Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (Internet of Things) αναμένεται να προσφέρει σημαντική αξία στο σύνολο σχεδόν των επιχειρήσεων και της κοινωνίας τα επόμενα χρόνια. Η πραγματική δυναμική του όμως απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και ξεκάθαρη στρατηγική. ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΕΤΣΙΕΤΖΗ

Το Internet of Things (ΙοΤ) δεν είναι μια καινούργια έννοια. Η λογική της διασύνδεσης αισθητήρων, συσκευών και υπολογιστών για την βελτίωση επιχειρησιακών διαδικασιών και την συλλογή δεδομένων μετράει ήδη δεκαετίες. Πλέον όμως με την ανάπτυξη νέων δικτύων τηλεπικοινωνιών όπως το 5G που προσφέρουν υψηλές ταχύτητες και χαμηλούς χρόνους απόκρισης, τη μείωση του κόστους του hardware αλλά και τις αυξημένες δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων, η αγορά του ΙοΤ αναμένεται να εκτιναχθεί τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες η παγκόσμια αγορά IoT αναμένεται να φτάσει τα 1,38 τρισ. δολάρια το 2026 από τα 761 δισ. δολάρια που ήταν το 2020, καταγράφοντας μέσο ετήσιο ρυθμός αύξησης (CAGR) της τάξης του 10,53%. Και αυτό παρά τις καθυστερήσεις που προκαλεί η πανδημία του COVID-19.

Η σημασία του ΙοΤ Integration
Από την στιγμή της εμφάνισης του ήταν ξεκάθαρο πως οι βασικοί παράγοντες του IoT ήταν η δυνατότητα απομακρυσμένου ελέγχου και αυξημένης διαφάνειας στο σύνολο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Η πραγματική δύναμη του ΙοΤ, όμως, έρχεται από τα δεδομένα και από το integration, με απλά λόγια από την αξιοποίηση των εκατομμυρίων δεδομένων που συλλέγονται από τους αισθητήρες και τις συσκευές που συμμετέχουν στο δίκτυο.

Ένα επιτυχημένο IoT Integration συλλέγει τις πληροφορίες και τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για την κάθε επιχείρηση, τα αποθηκεύει στους κατάλληλους servers (είτε τοπικά, είτε στο Cloud) και στη συνέχεια τα καθιστά προσβάσιμα και επεξεργάσιμα από τις διάφορες εφαρμογές. Χωρίς τη σωστή μορφή ενσωμάτωσης των συσκευών στην επιχειρησιακή λειτουργία οι πραγματικές δυνατότητες του IoT μένουν λίγο-πολύ αναξιοποίητες.

Το IoT Integration είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό ξεκινώντας από τη διασύνδεση του IoT με το επιχειρησιακό λογισμικό και τις εφαρμογές της επιχείρησης ή του οργανισμού. Ειδικά για εφαρμογές Cloud και Mobile, η σωστή διαχείριση των IoT API για την σωστή διαχείριση των διασυνδεδεμένων συσκευών και των δεδομένων του έχει κομβική σημασία. Επόμενο βήμα είναι η επιλογή των σωστών πρωτοκόλλων επικοινωνίας και τεχνολογιών, ανάλογα με τις ανάγκες και τέλος απαιτείται μια προσεκτική επιλογή των σωστών εφαρμογών ανάλυσης και εμφάνισης δεδομένων. Στην αγορά του ΙοΤ έχουν μπει δυναμικά σχεδόν όλες οι μεγάλες εταιρείες του ICT από τους τεχνολογικούς κολοσσούς, έως και τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών. Αυτό σημαίνει πως μια επιχείρηση δεν θα δυσκολευτεί πραγματικά να βρει τους κατάλληλους συνεργάτες στο κομμάτι της υλοποίησης και του σχεδιασμού. Πέρα από τα όποια τεχνικά ζητήματα, μια από τις πιο σημαντικές προκλήσεις όμως είναι η ίδια η αλλαγή του επιχειρησιακού μοντέλου που απαιτείται για την αξιοποίηση του IoT. Αν τα δεδομένα δεν αξιοποιούνται σωστά, τότε υπάρχει ο κίνδυνος απλά να δημιουργούνται «σιλό δεδομένων» που δεν προσφέρουν αξία, αντίθετα καταναλώνουν πόρους.

Οι εφαρμογές ΙοΤ ανά κλάδο
Αν και το ΙοΤ έχει εφαρμογές σε κάθε οικονομικό κλάδο, υπάρχουν ορισμένες βιομηχανίες που βρίσκονται ένα βήμα πιο μπροστά από τις υπόλοιπες έχοντας ενσωματώσει σε σημαντικό βαθμό την λειτουργία του IoT.
Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν τα παρακάτω:

Εφοδιαστική αλυσίδα
Ο κλάδος της εφοδιαστικής αλυσίδας και των μεταφορών αποτελεί τον κλάδο με τις περισσότερες εφαρμογές ΙοΤ, καθώς αισθητήρες και άλλα εξαρτήματα αξιοποιούνται συνεχώς για την παρακολούθηση της πορείας εμπορευμάτων κατά τη μεταφορά τους, τις περισσότερες φορές σε μακρινές αποστάσεις. Παλέτες ή ακόμη και ολόκληρα containers, εξοπλίζονται με αισθητήρες που δίνουν πληροφορίες τόσο για την γεωγραφική τους θέση ανά πάσα στιγμή, όσο και για τις περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν (θερμοκρασία, υγρασία κλπ). Τα δεδομένα αυτά αξιοποιούνται όχι μόνο για την βελτίωση της αποδοτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά και για την εξασφάλιση της ποιότητας ευαίσθητων αγαθών όπως φάρμακα, τρόφιμα κ.α.

Λιανεμπόριο
Το λιανεμπόριο είναι ένας ακόμη κλάδος στον οποίο το IoT εμφανίζει μεγάλη ανάπτυξη, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Εκτιμάται ότι η παγκόσμια αγορά ΙοΤ τα επόμενα χρόνια θα καταγράφει μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 21,5% φθάνοντας τα 94,4 δισ. δολάρια το 2025. Το ΙοΤ αξιοποιείται για πρακτικές προώθησης, όπως για παράδειγμα ψηφιακές εφαρμογές Επαυξημένης Πραγματικότητας (Augmented Reality), αλλά και για να καταστήσουν πιο εύκολη και γρήγορη την διαδικασία αγοράς. Τεχνολογίες όπως το BLE (Bluetooth Low Energy) όπως και το RFID (Radio Frequency Identification) επιταχύνουν τις αγορές προϊόντων και τις πληρωμές στο ταμείο.

Μεταποίηση
To ΙοΤ αποτελεί κομβικό συστατικό για την αυτοματοποίηση της βιομηχανικής παραγωγής. Εφαρμογές εντοπίζονται σε όλο το μήκος της παραγωγικής αλυσίδας: Από την παρακολούθηση των αποθεμάτων εξαρτημάτων και αναλωσίμων, έως την επικοινωνία των μηχανών παραγωγής μεταξύ τους και την λειτουργία ρομποτικών βραχιόνων. Αξιοποιώντας τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες επικοινωνιών που παρέχουν υψηλές ταχύτητες και χαμηλούς χρόνους απόκρισης, βιομηχανικές μονάδες δημιουργούν δικά τους κλειστά δίκτυα (Campus Networks) που επιτρέπουν ακόμη και πλήρως αυτοματοποιημένη παραγωγή, με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

Υγεία
Η παρακολούθηση της φυσικής κατάστασης του κάθε ανθρώπου σε πραγματικό χρόνο, πριν από μερικές δεκαετίες αντιμετωπιζόταν ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Σήμερα είναι πραγματικότητα για εκατομμύρια κατόχους smartwatch. Οι εφαρμογές ΙοΤ στον κλάδο της Υγείας δεν σταματούν εδώ. Μηχανές ΙοΤ αξιοποιούνται για την καταγραφή δεδομένων που έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής, άσκησης και διατροφής, αλλά και για την απομακρυσμένη παρακολούθηση ασθενών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι συσκευές παρακολούθησης των επιπέδων σακχάρου σε διαβητικούς ασθενείς ή συστήματα ανίχνευσης διάφορων συμπτωμάτων ασθενειών.

Οι κίνδυνοι του ΙοΤ
Με βάση όλα τα παραπάνω τα πλεονεκτήματα που φέρνει το ΙοΤ σχεδόν σε όλους τους οικονομικούς κλάδους αλλά και στο σύνολο της κοινωνίας, γίνονται απόλυτα κατανοητά. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοια θέματα, τα πλεονεκτήματα δεν έρχονται χωρίς κινδύνους. Ένα βασικό ζήτημα είναι το τι γίνεται με τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών που συλλέγονται από τους αισθητήρες και τις διάφορες συσκευές. Σε αυτό το πλαίσιο είναι ιδιαίτερα κρίσιμες οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις και οι κανονισμοί για τη διαχείριση και προστασία των προσωπικών δεδομένων, όπως το GDPR που ισχύει στην ΕΕ.
Ένας ακόμη βασικός κίνδυνος είναι οι κυβερνοεπιθέσεις. Καθώς αυξάνονται οι διασυνδεδεμένες συσκευές, τόσο αυξάνονται και τα «σημεία εισόδου» που μπορούν να εκμεταλλευτούν χάκερς και κυβερνοεγκληματίες για να παραβιάσουν κάποιο σύστημα. Για το συγκεκριμένο θέμα οι ειδικοί σημειώνουν ότι το βασικό ζητούμενο είναι η ασφάλεια των συστημάτων να αποτελεί κομβικό σημείο σε όλα τα στάδια δημιουργίας ενός συστήματος ΙοΤ, από τον σχεδιασμό και την παραγωγή των αισθητήρων έως και την υλοποίησή του. Και αυτό έρχεται σε αντίθεση με την πάγια πρακτική του παρελθόντος όπου η ασφάλεια ενός συστήματος ερχόταν σε δεύτερη μοίρα, ειδικά σε σύγκριση με παράγοντες όπως η ταχύτητα που αυτό θα έβγαινε στην αγορά ή με την ευκολία χρήσης.