Το ελεύθερο λογισμικό ξεκίνησε από τον ακαδημαϊκό χώρο και σήμερα έχει κατακτήσει επάξια μερίδιο σε όλες τις βαθμίδες της επιχειρηματικής τεχνολογίας. Το στοίχημα ωστόσο είναι να παραμείνει ελεύθερο.

Με μια πρώτη ματιά, η εταιρεία Employease είναι ένας πολύ μικρός παίκτης στον τομέα παροχής υπηρεσιών διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ματιά στα ενδότερα του IT αποκαλύπτει μια υποδομή, η οποία είναι χτισμένη σχεδόν αποκλειστικά επάνω σε ελεύθερο λογισμικό.

Οπως λέει ο John Alberg, συνιδρυτής της εταιρείας, «Το μοντέλο του ελεύθερου λογισμικού δεν είχε για μένα καμία λογική. Οπότε ήταν έκπληξη όταν το είδα να λειτουργεί στην εταιρεία μου». Σήμερα, οι 30 και πλέον παραγωγικοί servers της εταιρείας χρησιμοποιούν το Red Hat Linux, το web site υποστηρίζεται από τον Apache και το Tomcat, η διαχείριση του email γίνεται από το Sendmail και τέλος η MySQL έχει αναλάβει το ρόλο της σχεσιακής βάσης δεδομένων.

Τον Οκτώβριο του 2008, η Bull ζήτησε από τη Forrester Consulting να τρέξει μια έρευνα σχετικά με την αποδοχή του ανοιχτού λογισμικού στον τομέα των επιχειρήσεων. Η Forrester έκανε προσωπικές συνεντεύξεις με 132 διοικητικά στελέχη τμημάτων IT από εταιρείες στη Βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη που έχουν ήδη χρησιμοποιήσει σε κάποιο επίπεδο ελεύθερο λογισμικό.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, ήδη το 2008, το 45% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούσαν το ελεύθερο λογισμικό για κρίσιμες εφαρμογές σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 70%, οι συμμετέχοντες στην έρευνα είχαν δηλώσει ότι θα χρησιμοποιούσαν ελεύθερο λογισμικό τους επόμενους δώδεκα μήνες. Τέλος, το 100% των συμμετεχόντων είχαν δηλώσει ότι θα χρησιμοποιήσουν ελεύθερο λογισμικό τους ερχόμενους 24 μήνες.

Επομένως, αν η έρευνα επαναλαμβάνονταν σήμερα στις ίδιες εταιρείες, το αποτέλεσμα θα ήταν ότι στο σύνολό τους χρησιμοποιούν ελεύθερο λογισμικό για κρίσιμες εφαρμογές. Ο κύριος λόγος για την επιλογή του ελεύθερου λογισμικού είναι η τιμή. Το 87% των συμμετεχόντων στην έρευνα, απάντησαν ότι το ελεύθερο λογισμικό ικανοποίησε ή και ξεπέρασε τις προσδοκίες τους όσον αφορά τη μείωση κόστους.

Αλλα σημαντικά κριτήρια ήταν η βελτίωση της αξιοπιστίας των υποδομών, η ευκολότερη ενοποίηση με άλλα συστήματα και διαμόρφωση των εφαρμογών και η ταχύτερη ενσωμάτωση καινοτομικών λειτουργιών. Στα χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης βρέθηκαν ζητήματα όπως η υποστήριξη και η συμμόρφωση με ρυθμιστικά πρότυπα.

Σε γενικές γραμμές, η αποδοχή ελεύθερου λογισμικού ξεκινά με κάποια έκδοση του Linux και συνεχίζεται στο επίπεδο του middleware και των εφαρμογών. Στον τομέα των υποδομών Πληροφορικής, τα ποσοστά αποδοχής είναι συναρπαστικά. Περισσότερο από το 80% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούν ελεύθερο λογισμικό για σε συστήματα data base, web server και ως λειτουργικό σύστημα.

Αλλά και στο επίπεδο των εφαρμογών τα ποσοστά είναι εντυπωσιακά. Το 81% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί ελεύθερο λογισμικό σε εφαρμογές γραφείου, ενώ 38% αυτών τρέχουν ERP λύσεις ελεύθερου λογισμικού. Η Γαλλία και η Γερμανία είναι οι χώρες που το ελεύθερο λογισμικό παρουσιάζει τη μεγαλύτερη διείσδυση με ποσοστά 24% και 21% αντίστοιχα.

Η αποδοχή του ελεύθερου λογισμικού παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ διαφορετικών επιχειρηματικών τομέων. Ενα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας, είναι ότι ο δημόσιος τομέας που θα μπορούσε να επωφεληθεί σημαντικά από τη χρήση ελεύθερου λογισμικού, δεν το αξιοποιεί επαρκώς και ειδικά στις ευρωπαϊκές χώρες.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή πιθανώς έχει ήδη αλλάξει, καθώς οι συμμετέχοντες στην έρευνα από το δημόσιο τομέα δήλωναν ότι προτίθενται να χρησιμοποιήσουν ελεύθερο λογισμικό ως λειτουργικό σύστημα ή σε βάσεις δεδομένων σε ποσοστά 100% και 96%, αντίστοιχα. Ως πιο ώριμοι χρήστες ελεύθερου λογισμικού, αναδεικνύονται, βάσει της έρευνας, οι τομείς της βιομηχανίας, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των τηλεπικοινωνιών.

Ψηλά στις ανησυχίες όσον αφορά την αποδοχή ελεύθερου λογισμικού βρίσκονται ζητήματα ασφάλειας, ενώ ακολουθούν ζητήματα σχετικά με την υποστήριξη και την εύρεση σωστά εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού.


Η αποδοχή του ελεύθερου λογισμικού αλλάζει την εταιρική κουλτούρα
Η επιλογή ελεύθερου λογισμικού συνεχίζει να βασίζεται κυρίως σε οικονομικά κριτήρια. Ωστόσο, αυτά δεν είναι το μόνο κίνητρο. Η απεξάρτηση από τους μεγάλους προμηθευτές λογισμικού αποτελεί κίνητρο για ένα στους δύο CIOs. Η αύξηση του κόστους συντήρησης, αλλά και η έλλειψη ευελιξίας στα συμβόλαια συντήρησης ωθούν πολλές εταιρείες στο ελεύθερο λογισμικό.

«Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί πρέπει να πληρώνω συμβόλαιο συντήρησης 24 x 7 για κάποια συστήματα που δεν είναι κρίσιμα για την επιχειρηματική μου λειτουργία», λέει ο John Alberg της Employease. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι με τη χρήση ελεύθερου λογισμικού διαπίστωσε σημαντική βελτίωση στην απόδοση των συστημάτων. «Με τη χρήση του Linux έχουμε αστοχίες σε επιχειρηματικούς servers περίπου δύο φορές το μήνα, ενώ όταν χρησιμοποιούσαμε εμπορικό λογισμικό, είχαμε μια αστοχία ανά ημέρα». Επιπλέον, ενώ η εταιρεία έχει σχεδόν διπλασιάσει τον όγκο εργασιών της την τελευταία τετραετία δεν έχει χρειαστεί να αγοράσει περισσότερους servers. «To Linux έχει αυξήσει τα επεξεργαστικά μας αποθέματα κατά 50% έως 70%», λέει ο John Alberg.

Ομως πέρα από τα τεχνοκρατικά χαρακτηριστικά που κάνουν το ελεύθερο λογισμικό θελκτικό στις επιχειρήσεις, υπάρχει ένας ακόμα παράγοντας που θα μπορούσαμε να τον προσδιορίσουμε ως το «πνεύμα» του ελεύθερου λογισμικού. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα της Forrester υποστηρίζουν ότι η χρήση ελεύθερου λογισμικού επηρέασε συνολικά την εταιρική κουλτούρα. Διαφορετικά τμήματα μοιράζονται τον κώδικα που εξελίσσουν, γεγονός που έχει οδηγήσει στο σπάσιμο αρκετών στεγανών.

Στην απέναντι όχθη, υπάρχουν αρκετοί CIOs που υποστηρίζουν ότι η αποδοχή ελεύθερου λογισμικού απαιτεί αυστηρότερη εταιρική διακυβέρνηση, ώστε να είναι ελεγχόμενος ο κώδικας που εισάγεται από τους developers στα επιχειρηματικά συστήματα. Το 61% των CIOs προτιμούν μια κεντρική δεξαμενή κώδικα, όπου γίνεται ο έλεγχος καταλληλότητας και στη συνέχεια ο κώδικας χρησιμοποιείται στα επιχειρηματικά συστήματα.

Είναι το ελεύθερο λογισμικό κατάλληλο για κάθε επιχείρηση;
Σύμφωνα με τον Andy Mulholland, Chief technology officer της Cap Gemini, η επιλογή του ελεύθερου λογισμικού δεν είναι μια επιλογή τεχνολογίας, αλλά συμπεριφοράς και κουλτούρας. Το ελεύθερο λογισμικό έχει πλέον ωριμάσει σε όλες τις βαθμίδες του IT. Η αξιοπιστία του έχει δοκιμαστεί σε βάθος χρόνου, ώστε να θεωρείται πλέον ώριμο για κρίσιμες υποδομές.

Στον τομέα του middleware, τα ζητήματα υποστήριξης και επάρκειας ικανών developers δημιουργούν ακόμα κάποια εμπόδια, τα οποία όμως αρκετές επιχειρήσεις δείχνουν να ξεπερνούν, πιεζόμενες από τη μείωση των προϋπολογισμών ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Τέλος, στον τομέα των επιχειρηματικών εφαρμογών, το ελεύθερο λογισμικό δείχνει να κατακτά σημαντικό μερίδιο στο desktop με εφαρμογές γραφείου και να κάνει δυναμική είσοδο σε χώρους που ελέγχονται μέχρι σήμερα σχεδόν καθολικά από εμπορικές εφαρμογές, όπως τα συστήματα ERP, CRM και Business Intelligence.

Σύμφωνα με τη Forrester, το ελεύθερο λογισμικό είναι εγκατεστημένο ήδη σε μεγαλύτερο ποσοστό επιχειρήσεων από αυτόν που καταδεικνύουν οι έρευνες. Ο κύριος λόγος είναι ότι κάποια υλοποίηση ελεύθερου λογισμικού τρέχει σε ένα δευτερεύον σύστημα που συνήθως περνά απαρατήρητο σε έναν τακτικό έλεγχο.

Ο δεύτερος και πιο σημαντικός λόγος για το μέλλον του ελεύθερου λογισμικού, είναι ότι πολλές εμπορικές εφαρμογές ενσωματώνουν πλέον κομμάτια ελεύθερου λογισμικού, μια τάση που αναμένεται να αυξηθεί τα ερχόμενα χρόνια.

Το κείμενο αυτό γράφτηκε σε ένα netbook με Ubuntu και OpenOffice