξένους) να πιστοποιηθούν σε αυτά τα σενάρια και μετά, εφόσον ο καθένας έχει πιστοποιηθεί σε αυτά τα σενάρια, θα είναι εφικτή η επιδιωκόμενη διασύνδεση των συστημάτων μεταξύ τους.

Αρα θα είναι δυνατή και η διακίνηση της ιατρικής πληροφορίας με το σωστό τρόπο και χωρίς λάθη. Το δεύτερο που θα έπρεπε να γίνει γρήγορα είναι να φτιαχτεί αυτός ο φορέας. Δε χρειάζεται να φτιαχτεί νέος φορέας, θα μπορούσε να ήταν κάποια σύμπραξη υφιστάμενων φορέων, ιδιωτών και δημοσίου. Αυτές οι δύο κινήσεις θα άλλαζαν εντελώς την κατάσταση που επικρατεί σήμερα και σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα μερικών ετών, θα μπορούσαμε να πλησιάσουμε αρκετά τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Θα ήθελα, επίσης, να συμπληρώσω ότι δραστηριοποιούμαστε εδώ και δέκα χρόνια στην Ελλάδα και είμαστε στη διάθεση της πολιτείας ανά πάσα στιγμή να βοηθήσουμε. Είτε συμμετέχοντας ως ένας από τους εταίρους στη δημιουργία αυτού του φορέα, είτε παρέχοντας υπηρεσίες υποστήριξης του κράτους ως ανεξάρτητου συμβούλου, προκειμένου να επιταχύνουμε λίγο τις διαδικασίες.