Με μεγάλες καθυστερήσεις, κυρίως ως προς το σκέλος των δημοπρατήσεων των έργων, προχωρά το πρόγραμμα των «Smart Cities», που αφορά σε 16 μεγάλους δήμους, με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων, συν τον δήμο Τρικκαίων, ως πρότυπο «έξυπνου δήμου». Ο προϋπολογισμός του ανέρχεται στα 90 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα ανακοινώθηκε τον Οκτώβριο του 2021, ενώ τον επόμενο μήνα (22 Δεκεμβρίου 2021), δημοσιεύθηκε από την Κοινωνία της Πληροφορίας σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης η πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Σήμερα, από τους συνολικά 17 δήμους, μόλις τρεις έχουν υπογράψει συμβάσεις με τους αναδόχους.

Την ίδια ώρα τα χρονικά περιθώρια για την αξιοποίηση των χρηματοδοτήσεων, παρά τις παρατάσεις για την παράδοση των έργων ως τα μέσα του 2026 , οπότε λήγει η προθεσμία εκταμίευσης των χρημάτων από το RRF, έχουν γίνει πλέον στενά αν όχι ασφυχτικά. «Το μείζον ερώτημα που προκύπτει, πλέον, είναι αν θα προλάβουμε τους χρόνους για την αξιοποίηση της χρηματοδότησης και αν θα παραδοθούν τα έργα στην ώρα τους, καθώς ακόμα και σήμερα πολλοί διαγωνισμοί είναι σε φάση αξιολόγησης, ενώ πολλοί προκηρύχθηκαν με μεγάλη καθυστέρηση. Πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι πρόκειται για μεγάλα έργα, στις περισσότερες των περιπτώσεων πολύπλοκα, με μεγάλο βαθμό δυσκολίας και χρόνο υλοποίησης από 12 έως 18 μήνες», σημειώνει στο NetFAX έμπειρο στέλεχος της αγοράς.

Όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος οι δήμοι κινήθηκαν… με δύο ταχύτητες, ελλείψει κεντρικού στρατηγικού σχεδιασμού, που οδήγησε σε διαγωνιστικές διαδικασίες με πλήθος κατακερματισμένων λύσεων. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν τα Χανιά, όπου ο σχετικός διαγωνισμός περιλαμβάνει δύο δράσεις και συνολικά… 21 υποέργα! Τελευταίος στην… «κούρσα» των smart cities μπήκε ο δήμος Θεσσαλονίκης, με την προκήρυξη του σχετικού διαγωνισμού (από τον φορέα υλοποίησης «Δίκτυο Ελληνικών Πόλεων για την Ανάπτυξη- ΔΕΠΑΝ), να γίνεται στα τέλη του περασμένου Απριλίου. Στο δήμο Πειραιά η διαγωνιστική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη για δύο υποέργα ενώ εκκρεμεί ακόμα η προκήρυξη του τρίτου υποέργου.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της χρηματοδότησης (19,8 εκατ.) έχει εξασφαλίσει ο δήμος Αθηναίων, ο οποίος «έσπασε» το διαγωνισμό σε 8 υποέργα και τα δημοπράτησε λίγες ημέρες πριν την εκπνοή της περσινής χρονιάς. Μέχρι στιγμής σε δύο υποέργα υπάρχουν αποφάσεις: στο 5ο υποέργο (Προσωποποιημένος Πολιτοκεντρικός Πανόπτης πόλης) έχει ανακηρυχθεί προσωρινός ανάδοχος η ένωση εταιρειών «OTS- Crowdpolicy» και στο 4ο τμήμα (Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης μικροκινητικότητας και σταθμών φόρτισης) προσωρινός ανάδοχος είναι η AMCO. Η διαγωνιστική διαδικασία για το 1ο τμήμα (σύστημα διαχείρισης και παρακολούθησης υποδομών καθαριότητας) έχει ματαιωθεί. «Με όλα αυτά τα χρηματοδοτικά εργαλεία σε δήμους και ΟΤΑ έχει δημιουργηθεί μια ευνοϊκή συγκυρία την οποία οφείλουμε να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο. Υπάρχουν ωστόσο αρκετά προβλήματα συσσωρευμένα και σε ένα βαθμό είναι λογικό γιατί τόσα πολλά χρήματα για την ψηφιοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης είχαν να πέσουν από το 1999 με το Σχέδιο Καποδίστριας. Αυτή τη στιγμή είναι σαν να έχουμε στα χέρια μας ένα παλιό αυτοκίνητο, το οποίο θα πρέπει να το μετατρέψουμε σε… διαστημόπλοιο», σχολιάζει έτερο στέλεχος από το χώρο της Πληροφορικής.

Η εικόνα στους υπόλοιπους δήμους
Στους υπολοίπους δήμους η κατάσταση έχει ως εξής: Στο δήμο Ρόδου έχει ξεκινήσει η υλοποίηση του προγράμματος με συμβασιοποιημένα δύο από τα συνολικά επτά υποέργα: το «Σύστημα Τηλεφροντίδας με ρολόι και βραχιόλι» με ανάδοχο τη Γνώμων Πληροφορικής και η «ενιαία Πλατφόρμα Παρακολούθησης Smart City & Cyber Security», με ανάδοχο τη Uni Systems. Κατακυρωτικές αποφάσεις έχουν εκδοθεί στους δήμους Ηρακλείου Κρήτης (Nova ICT-Τhalis), Περιστερίου (Άποψη), Χαλκιδαίων (ΟΤΕ) και Τρικκαίων (Nova-Dotsoft). Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαγωνιστική διαδικασία στο δήμο Καλλιθέας (έχει προκριθεί ο ΟΤΕ), στο δήμο Πατρέων, στο δήμο Ευόσμου – Κορδελιού (με διεκδικητές ΟΤΕ και Dotsoft) και στο δήμο Νίκαιας- Αγίου Ιωάννη Ρέντη, όπου υπήρξε απόφαση αναδόχου (OTS – Nova ICT) αλλά ο διαγωνισμός ακυρώθηκε για τυπικούς λόγους από την αναθέτουσα Αρχή και επαναλήφθηκε. Προς υπογραφή σύμβασης βαίνει, κατά πληροφορίες, το έργο έξυπνης πόλης στο δήμο Ιωαννιτών.

Οι τρεις δήμοι όπου έχει ξεκινήσει η υλοποίηση των έργων έξυπνης πόλης είναι οι εξής: Αχαρνών (ανάδοχος Active), Βόλου (ανάδοχος Active) και Λαρισαίων (ανάδοχοι Globismart- Lever Σύμβουλοι Ανάπτυξης» και «Globiled- ΟΤΕ- Dataverse»).