Ένα τριετές πρόγραμμα ψηφιακού μετασχηματισμού, με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 40 εκατομμύρια ευρώ, το οποίο φιλοδοξεί να υποστηρίξει την μετεξέλιξη του Ομίλου και να βελτιώσει την παρουσία του στο διεθνές στερέωμα της ενέργειας, υλοποιεί ο Όμιλος ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ.
Με την ευθύνη της υλοποίησής του έχει επιφορτιστεί μια ομάδα έμπειρων και εξειδικευμένων στελεχών, υπό την καθοδήγηση του κ. Λεωνίδα Κωβαίου, Group Chief Information Officer, ο οποίος εξηγεί στο netweek με ποιόν τρόπο η πληροφορική συμβάλει στην συνολικότερη μεταβολή της λειτουργίας του Ομίλου.

netweek: Κύριε Κωβαίο, ο Όμιλος Ελληνικά Πετρέλαια εξαιτίας του μεγέθους, αλλά και της εξειδίκευσής του, δεν θεωρείται πως συγκαταλέγεται στους «παραδοσιακούς» παίκτες του ψηφιακού μετασχηματισμού. Ποια είναι η προσέγγισή σας απέναντι στην συγκεκριμένη πρόκληση;

Λεωνίδας Κωβαίος: Αναλύοντας τις διεθνείς τάσεις, είναι κατανοητό ότι όταν κάποιος ακούει τον όρο «Ψηφιακός Μετασχηματισμός» σκέφτεται αυτομάτως τους κλάδους της τεχνολογίας, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, κλπ. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο παραδοσιακοί κλάδοι, όπως αυτός της Ενέργειας, επηρεάζονται ιδιαίτερα, ενώ παρουσιάζονται και γι’ αυτούς πολύ σημαντικές ευκαιρίες βελτίωσης. Χωρίς αμφιβολία, στην περίπτωση των ΕΛΠΕ ισχύει απολύτως αυτό που συχνά λέγεται, ότι δηλαδή ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι επιλογή, αλλά συνιστά αναγκαιότητα.

Ο συγκεκριμένος όρος περιλαμβάνει δυο έννοιες: «Ψηφιακός» και «Μετασχηματισμός». Η πρώτη έννοια σχετίζεται με τις ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της τεχνολογίας και στο πως θα αξιοποιήσουμε τη δυναμική που δημιουργούν προς όφελος του Οργανισμού μας. Η έτερη έννοια, αυτή του Transformation, επηρεάζει τις εταιρικές διαδικασίες, καθώς εισάγει θέματα κουλτούρας, τρόπου εργασίας, υιοθέτησης και υλοποίησης νέων concept (π.χ. agile δομές και προσεγγίσεις), τα οποία θα ενσωματωθούν και θα αξιοποιηθούν για να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις, παραδοσιακές και σύγχρονες.

Για τα Ελληνικά Πετρέλαια, που αποτελούν τον μεγαλύτερο Οργανισμό του εγχώριου επιχειρηματικού τοπίου, η έννοια του ψηφιακού μετασχηματισμού αποκτά ξεχωριστή αξία και σημασία, καθώς θα υποστηρίξει και θα σηματοδοτήσει την μελλοντική μας πορεία. Αφορά δε, πρωτίστως στο επιχειρηματικό σκέλος της λειτουργίας του και δευτερευόντως στην τεχνολογία καθ’ εαυτή.

Πρόκειται για ένα από τα μεγάλα στοιχήματα του Ομίλου, το οποίο προϋποθέτει χρόνο καθώς, από τη μια πλευρά, πρέπει οι εργαζόμενοι να αντιληφθούν τα νέα δεδομένα που εισάγει αυτή η μετάβαση στην καθημερινή πρακτική και από την άλλη να κατανοήσουν την αξία που μπορεί να προσδώσει και τη σημαντική ώθηση που μπορεί να επιφέρει στη διαδικασία εξέλιξης, δημιουργώντας το προσδοκώμενο “avalanche effect”. Διαδικασία, κατά την οποία οι ίδιοι οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται πλέον ξεκάθαρα τα δομικά στοιχεία του προγράμματος, ξεπερνούν τους πιθανούς αρχικούς τους δισταγμούς και εν συνεχεία προτείνουν ενθουσιωδώς λύσεις, ιδέες και σκέψεις περαιτέρω βελτίωσης του Οργανισμού.

Στην κατεύθυνση αυτή, η παρούσα συγκυρία μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά γόνιμη, καθώς αυτή την εποχή επιχειρείται μια συνολικότερη διαδικασία μετασχηματισμού του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια, οπότε από την πλευρά μας προσπαθούμε να οργανώσουμε -ως ένα βαθμό- την παραγόμενη γνώση και μέσω της τεχνολογίας να προσπαθήσουμε να εξυπηρετήσουμε τον Όμιλο σε όλες τις παραδοσιακές επιχειρησιακές του δραστηριότητες (Διύλιση, Εμπορία), αλλά και στις νέες πτυχές ενασχόλησής του, όπως είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση και άλλες.

Ποιοι άξονες απαρτίζουν το project του digital transformation που «τρέχετε»;

Οι κύριοι άξονες του προγράμματος, είναι οι εξής:

• Βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και της παραγωγικής διαδικασίας στην δραστηριότητα της Διύλισης, που αποτελεί τον παραγωγικό βραχίονα μας
• Βελτίωση παραγωγικότητας στις κεντρικές εταιρικές μας λειτουργίες (π.χ. οικονομική διεύθυνση, τομέας ανθρώπινου δυναμικού κ.ά.)
• Αποδοτικότερη λειτουργία – μέσω καλύτερης γνώσης του πελατολογίου και των συνεργατών – στη δραστηριότητα της Εμπορίας Πετρελαιοειδών (τοπικής και διεθνούς).

Τελευταία, επιχειρούμε να εντάξουμε με ιδιαίτερη ευθύνη έναν τέταρτο πυλώνα, που δεν είναι άλλος από τις απαιτήσεις ESG (Environmental, Social, Governance), την διαχείριση ενέργειας με στόχο της επίτευξη της δέσμευσης του Ομίλου για καλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αυτά αποτελούν ένα σημαντικό κεφάλαιο τόσο για την κοινωνία, την αγορά στην οποία δραστηριοποιούμαστε, αλλά και το γενικότερο πλαίσιο των δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης που υλοποιούμε.

Το project του digital transformation του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια, είναι τριετούς χρονικής διάρκειας και ο σχεδιασμός του είχε ως αφετηρία το 2020. Από το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς δημιουργήθηκαν οι απαραίτητες δομές και ο σχεδιασμός άρχισε να υλοποιείται σε επίπεδο προγράμματος. Αναφορικά με τον προϋπολογισμό του, ξεπερνά στο σύνολό του τα 40 εκατομμύρια ευρώ και περιλαμβάνει περισσότερες από 80 πρωτοβουλίες.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά, έχουμε κάνει σημαντική πρόοδο σχετικά με την οργάνωση του έργου, καθώς επίσης και σε επίπεδο υλοποίησης των απαιτούμενων δράσεων. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν στελέχη των ΕΛΠΕ με υψηλή τεχνογνωσία και εξειδίκευση, ενώ υπάρχει στενή συνεργασία και με εξειδικευμένους εξωτερικούς συμβούλους.

Έχει στηθεί μια ολοκληρωμένη δομή που έχει θέσει ως στόχο να διαχειριστεί το πρόγραμμα του ψηφιακού μετασχηματισμού συνολικά, με συμμετοχή από όλες τις δομές του Ομίλου, καθώς επίσης και να διαμορφώσει το σχετικό υπόβαθρο (π.χ. τεχνολογικές δυνατότητες, ομάδες κ.ά.) προκειμένου να «τρέξουν» το πρόγραμμα και εν συνεχεία να παραμείνουν στον Οργανισμό ως βασικές υποδομές.

Έναν χρόνο έπειτα από την στιγμή έναρξης της υλοποίησης της πρόκλησης του ψηφιακού μετασχηματισμού των ΕΛ.ΠΕ., σε τι βαθμό εξέλιξης βρίσκεται το όλο project;

Αυτή τη στιγμή, «τρέχουμε» κάτι παραπάνω από 30 έργα /πρωτοβουλίες, σε όλες τις περιοχές ενδιαφέροντος μας, ενώ έχουμε συντάξει ένα ευρύ πλάνο που εμπεριέχει πλήθος άλλων έργων, το οποίο αναθεωρούμε και εξελίσσουμε σε τακτά χρονικά διαστήματα λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες, τις αγορές, τις προτεραιότητες του Οργανισμού, κ.ο.κ.

Ο τρόπος με τον οποίο κινούμαστε, έχει δύο διαστάσεις: στην μια, εντάσσονται τα digital use cases και τα εν γένει projects που σχεδιάζουμε και αναπτύσσουμε in-house, με χρήση ψηφιακών τεχνολογιών (πχ. data analytics, process automation, Industrial IoT). Στην δεύτερη διάσταση «συναντώνται» οι “off the shelf” λύσεις, οι οποίες είναι έτοιμες προς χρήση, αφορούν σε μεγαλύτερα τεχνολογικά συστήματα και αντιμετωπίζουν ένα συγκεκριμένο και σαφώς ορισμένο πρόβλημα (πχ. βιομηχανικές εφαρμογές).

Οι λύσεις αυτές στοχεύουν στην αυτοματοποίηση και απλοποίηση των διαδικασιών και στην εισαγωγή βέλτιστων πρακτικών, βελτιώνοντας τον τρόπο λειτουργίας για τις επιχειρήσεις του Ομίλου, αλλά και τους εργαζομένους. Οι πρώτες περιοχές εστίασης – στον πρώτο χρόνο του προγράμματος – αφορούν στην αυτοματοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας στα Διυλιστήρια, στη βελτίωση της στρατηγικής συντήρησης του εξοπλισμού μας, την αξιοποίηση mobile εφαρμογών για τις δραστηριότητες εμπορίας αλλά και στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων κεντρικών υπηρεσιών (αφού ήδη υλοποιούμε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μετάβασης στην επόμενη γενιά ERP SAP S4Hana).

Έχετε υιοθετήσει κάποιου είδους «ποσόστωση» σε ότι αφορά τις in-house έναντι των έτοιμων ΙΤ λύσεων, που εν τέλει αξιοποιείτε;

Θεωρώ πως αυτό καθορίζεται από το ίδιο το αντικείμενο που κάθε φορά επιθυμούμε να επεξεργαστούμε και το συγκεκριμένο πρόβλημα που προσπαθούμε να επιλύσουμε. Υπάρχει φυσικά ένα αρχικό πλάνο, το οποίο διαρκώς επανεκτιμάται. Για παράδειγμα, όταν εξετάζουμε κάποιο ζήτημα που αφορά τον τομέα της Διύλισης, όπου οι ανάγκες είναι εξαιρετικά εξειδικευμένες, υπάρχουν συγκεκριμένα εργαλεία παγκοσμίως που μπορούν να ανταποκριθούν και να τις εξυπηρετήσουν. Αντιθέτως, σε περιοχές ενδιαφέροντος τις οποίες και εξερευνούμε, όπως π.χ. τα data analytics, προσπαθούμε να ανταποκριθούμε μέσω υλοποίησης digital use cases, αξιοποιώντας το επιστημονικό γνωστικό δυναμικό που διαθέτουν τα ΕΛ.ΠΕ. Σκοπός μας πάντα είναι να επιλέγουμε την καλύτερη λύση που θα εξυπηρετήσει αξιόπιστα, όσο και αποδοτικά, την ανάγκη που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι τεχνολογικοί τομείς τους οποίους και μετέρχεστε προκειμένου να ανταποκριθείτε στις ανάγκες που γεννώνται στους προαναφερθέντες 3+1 πυλώνες του ψηφιακού μετασχηματισμού του Οργανισμού σας;

Από πλευράς τεχνολογίας, αυτή τη στιγμή δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα στους τομείς των data analytics, του automation και του Cloud. Ο πρώτος τομέας πραγματεύεται οτιδήποτε έχει να κάνει με τις πτυχές των πολλών δεδομένων που είναι διαθέσιμα, από τον «καθαρισμό», την ανάλυση, την αξιοποίηση και την εν γένει διαχείρισή τους.
Στο πεδίο του αυτοματισμού εξετάζουμε μια ευρεία γκάμα δυνατοτήτων που δύναται να συνεισφέρουν στον Οργανισμό, από τον πιο «βαρύ» αυτοματισμό όπως εκφράζεται από την ρομποτική, μέχρι και τις πιο απλοϊκές του μορφές, όπως distributed (user) automation και ευέλικτες, γρήγορες λύσεις με low code development και robotic process automation.

Παράλληλα, δεν λείπουν και οι πιο εξελιγμένες όσο και “ευφυείς” μορφές του, όπως π.χ. η τεχνητή νοημοσύνη και τεχνικές μηχανικής μάθησης (ΑΙ/Machine Learning) που αρχίζουν και κάνουν την εμφάνιση τους ως μέρος μια ευρύτερης λύσης.
Τέλος, με την αξιοποίηση τεχνολογιών Cloud στοχεύουμε στην άμεση ανάπτυξη λύσεων, στην δυνατότητα επέκτασης όταν απαιτείται και στην βελτίωση του TCO.

Αλήθεια, πόσο δύσκολο εγχείρημα αναδεικνύεται η στελέχωση με καταρτισμένο προσωπικό των δύο ειδικοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη και την από καιρό δυστοκία που εμφανίζεται στα ποσοστά πλήρωσης κενών θέσεων της αγοράς σε διεθνές επίπεδο;

Πράγματι, τα στελέχη για τις συγκεκριμένες ειδικότητες δεν είναι διαθέσιμα εν αφθονία, ειδικά για τις θέσεις υψηλής τεχνικής εξειδίκευσης. Προσπαθούμε να προσελκύσουμε ταλέντο και εμπειρία και για τον λόγο αυτό προχωράμε στην δημιουργία ενός Digital Innovation Hub, που φιλοδοξεί να υποστηρίξει αποδοτικά το όλο εγχείρημα. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι η δημιουργία δύο κέντρων Αριστείας (Centers of Excellence), που στηρίζουν εσωτερικά την καινοτομία και συνεργάζονται με φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, για ότι αφορά στα δεδομένα και στον αυτοματισμό.

Τα κέντρα αυτά είναι επιφορτισμένα με την ενημέρωση και την εκπαίδευση εντός του Οργανισμού, συνεισφέροντας στην δημιουργία των ανάλογων δομών, με στόχο να μεταλαμπαδευτεί η γνώση σε κατά το δυνατόν ευρύτερο τμήμα ενδοεταιρικά, κάνοντας πράξη το εσωτερικό upskilling. Ταυτόχρονα, αυτά τα CοEs, έχουν τη συνολική ευθύνη της υλοποίησης, συνεργαζόμενα με όσους εμπλέκονται σε κάθε project, αλλά και την υποστήριξη κάθε νέας ιδέας που προκύπτει. Το ζητούμενο για εμάς είναι να δημιουργήσουμε έναν πυρήνα εξειδίκευσης που θα αναβαθμίσει το γνωστικό αντικείμενο και θα εμπλουτίσει τις εμπειρίες που ήδη διαθέτουν τα μέλη που απαρτίζουν όσες ομάδες «τρέχουν» τα επιμέρους έργα, που με την σειρά τους υπάγονται στο ευρύτερο project του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Στο άμεσο μέλλον, επιθυμούμε αυτό το Digital Innovation Hub να επεκταθεί και σε άλλους τεχνολογικούς τομείς και να συγκεντρώσει διαθέσιμη γνώση και από άλλους φορείς, όπως πανεπιστήμια, start-ups, κλπ.

Μέχρι στιγμής, ποια είναι τα σημεία-κλειδιά που σας έχουν βοηθήσει προκειμένου να υλοποιήσετε μια κατά το δυνατόν πιο updated, όσο και συνεκτική διαδικασία ψηφιακού μετασχηματισμού;

Είναι σημαντικό να έχουμε μηχανισμούς εντοπισμού ιδεών και γνώσης, τόσο εσωτερικά, όσο και στο περιβάλλον εκτός Εταιρίας.
«Ακούμε» τον Οργανισμό και τις ανάγκες, προσπαθούμε να ενσωματώσουμε στους σχεδιασμούς μας επιτυχημένες πρακτικές στον κλάδο της ενέργειας και τις νέες τεχνολογικές μεθόδους, «φιλτράρουμε» πιθανές ιδέες και σκέψεις, τα προτεραιοποιούμε και καταλήγουμε σε ένα δυναμικά διαμορφούμενο road map. Ψηφιακός μετασχηματισμός και απόλυτη προσήλωση σε έναν αρχικό σχεδιασμό, είναι δύο έννοιες και λογικές που δεν συμπίπτουν.

Αλίμονο εάν μέναμε προσκολλημένοι στο πλάνο μας, ορθώνοντας παρωπίδες στα τεκταινόμενα που συμβαίνουν γύρω μας και επιχειρώντας να ακολουθήσουμε μια… ευθεία γραμμή! Πάντοτε απαιτούνται κινήσεις βελτιστοποίησης, εμπλουτισμού και αναβάθμισης, έτσι ώστε να είμαστε συμβατοί και με τις προκλήσεις της εποχής, αλλά και του απαιτητικού τομέα στον οποίο και δραστηριοποιούμαστε.

Κύριε Κωβαίο, αναμφίβολα, η έννοια της ασφάλειας διαθέτει πλούσιο περιεχόμενο, παίζοντας ξεχωριστή σημασία για τα Ελληνικά Πετρέλαια.

Πράγματι και μάλιστα το μείζον αυτό ζήτημα το αντιμετωπίζουμε σε δυο διαστάσεις στο πρόγραμμά μας, τόσο της ασφάλειας για τους εργαζομένους, όσο και της ψηφιακής ασφάλειας. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ ξεχωριστά στο καθένα.

Στο μεν πρώτο, η ιδιαιτερότητα της φύσης της δραστηριότητάς μας (διύλιση, μεταφορά και εμπορία καυσίμων), σε συνάρτηση με το πλήθος και την ποικιλία των εγκαταστάσεων που διαθέτουμε εντός και εκτός των συνόρων (διυλιστήρια, δεξαμενές αποθήκευσης, σταθμοί φορτοεκφόρτωσης, πρατήρια κ.ά.), «εκτοξεύουν» στα ύψη τον βαθμό προσοχής που οφείλουμε να δείξουμε, ακολουθώντας συγκεκριμένα πρωτόκολλα, διαδικασίες, λειτουργίες κ.ο.κ. Έτσι λοιπόν, υλοποιούμε σύγχρονες λύσεις ασφάλειας (process & safety management), έχοντας εντάξει αυτήν την ανάγκη κεντρικά στον συνολικότερο σχεδιασμό του προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού του Ομίλου. Θα πρέπει να επισημάνω επίσης, πως ξεχωριστή βαρύτητα έχει δοθεί και στη διαχείριση σε συνθήκες πανδημικής κρίσης, την οποία και βιώνουμε εδώ και 20 μήνες.

Σε ό,τι αφορά την κυβερνοασφάλεια, σε πρώτο βαθμό το ζητούμενο για την ομάδα μας είναι να εκσυγχρονίσουμε και να θωρακίσουμε τις υποδομές μας με βέλτιστο τρόπο. Στη συνέχεια, οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι τα νέα τεχνολογικά έργα που υλοποιούμε δεν θα δημιουργούν νέες απειλές (λαμβάνοντας υπόψη και τις νέες απαιτήσεις όπως cloud security), εκθέτοντας τον ίδιο τον Οργανισμό περισσότερο απ’ ότι απαιτείται, ενώ ταυτόχρονα θα προστατεύουν τα δεδομένα του Ομίλου και θα λειτουργούν στο πλαίσιο της ασφάλειας που έχουμε δημιουργήσει και απαρτίζεται από προκαθορισμένες διαδικασίες και πολιτικές. Συμπερασματικά, αντιμετωπίζουμε το Cyber Security ως έναν “enabler» και πολύτιμο σύμμαχό μας για το πρόγραμμα Ψηφιακού Μετασχηματισμού.

Ταυτόχρονα, λόγω της φύσης της δραστηριότητας του Ομίλου, τα ΕΛΠΕ χαρακτηρίζονται ως «κρίσιμη υποδομή» και άρα πράττουμε ότι απαιτείται για να συμμορφωνόμαστε με το απαιτούμενο πλαίσιο (NIS Directive). Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, πόσο σημαντικές είναι για τον συγκεκριμένο κλάδο οι επενδύσεις, τόσο στον τομέα του ΙΤ όσο και του Operational Technology security.