Ο υφυπουργός Εξωτερικών -αρμόδιος για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια- μιλάει για πρώτη φορά στο netweek για τις εμβληματικές επενδύσεις, την ψηφιοποίηση του κράτους, την ανάγκη για συνέργειες, εντός και εκτός της χώρας.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών -αρμόδιος για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια- μιλάει για πρώτη φορά στο netweek για τις εμβληματικές επενδύσεις, την ψηφιοποίηση του κράτους, την ανάγκη για συνέργειες, εντός και εκτός της χώρας.

Στη συζήτηση με τον Υφυπουργό Κώστα Φραγκογιάννη, μιλήσαμε για μια μεγάλη βεντάλια θεμάτων, όπως για τη «διεθνοποίηση» των ελληνικών επιχειρήσεων, την κινητοποίηση όλου του ανθρώπινου δυναμικού του Υπουργείου για τη διευκόλυνση των εξαγωγών, τον καινούριο θεσμό της επιστημονικής διπλωματίας και τη στήριξη της διασποράς, αλλά και τα κίνητρα για το brain gain και τη startup visa, στο πλαίσιο του νέου ρόλου της Ελλάδας σε ένα «ψηφιακό και πράσινο» μέλλον.

NW: Πόσο σημαντική είναι πλέον η οικονομική διπλωματία για τη χώρα μας; Αργήσαμε λιγάκι να ξεκινήσουμε; Τουλάχιστον, προχωράμε πλέον με άλματα;
Κώστας Φραγκογιάννης: Ξέρετε, έχει ενδιαφέρον που επισημαίνετε ότι αργήσαμε λιγάκι να ξεκινήσουμε. Εννοείτε σε προηγούμενες δεκαετίες, γιατί η κυβέρνηση Μητσοτάκη όρισε υφυπουργό Εξωτερικών αρμόδιο για την Οικονομική Διπλωματία από τις 8 Ιουλίου 2019, την επόμενη μέρα, δηλαδή, μετά τις εθνικές εκλογές.
Αργήσαμε, όντως, ως χώρα να συνειδητοποιήσουμε ότι το υπουργείο Εξωτερικών αφορά και τις διεθνείς οικονομικές μας σχέσεις. Η παραδοσιακή συσχέτιση ταύτιζε το συγκεκριμένο υπουργείο μόνο με τη γεωπολιτική και τις διεθνείς σχέσεις, κι όχι με την οικονομική ανάπτυξη.
Προχωράμε πλέον με άλματα, έχοντας ήδη προσελκύσει πλήθος εμβληματικών επενδύσεων, δουλεύοντας με συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσεων για την αύξηση των εξαγωγών και αλλάζοντας τελείως την εικόνα της Ελλάδας που αναδεικνύεται πλέον σε αξιόπιστο συνομιλητή και συνεργάτη διεθνώς.

Η νέα προσπάθεια έχει έντονο ψηφιακό χαρακτήρα, σωστά; Οι λόγοι γι’ αυτή την επιλογή; Οι στόχοι; Οι προοπτικές;
Δεν υπάρχει άλλος δρόμος εκτός από τον ψηφιακό την εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης κι εμείς είχαμε ένα πολύ καλό παράδειγμα, τη γνωστή σε όλους Εσθονία, που από παραμελημένη Δημοκρατία της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, είναι σήμερα η πιο ψηφιακή χώρα του κόσμου. Η σημερινή κυβέρνηση δεν φοβήθηκε να συμπεριλάβει στην ομάδα συμβούλων της τον πρώην πρόεδρο της Εσθονίας, Toomas Hendrik Ilves, και προχωρήσαμε γοργά στην άμεση ψηφιοποίηση πολλών κρατικών υπηρεσιών. Όπου έγινε αυτό, όπως στην περίπτωση της εκστρατείας εμβολιασμού, έχουμε θεαματικά αποτελέσματα. Στόχος είναι η ολοκληρωτική ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών και οι προοπτικές αφορούν στην αποδοτικότερη λειτουργία του δημοσίου τομέα, αλλά και τη δραστική βελτίωση της ζωής των πολιτών.

Ποιες συνέργειες (εντός και εκτός της χώρας) θεωρείτε ότι είναι απαραίτητες, προκειμένου να φτάσουμε σε ένα θετικό αποτέλεσμα;
Απαραίτητη είναι κάθε δυνατή συνέργεια εντός και εκτός της χώρας. Για παράδειγμα, στην πρωτοποριακή συνεργασία Ελληνικής Κυβέρνησης και Volkswagen για το πρώτο «έξυπνο» και «πράσινο» νησί της Μεσογείου, την Αστυπάλαια, απαιτείται η συνεργασία μιας κολοσσιαίας εταιρείας με πέντε συναρμόδια υπουργεία συν το Δήμο Αστυπάλαιας. Μέχρι στιγμής τα έχουμε καταφέρει και είμαστε πολύ αισιόδοξοι. Στο εξωτερικό, κινητοποιούμε όλο το ανθρώπινο δυναμικό μας, από τους εμπορικούς ακόλουθους και τα στελέχη του διπλωματικού σώματος μέχρι τους Έλληνες της διασποράς που είτε έχουν δικές τους επιχειρήσεις, είτε εργάζονται σε ξένες επιχειρήσεις, επιδιώκοντας πολυποίκιλες συνεργασίες. Έχουμε κεραίες παντού και συνεχίζουμε τη ‘διεθνοποίηση’ των ελληνικών επιχειρήσεων και αυτό δεν αφορά μόνο στις εξαγωγές, αλλά και σε συγχωνεύσεις, εξαγορές και ανοίγματα σε νέες αγορές.

Προς ποιες νέες (και παλιότερες) αγορές στρεφόμαστε και ποιους κλάδους προωθούμε ως έχοντες ανταγωνιστικό πλεονέκτημα;
Γενικός μας στόχος είναι η αύξηση των εξαγωγών στο 48% επί του ΑΕΠ ως το 2023. Υλοποιούμε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα δράσεων για την ενίσχυση των εξαγωγών σε πολλούς κλάδους (όπως φάρμακα, προϊόντα αλουμινίου/χαλκού, αγροδιατροφικά προϊόντα και ποτά, δομικά υλικά και χρώματα). Υπάρχουν και οι εξαγωγικές υπηρεσίες, όπως είναι τα τεχνικά έργα, οι τεχνολογίες ανακύκλωσης και προστασίας περιβάλλοντος, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η παραγωγή οπτικοακουστικού υλικού και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μας ενδιαφέρει να επεκτείνουμε την προστασία γεωγραφικής ένδειξης ή / και ονόματος σε νέες αγορές.

Οι χώρες στόχευσης είναι τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα Δυτικά Βαλκάνια, οι χώρες της Μέσης Ανατολής, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Βραζιλία το Μεξικό, η Αυστραλία, η Ν. Αφρική και χώρες της Ασίας. Επειδή ο κατάλογος είναι μακρύς και λίγο άχαρος, θα σας δώσω δύο σύντομα παραδείγματα: προωθούμε την έγκριση για εξαγωγή ακτινιδίων στο Βιετνάμ και κρόκου Κοζάνης στην Κίνα, ενώ διερευνούμε ορισμό κρατικού φορέα για πιστοποίηση προϊόντων χαλάλ για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Θα μπορούσα να αναφέρω δεκάδες ακόμα τέτοιες δράσεις.

Θα θέλαμε ένα σχόλιο για την προσέλκυση (σε συνδυασμό, πιθανώς, και με την αντιστροφή του brain drain) digital nomads και start-uppers στην Ελλάδα. Αρκούν μονάχα τα φορολογικά κίνητρα;
Όπως γνωρίζετε, έχει δημιουργηθεί η ψηφιακή πύλη Elevate Greece, με στόχο τη στήριξη ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων και τη δικτύωσή τους με πιθανούς συνεργάτες και επενδυτές. Υπάρχει ακόμα η workintech.gr (από την Endeavor Greece) που επιτρέπει σε Έλληνες του εξωτερικού να συμπληρώσουν αιτήσεις για εργασία σε επιχειρήσεις τεχνολογίας στην Ελλάδα. Σαφώς, ενθαρρύνουμε την αναστροφή του brain drain, όμως θέλουμε να στηρίξουμε και τους Έλληνες όπου Γης, στις προσπάθειες που κάνουν εκεί που βρίσκονται. Είναι μια διαφορετική προσέγγιση της ελληνικής διασποράς, η οποία στο παρελθόν επικεντρωνόταν μόνο στην αύξηση των εμβασμάτων και τις διακοπές στην πατρίδα. Σήμερα, επιδιώκουμε συνεργασίες, αλλά και επενδύσεις στην Ελλάδα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, διερευνάται η προοπτική χορήγησης βίζας για τους ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων ή / και για όσους ψηφιακούς νομάδες επιλέξουν τη χώρα μας, τομέας όπου όντως αναδεικνύονται πλείστες προοπτικές ανάπτυξης.

Ο συντονισμός όλων των σχετικών με την εξωστρέφεια φορέων είναι χρήσιμος, αλλά μήπως χρειάζεται πρώτα εκπαίδευση και αλλαγή κουλτούρας των εμπλεκομένων διπλωματών και στελεχών; Εσείς, ως υπουργείο, υλοποιείτε κάποια δράση προς αυτή την κατεύθυνση;
Έχετε δίκιο που αναρωτιέστε, γιατί ζούμε σε έναν διαφορετικό κόσμο, όπου συντελούνται ραγδαίες και επαναστατικές αλλαγές τις οποίες οφείλουμε να παρακολουθούμε, ιδίως στον τομέα της τεχνολογίας. Στο νέο οργανισμό του υπουργείου Εξωτερικών έχει προβλεφθεί ο θεσμός της επιστημονικής διπλωματίας (Science Diplomacy) που ήδη υλοποιούμε πιλοτικά στο ελληνικό προξενείο της Βοστώνης.

Η πόλη είναι εκκολαπτήριο νεοφυών επιχειρήσεων με ισχυρή παρουσία Ελλήνων επιστημόνων που έχουν ήδη συμβάλλει στη δημιουργία επιστημονικού οικοσυστήματος επιχειρηματικότητας. Η Enterprise Greece, επίσης, διοργανώνει δεκάδες webinar για την ανάδειξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των εξαγωγέων μας, αλλά και στελεχών της κυβέρνησης και του ευρύτερου κοινού. Για παράδειγμα, για τη συμμετοχή επιχειρηματικής ομάδας στην έκθεση SelectUSA Investment Summit τον Ιούνιο, έχουν ήδη προγραμματιστεί εκπαιδευτικά σεμινάρια τον Μάιο, για τις επιχειρήσεις που θα επιλέγουν. Σημειώνω ότι είναι πρώτη φορά που οι επιχειρήσεις θα τύχουν τέτοιας οργανωτικής και ουσιαστικής στήριξης από κρατικό φορέα.

Η Ευρώπη, αλλά και ο υπόλοιπος κόσμος, φαίνεται διχασμένος σε σχέση με την προστασία του πλανήτη. Υπάρχουν αυτοί που στηρίζουν τη βιωσιμότητα και το ουδέτερο αποτύπωμα του άνθρακα με τους απέναντι να προβάλουν πολιτικο-οικονομικές παραμέτρους. Η Ελλάδα τι επιλέγει ως στρατηγική προσέγγιση;

Η 22 Απριλίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρας της Γης. Με την ευκαιρία εκείνη, προ ημερών, ο πρωθυπουργός επεσήμανε την τεράστια σημασία που έχει δοθεί στην προστασία του περιβάλλοντος στο Σχέδιο «Ελλάδα 2.0». Η παγκόσμια τάση είναι εκείνη της προστασίας του περιβάλλοντος, της πράσινης ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η προσπάθεια αυτή υπηρετείται από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως αποδεικνύεται από το μεγάλο βήμα της απολιγνιτοποίησης. Προφανώς, το υπουργείο Εξωτερικών δεν είναι το άμεσα αρμόδιο για την υλοποίηση όλων των παραπάνω. Όμως, μπορώ να σας πω ότι εμπλεκόμαστε καθοριστικά στο εμβληματικό έργο ηλεκτροκίνησης στην Αστυπάλαια και στην υλοποίηση μονάδας παραγωγής ηλεκτρικών αυτοκινήτων της γερμανικής Next.e.go, έργα που θα συμβάλλουν στην επίτευξη του στόχου απολιγνιτοποίησης ως το 2028.

Άνοιγμα σε 200 αγορές ανά τον κόσμο
Λίγες μόλις ημέρες πριν παραχωρήσει συνέντευξη στο netweek, στις 26 Απριλίου, ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Φραγκογιάννης είχε μιλήσει εν εκτάσει για τους στόχους της ελληνικής εξωτερικής οικονομικής διπλωματίας, συμμετέχοντας σε webinar του Hellenic Innovation Network, δικτύου το οποίο αναζητεί και προβάλλει τις συνέργειες μεταξύ Αθηνών και διασποράς, ειδικά στις ΗΠΑ, σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας. Στο συγκεκριμένο webinar, που είχε ως αντικείμενο την εξέλιξη κάποιων «ελληνικής καταγωγής» startups σε διεθνή scale-up, o κ. Φραγκογιάννης περιέγραψε το νέο εξωστρεφές μοντέλο διπλωματίας που προωθεί η χώρα μας, βλέποντας πλέον 200 αγορές ανά τον κόσμο ως «στόχο», είτε για εξαγωγές (που ήδη αυξήθηκαν κατά 3,2% στη διάρκεια του 2020), είτε για επενδύσεις εκ μέρους τους, στην Ελλάδα.

Ο υφυπουργός υπογράμμισε τη σημασία της δομικής αναδιάρθρωσης που έχει ήδη ολοκληρωθεί, φέρνοντας υπό τη σκέπη του υπουργείου Εξωτερικών όλους τους σχετικούς με την εμπορική και επιχειρηματική εξωστρέφεια οργανισμούς και φορείς, με «αιχμή του δόρατος» το Enterprise Greece υπό τον Γ.Γ. Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων & Εξωστρέφειας, κ. Σμυρλή, και προφανή στόχο τον καλύτερο συντονισμό τους, για ακόμα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Αναλύοντας τον τρόπο δράσης εκ μέρους τους, ο κ. Φραγκογιάννης χαρακτήρισε ως βασικούς άξονες της οικονομικής διπλωματίας εφεξής τους εμπορικούς ακολούθους και προξένους της Ελλάδας ανά τον κόσμο, τους εποπτευόμενους φορείς και οργανισμούς, τις -εικονικές σήμερα και δια ζώσης αργότερα- συναντήσεις Β2Β στο πλαίσιο συμμετοχής σε διεθνείς εκθέσεις, portal και πλατφόρμες, αλλά και τη νεόκοπη «επιστημονική διπλωματία» (scientific diplomacy) για στοχευμένες δράσεις στην επιστημονική κοινότητα της διασποράς, με απώτερο στόχο το brain gain.

Τόνισε, επίσης, τις μεγάλες δυνατότητες που υπάρχουν πλέον για τις νεοφυείς επιχειρήσεις στην Ελλάδα, με την ύπαρξη πολλών και σημαντικών πηγών χρηματοδότησης, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία τόσο στη δράση Elevate Greece, η οποία τρόπον τινά προσπαθεί να «οργανώσει» αυτόν τον ως τώρα χαοτικό χώρο στην Ελλάδα, όσο και στην επικείμενη δημιουργία της «Πολιτείας Καινοτομίας» στην Αθήνα και του ThessInTech στη Θεσσαλονίκη, με στόχο τη φιλοξενία του οικοσυστήματος καινοτομίας στις δυο μεγαλουπόλεις. Σ’ αυτές, άλλωστε, όπως τόνισε ο κ. Φραγκογιάννης, έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν δραστηριότητα και πολλά γνωστά ονόματα της διεθνούς σκηνής υψηλής τεχνολογίας. Υπογράμμισε, τέλος, (κατά το αγγλοσαξονικό «silver lining») τον θετικό ρόλο που έπαιξε η πανδημία ως καταλύτης για την επιτάχυνση, σε πολλαπλά επίπεδα και τομείς, επαληθεύοντας τη σοφή ρήση «ουδέν κακόν, αμιγές καλού».