«Aπό εκεί που είχαμε συνηθίσει να λειτουργούμε μέσω ενός τηλεφώνου, με κλειστές δομές και με περιορισμένη δυναμική, ξαφνικά βρεθήκαμε να διαχειριζόμαστε τη διασύνδεση από παντού».

«Η αλλαγή είναι η φυσιολογία της ζωής. Είναι η ίδια η ζωή. Η ζωή που κυλάει και διαρκώς διαφοροποιείται. Τίποτα το ίδιο. Τίποτα στάσιμο. Η αλλαγή δεν είναι αυτοσκοπός. Ζητούμενο είναι η λειτουργικότητα. Η αλλαγή, για να είναι δημιουργική, προϋποθέτει να έχει στόχο. Να έχει κατεύθυνση. Να έχει έμπνευση. Η αλλαγή για να είναι ασφαλής απαιτεί να έχει βάση. Να έχει ρίζες προκειμένου να τροφοδοτείται».

Τα ανωτέρα προέρχονται από το πόνημα ενός παιδοψυχίατρου – ψυχοθεραπευτή σχετικά με την «αλλαγή», το οποίο μου κέντρισε το ενδιαφέρον για το περιεχόμενο που έδινε ο ίδιος σε αυτή. Επανήλθαν στη μνήμη μου συνομιλώντας με τον Μιχάλη Μωραϊτη, νυν partner της Boyden και επί μακρόν CIO και υψηλόβαθμο στέλεχος επιχειρήσεων, σχετικά με το πώς βιώνει την αλλαγή που συνετελέσθη την τελευταία εικοσαετία, τόσο από μέρους της ίδιας της τεχνολογίας, όσο και το πόσο και πώς επέδρασε στη δική του λειτουργία ως επαγγελματίας του χώρου. «Αν μη τι άλλο, η λογική και ο εν γένει «πυρήνας» της τεχνολογίας έχει πραγματικά μεταβληθεί σε εντυπωσιακό βαθμό κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Για παράδειγμα, εγκαταλείψαμε εντελώς τις «παραδοσιακές» όσο και κλειστές δομές και υιοθετήσαμε την έννοια της «ανοικτότητας» και της αναγκαιότητας διασυνδεσιμότητας και προσβασιμότητας, προκειμένου να είναι εφικτή η διαχείριση των πληροφοριακών συστημάτων. Εισήλθαμε δειλά-δειλά, ως εγχώρια αγορά, στο Cloud και σε προσωπικό επίπεδο, το 2002, «ανέβασα» την πρώτη Cloud-based εφαρμογή για λογαριασμό του Ομίλου Θεοχαράκη, όπου επί μακρόν ηγούμουν της Διεύθυνσης Πληροφορικής κατέχοντας τον τίτλο του Group Chief Information Officer.

Ξέρετε, σήμερα ενδεχομένως κάτι τέτοιο να ηχεί παράταιρα όσο και περίεργα αναφορικά με την ταχύτητα, την ευκολία, την ευελιξία και την δυναμική που εμπεριέχει μια τέτοια επιλογή, ωστόσο προ πολλών ετών προϋπέθετε μια θεμελιώδη αλλαγή κουλτούρας, διαδικασιών και φυσικά προσέγγισης. Γιατί, από εκεί που είχαμε συνηθίσει να λειτουργούμε μέσω ενός τηλεφώνου, με κλειστές δομές και με περιορισμένη δυναμική, ξαφνικά βρεθήκαμε να διαχειριζόμαστε τη διασύνδεση από παντού. Αυτό, πρακτικά, μετέβαλε άρδην το perspective και το πώς ατένιζε ένας επαγγελματίας το μέλλον. Αποτέλεσμα; Να μη σχεδιάζει για την επόμενη ημέρα, αλλά για τα επόμενα πολλά χρόνια. Γεγονός, που προϋπέθετε τη γρήγορη, όσο και ακριβή αντίληψη της τεχνολογίας και της ανάλογης μετεξέλιξής της. Αναμφίβολα, σήμερα η τεχνολογία παρέχει άπειρες λύσεις και διαπιστώσαμε από πρώτο χέρι το disruption που επέφερε σε ποικίλους τομείς και αγορές εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού, επιτρέποντας -oυσιαστικά– στις επιχειρήσεις να λειτουργούν flawless και remotely, με το προσωπικό να εργάζεται από το σπίτι! Κάτι, που πρακτικά μέχρι τότε δεν ετίθετο ούτε καν ως θέμα συζήτησης…».

Εκτός από θαυμαστής των πρόσφατων εξελίξεων της σύγχρονης τεχνολογίας, ο κ. Μωραΐτης δηλώνει και θιασώτης μιας λογικής που χαρακτήριζε τους Διευθυντές Πληροφορικής κατά το παρελθόν. «Αναγκαστικά έπρεπε να μετράμε και να σκεφτόμαστε τα πάντα, καθώς οι τότε τεχνολογικές δυνατότητες ήταν περιορισμένες. Ουδέποτε θεωρούσαμε κάτι ως δεδομένο!».

Απαιτείται οριοθέτηση της remote εργασίας
Πλέον, ολοένα και περισσότεροι θεωρούν πως η συνθήκη της εξ’ αποστάσεως λειτουργίας και εργασίας θα αποτελέσει θεμελιώδη πυλώνα, στον οποίο θα στηριχτεί η «νέα κανονικότητα». Βέβαια, μπορεί να μην εξακολουθήσει να αποτελεί μονοσήμαντη -περίπου- επιλογή, ωστόσο εκτιμάται πως το πλειοψηφικό ποσοστό επιχειρήσεων και εργαζομένων θα επιλέξει την ευκολία, την αμεσότητα, την εξοικονόμηση σημαντικών πόρων, την απουσία άυλων επενδύσεων και την δρομολόγησή τους προς την κατεύθυνση του τεχνολογικού σκέλους, αλλά και την άνεση που διασφαλίζει η τηλέ-εργασία. Τα ανωτέρω ενέχουν μια καίριας σημασίας πρόκληση: Την αναζήτηση και εν τέλει επίτευξη μιας εξισορροπημένης σχέσης μεταξύ της εργασίας και της καθημερινής ζωής με διακριτούς ρόλους και όρια.

«Η αλήθεια είναι πως η εξ’ αποστάσεως εργασία… εισέβαλε ως άλλος ταύρος εν υαλοπωλείο κατά την διάρκεια του πρώτου lockdown, καθώς όλοι αναζητούσαν τρόπους να συνεχίσουν την απρόσκοπτη λειτουργία τους. Κάτι ως σανίδα σωτηρίας. Οπότε, τα όρια, τα ωράρια, το συνολικότερο modus operandi αποτέλεσαν… περιττή πολυτέλεια, με την αναγκαιότητα να υπερισχύει», υπογραμμίζει με έμφαση ο κ. Μωραϊτης και συνεχίζει: «Σήμερα, πλέον, και έχοντας το βλέμμα στραμμένο στο εγγύς μέλλον, σε συνάρτηση με την αποδοχή πως η remote εργασία θα συνεχίσει να υφίσταται ως σεβαστή ποσότητα, οι εμπλεκόμενοι stakeholders οφείλουν άμεσα να θέσουν κανόνες που θα σέβονται και θα εφαρμόζουν. Θα έλεγα πως άμεσα πρέπει να θεσπιστεί ένα πλαίσιο που θα σχετίζεται και θα αφορά στην remote εργασία, δια μέσω του οποίου θα καθορίζεται μια αρχή, μια μέση και ένα τέλος κάθε εργάσιμης ημέρας.

Είναι ακατανόητο ένας υπάλληλος ή στέλεχος να εργάζεται round the clock, επειδή ένας επιχειρηματίας θεωρεί πως ευρισκόμενος στην κατοικία του δεν έχει τίποτε καλύτερο να κάνει και πως είναι πάντοτε διαθέσιμος όσο και προσβάσιμος! Μάλιστα, κατ’ αυτό τον αυθαίρετο τρόπο, οι επιχειρήσεις κινδυνεύουν να «κάψουν» πρόωρα τους εργαζομένους τους, στρέφοντάς τους προς άλλα, πιο δεκτικά εργασιακά περιβάλλοντα, όπου κυριαρχούν ο σεβασμός προς την προσωπικότητα και την ισόρροπη ανάπτυξή τους».

Ψηφιοποίηση και data analysis «δείχνουν» το μέλλον
Αποχαιρετώντας μια χρονιά που από… το πουθενά έμελλε να αφήσει ανεξίτηλα το σημάδι της στην ανθρώπινη ιστορία, το να επιχειρείται η πρόβλεψη, δίχως να κατέχουμε στην ιδιοκτησία μας κάποια «μαγική» κρυστάλλινη σφαίρα, σχετικά με τις τεχνολογίες εκείνες που αναμένεται να έχουν τον σημαντικότερο βαθμό επίδρασης από τούδε και στο εξής, φαντάζει -κομματάκι- risky.
Ωστόσο, ο κ. Μωραΐτης διαθέτοντας την απαιτούμενη γνώση και εμπειρία, μοιάζει ως (εξαιρετικά) ασφαλής «προφήτης»: «Πρώτιστο ζητούμενο θα εξακολουθήσει να παραμένει η ψηφιοποίηση, όχι υπό την έννοια του κάνω κάτι ηλεκτρονικά, αλλά μέσω ενός “έξυπνου” τρόπου που με την σειρά του εντάσσεται σε μια ολοκληρωμένη διαδικασία που αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού.
Ο τομέας της ανάλυσης δεδομένων αναμένεται να τοποθετηθεί στο επίκεντρο του επιχειρηματικού κόσμου, εξαιτίας του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος που δύναται να προσφέρει, ενώ ξεχωριστό ενδιαφέρον θα υπάρξει και για την τεχνητή νοημοσύνη, και δη σε κάθε της έκφανση».

Αναγκαιότητα και όχι μόδα ο ψηφιακός μετασχηματισμός!
Ένα από τα «catchphrases» της εποχής, δεν είναι άλλος από τον -περίφημο, μα και περιβόητο συνάμα- ψηφιακό μετασχηματισμό. Βέβαια, όπως εξάλλου συμβαίνει σε κάθε αντίστοιχη περίπτωση, η αίσθηση της… παρεξήγησης δείχνει να ελλοχεύει σχετικά με την πραγματική έννοια του όρου, καθώς επίσης και τα ζητούμενά του. Κάτι που εννοιολογικά έχει ξεκαθαρίστει εκ των προτέρων στο μυαλό του κ. Μωραϊτη. «Το digital transformation αποτελεί ανάγκη και όχι μια φευγαλέα τάση της εποχής.
Απλά, σήμερα, έχουμε παρερμηνεύσει την πραγματική έννοιά του, καθώς πρόκειται για έναν τρόπο αλλαγής της συνολικότερης λειτουργίας μιας επιχείρησης, μέσω του οποίου βελτιώνεται ο βαθμός απόκρισης, η ταχύτητα, η στόχευση και η ευφυΐα, ενώ επιτυγχάνονται και οικονομίες κλίμακος. Μην μπερδεύεστε! Η ψηφιοποίηση δεν αποτελεί transformation, αλλά -απλά- επιμέρους πτυχή του.

Για παράδειγμα, ως ψηφιακό μετασχηματισμό δεν εννοούμε λ.χ. πως μια επιχείρηση διέθετε και χρησιμοποιούσε μια χειρόγραφη ή έγγραφη φόρμα και απλά την μετατρέπει σε ηλεκτρονική και αυτομάτως η ίδια έχει καταστεί ως μια transformed επιχείρηση. Κάθε άλλο… Αντιθέτως, βαρύτητα και σημασία πρέπει να δίνεται στις λειτουργίες, τις διαδικασίες, τις πρακτικές και τα επίπεδα που το συνοδεύουν ή τα οποία διαδρούν προκειμένου να φτάσουν στο τελικό αποτέλεσμα. Επίσης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν έχει συγκεκριμένο στόχο ή χρονοδιάγραμμα, καθώς πρόκειται για αέναη διαδικασία αλλαγής κουλτούρας και βελτίωσης διαδικασιών και συνολικότερης λειτουργίας. Υπό αυτό το πρίσμα δεν μπορεί να “μετρηθεί” ποσοτικά ή χρονικά, αλλά αντιθέτως στον βαθμό επίδρασης στην συνολικότερη εσωτερική λειτουργία μιας επιχείρησης, η οποία στη συνέχεια έχει απόληξη στον τρόπο με τον εκφράζεται και απευθύνεται στην αγορά και τους πελάτες της. Προκειμένου να αποδειχτεί αποτελεσματική όσο και λειτουργική, θα πρέπει το σύνολο των εμπλεκομένων σε έναν οργανισμό να είναι aboard, να ενστερνίζεται και να πιστεύει το ευρύτερο όραμα που έχει επεξεργαστεί και φιλοδοξεί να υιοθετήσει το management».