ΙΙοΤ: Οι “αισθήσεις” του Industry 4.0

Στην εποχή της διασύνδεσης των πάντων και της ψηφιακής καθημερινότητας για όλους, στο πλαίσιο της ολοένα ενισχυόμενης οικονομίας των δεδομένων, η προσχώρηση και της ελληνικής βιομηχανίας στην εποχή του Industry 4.0 είναι μονόδρομος, με καταλύτη τις τεχνολογίες και τις εφαρμογές του Industrial IoT.

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση μπορεί να μετράει αρκετά χρόνια ζωής σε διεθνές επίπεδο, όμως στη χώρα μας μόλις πρόσφατα -την τελευταία πενταετία και ιδιαίτερα από την πανδημία και μετά, παράλληλα με τη γενικότερη εισβολή και επικράτηση της ψηφιακής τεχνολογίας στην καθημερινότητά μας- έχει αρχίσει να ‘κυλάει το νερό στο αυλάκι’, καθώς σταδιακά κλείνουν οι εκκρεμότητες που είχαμε με την 3η… Οι τεχνολογικές δυνατότητες, που ήδη υπήρχαν εκεί έξω, βρήκαν πλέον εύφορο έδαφος και εδώ, το οποίο προετοίμασε η αλλαγή κουλτούρας λόγω της νέας κανονικότητας, με αποτέλεσμα οι εφαρμογές και οι υλοποιήσεις να αυξάνουν και να πληθαίνουν με γοργό ρυθμό. Ο μετασχηματισμός της βιομηχανίας -συμπεριλαμβανομένων, βεβαίως, των απαραίτητων για την ομαλή λειτουργία της υποδομών- και όλων των σχετικών με την οργάνωση και την παραγωγή διαδικασιών, βασίζεται πλέον κυρίως στη βιομηχανική έκφανση του Διαδικτύου των Αντικειμένων, γνωστού ως Industrial Internet of Things – IIoT, με άλλα λόγια στην αξιοποίηση του πακτωλού των δεδομένων που στέλνουν οι πανταχού παρόντες σε κάθε διαδικασία αισθητήρες, στο Edge Computing, την επεξεργασία τους σε μεγάλο βαθμό (αλλά όχι μόνο, φυσικά) στο άκρο, και, βεβαίως, στις ολοένα αυξανόμενες εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίες ανατρέπουν πολλά απ’ όσα ξέραμε ως τώρα. Με σύμμαχο και αναγκαίο υποστηρικτή τις προηγμένες τηλεπικοινωνίες (βλέπε, fiber και 5G), τα συνδεδεμένα και καταφανώς ‘έξυπνα’ ελληνικά εργοστάσια μπορούν να διεκδικήσουν μια καλύτερη θέση απέναντι στον σκληρό, διεθνή πλέον ανταγωνισμό, προσδοκώντας (σε συνδυασμό με άλλες πρωτοβουλίες εξορθολογισμού των διαδικασιών και εξωστρέφειας) αύξηση σε παραγωγικότητα, αποδοτικότητα, έσοδα και κέρδη.

Επί παντός του επιστητού
Οι αισθητήρες δεν είναι καινούρια εφεύρεση – υπήρχαν από πολλές δεκαετίες σε πλήθος μηχανισμούς και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, άλλοτε σε απλή κι άλλοτε σε ελαφρώς πιο σύνθετη μορφή, καταμετρώντας, καταγράφοντας και, όταν χρειαστεί, ειδοποιώντας για επικίνδυνη παρεκτροπή, μια ευρύτατη γκάμα μεγεθών: από μήκη και πλάτη έως φωτεινότητα κι από θερμοκρασία ή υγρασία ως τις επιδόσεις μιας μηχανής. Ουσιαστικά, είχαν εφαρμογή επί παντός του επιστητού, αλλά αρχικά όλες αυτές οι δράσεις ήταν μεμονωμένες και αποσπασματικές. Τα πράγματα άλλαξαν όταν, με τα χρόνια, αυτά τα συστήματα συνδέθηκαν και άρχισε να γίνεται δυνατή η ολιστική αξιοποίηση των δεδομένων που καταγράφονταν. Σήμερα, στο πλαίσιο του IIoT, μιλάμε πλέον για πλήρως διασυνδεδεμένες διατάξεις οι οποίες όχι μόνο μπορούν να ‘αισθανθούν’ (όπως καταμαρτυρεί και ο τίτλος αυτού του Special Report) και να καταγράψουν, αλλά παράλληλα μπορούν να αποθηκεύσουν ως ένα βαθμό ή να στείλουν τα δεδομένα τους όπου χρειαστεί, μέσα από δημόσια ή ιδιωτικά δίκτυα επικοινωνίας. Ομοίως, μπορούν να τα επεξεργαστούν τοπικά -επίσης ως ένα βαθμό- προχωρώντας στις απαραίτητες αναλύσεις και αναλαμβάνοντας συγκεκριμένες δράσεις, στο πλαίσιο κάποιου ευρύτερου οικοσυστήματος σε μια ή περισσότερες εγκαταστάσεις, του ίδιου ή και συνεργαζόμενων ομίλων.

Αφθονούν οι χρήστες
Είναι φανερό πως με τόσα πλεονεκτήματα, οι χρήστες θα πρέπει να αφθονούν. Όντως, έτσι είναι, τα παραδείγματα είναι πολλά διεθνώς, ενώ αρχίζουν να αυξάνουν και στη χώρα μας. Από τους πιο αντιπροσωπευτικούς χώρους, αυτοί της αυτοκινητοβιομηχανίας (όχι σ’ εμάς, βέβαια), της ενέργειας, της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, των ΔΕΚΟ, της βαριάς βιομηχανίας, των μεταφορών κλπ. με διαφορετική αποστολή, κάθε φορά. Για παράδειγμα, στην αυτοκινητοβιομηχανία, ο ρόλος του ΙΙοΤ είναι να συνεργάζεται στενά με τα χρησιμοποιούμενα ευρέως σήμερα βιομηχανικά ρομπότ και να προλαμβάνει τυχόν προβλήματα, τα οποία θα μπορούσαν να διαταράξουν την κανονική ροή της παραγωγής. Στον αντίποδα, ο “εγκέφαλος” των οχημάτων που καθημερινά χρησιμοποιούμε είναι στην ουσία ‘ανταποκριτής’ του οικοσυστήματος των αισθητήρων, καθώς καταγράφει τα δεδομένα της οδηγικής μας συμπεριφοράς, αλλά κι εκείνης του οχήματος, στοιχεία πολύ χρήσιμα για την ‘προβλεπτική’ συντήρησή του, η οποία -εκτός από χρήματα- ενίοτε μπορεί να σώσει και ζωές. Στη γεωργία, οι αισθητήρες είναι αυτοί που δίνουν πολύτιμα στοιχεία για τις μετεωρολογικές συνθήκες, την υγρασία, τα συστατικά του χώματος και το λίπασμα, επιτρέποντας τη βελτίωση της παραγωγής. Στην κτηνοτροφία, δίνουν πληροφορίες για την ταυτότητα και τη συμπεριφορά του ζώου, τη διατροφή και τις ιδιαιτερότητές του. Στην ενέργεια, μπορούν να δώσουν στοιχεία για την κατάσταση σωλήνων και αγωγών, τυχόν προβλήματα ασφαλείας αν ανακύψουν, αλλά και χρησιμότατες πληροφορίες σχετικά με θέματα προβλεπτικής συντήρησης. Στα δίκτυα ύδρευσης, φυσικού αερίου, τηλεπικοινωνιών κλπ. οι αισθητήρες θα “κτυπήσουν καμπανάκι” (εγκαίρως, ελπίζουμε…) για κάποιο εν δυνάμει πρόβλημα ασφαλείας ή λειτουργικότητας, πριν αυτό εκδηλωθεί, αποτρέποντας τα χειρότερα, προλαμβάνοντας βλάβες ή διακοπές και διατηρώντας υψηλά τα επίπεδα ικανοποίησης των καταναλωτών-χρηστών. Στις μεταφορές και την αλυσίδα τροφοδοσίας παίζουν, επίσης, τεράστιο ρόλο, όσον αφορά στον έλεγχο και την παρακολούθηση διαφόρων συντελεστών πχ. των μεταβολών θερμοκρασίας και υγρασίας στα (συχνά ευαίσθητα) φορτία. Στα έξυπνα εργοστάσια, πλήθος αισθητήρες συγκεντρώνουν δεδομένα για την κατάσταση και λειτουργία των μηχανών, τα αποθέματα και τις πρώτες ύλες, τη ροή και την ποιότητα της παραγωγής. Οι εφαρμογές πραγματικά δεν έχουν τέλος…

Ασφαλώς, ασφαλές ΙΙοΤ
Όμως, αν ο ρόλος που παίζει το ΙΙοΤ είναι τόσο σημαντικός και οι πληροφορίες που μεταφέρουν οι απανταχού αισθητήρες τόσο πολύτιμες, τι γίνεται όσον αφορά στην ασφάλεια της καταγραφής και της διακίνησης των δεδομένων; “Έχουν γνώσιν οι φύλακες”… Για να αντιμετωπίσουν αυτό ακριβώς το πρόβλημα εν τη γενέσει του, μια ομάδα από κορυφαίες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες (ανάμεσά τους οι Cisco, General Electric, AT&T, IBM και Intel) ίδρυσαν πριν από δέκα και πλέον χρόνια, το 2014, το Industrial Internet Consortium, που έξι χρόνια αργότερα μετονομάστηκε σε Industry IoT Consortium, όνομα το οποίο συνεχίζει να φέρει και σήμερα. Αν και στόχος του παραμένει η ευρύτερη διάδοση και υιοθέτηση του ΙΙοΤ από τη βιομηχανία, πρώτη και κύρια προτεραιότητα είναι η επίτευξη του υψηλότερου δυνατού επιπέδου ασφάλειας, ώστε οι όποιες εφαρμογές να παραμένουν αλώβητες απέναντι σε κάθε κακόβουλη επίθεση. Κι αυτό κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση είναι, ειδικά σήμερα, στην εποχή του ΑΙ, που αυτές έχουν αυξηθεί κατακόρυφα και η επινοητικότητα των επιτιθέμενων έχει περάσει σε υψηλότερη πίστα… Προφανώς, αυτή δεν είναι η μόνη πρόκληση, για τους υφιστάμενους και μελλοντικούς χρήστες εφαρμογών ΙΙοΤ. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, όσο κι αν η απόσβεση μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα, το υψηλό κόστος παραμένει σημαντικό θέμα, όπως και η ενσωμάτωση των νέας γενιάς εφαρμογών ΙΙοΤ στα παλαιότερα συστήματα, ειδικά αν πρόκειται για πολύ διαφορετικές τεχνολογίες. Συχνά, μάλιστα, αυτό φέρνει στην επιφάνεια κι άλλα προβλήματα, σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού αυτή τη φορά, λόγω της γνωστής σε παγκόσμιο επίπεδο έλλειψης εργαζομένων με τις κατάλληλες δεξιότητες.

Το μέλλον προδιαγεγραμμένο
Τα πλεονεκτήματα, όμως, μάλλον είναι περισσότερα από τις προκλήσεις και τα προβλήματα, επομένως το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο για το ΙΙοΤ. Έρευνα της IoT Analytics, που είδε το φως της δημοσιότητας τον Σεπτέμβριο του 2024, προβλέπει διπλασιασμό των συνδεδεμένων ΙοΤ συσκευών στα 40 δισεκατομμύρια ως το 2030, ενώ ειδικά για τις ΙΙοΤ συσκευές η Statista βλέπει για την τετραετία 2025-9 ετήσια αύξηση13,34% και μέγεθος αγοράς σχεδόν 455 Β$ στο τέλος αυτής της περιόδου, με πρώτο ‘σταθμό’ τα 275,7 Β$ του 2025. Η ίδια εταιρεία ερευνών αναγνωρίζει ως πρωταγωνιστή σ’ αυτή την αγορά τις Ηνωμένες Πολιτείες (μερίδιο 99,75 Β$ στο τέλος του ’25, όσον αφορά στην εγκατεστημένη βάση), όμως κάνει αναφορές και σε άλλες χώρες με σημαντικό ποσοστό υιοθέτησης τέτοιων συστημάτων, όπως η Βρετανία, η Ινδία, η Νότια Κορέα, η Κίνα και η Γαλλία.
Γενικά, οι περισσότεροι ερευνητές θεωρούν ότι ο βαθμός υιοθέτησης τέτοιων συστημάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό αφενός από τη διείσδυση και αξιοποίηση των (απαραίτητων για την ομαλή λειτουργία τους) δικτύων 5G ανά τον κόσμο, αφετέρου από την ευρύτερη διάχυση στα στελέχη που λαμβάνουν τις κρίσιμες αποφάσεις των πλεονεκτημάτων τα οποία μπορούν να προσφέρουν τα συστήματα ΙΙοΤ στη βιομηχανία και όχι μόνο.

Η επόμενη ημέρα του ΙΙοΤ
Με δεδομένη την “απογείωση” του ΙΙοΤ τα επόμενα χρόνια, ποιες είναι οι κυριότερες αναδυόμενες τάσεις που πρέπει να προσέξουμε, για να είμαστε “μέσα στα πράγματα”; Κατά τη βρετανική τηλεπικοινωνιακή Neos Networks, που ειδικεύεται σε Β2Β υπηρεσίες και υπερηφανεύεται ότι διαθέτει το μεγαλύτερο business-dedicated δίκτυο στη χώρα, αυτές είναι έξι – μάλιστα, κάποιες ήδη τις μνημονεύσαμε:
1. 5G και Wi-Fi 6: Η διείσδυση του 5G (με το 6G να ακολουθεί κατά πόδας, ας μην το ξεχνάμε) και του Wi-Fi 6 θα στηρίξει και την ανάπτυξη του IIoT, καθώς παρέχουν συνδεσιμότητα υψηλής ταχύτητας και χαμηλής καθυστέρησης για κινητές συσκευές, η οποία είναι απαραίτητη για την επεξεργασία δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
2. Έμφαση στα άκρα: Καθώς όλο και περισσότερες συσκευές με δυνατότητα IIoT τίθενται σε λειτουργία, η επεξεργασία και η αποθήκευση δεδομένων σε υπολογιστές θα μετατοπίζονται όλο και περισσότερο στα άκρα (edge) των δικτύων.
3. Τεχνητή Νοημοσύνη & Μηχανική Μάθηση: Η ταχύτατη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Μηχανικής Μάθησης θα επιτρέψουν περισσότερο εξελιγμένους αυτοματισμούς και αναλύσεις για τις πλατφόρμες IIoT.
4. Τυποποίηση IIoT: Για να λυθεί το σημερινό θέμα της διαλειτουργικότητας, είναι πολύ πιθανό να προκύψουν σύντομα ενοποιημένα πρότυπα και πρωτόκολλα για το IIoT.
5. Ασφάλεια IIoT: Καθώς οι συσκευές IIoT πολλαπλασιάζονται και οι κακόβουλοι αποθρασύνονται, αναμένεται να δούμε περισσότερο εξελιγμένες λύσεις ασφάλειας και στις δικές τους εφαρμογές, όπως πχ. η ανάλυση απειλών με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
6. ‘Πράσινο’ IIoT: Η πιεστική ανάγκη για σεβασμό της βιωσιμότητας σε όλα τα επίπεδα και τους κλάδους είναι, τέλος, πιθανό να οδηγήσει στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων εντός του ΙΙοΤ οικοσυστήματος, με στόχο τη μείωση αφενός της χρησιμοποιούμενης ενέργειας, αφετέρου των αποβλήτων.
Αν συμβούν όλα αυτά, η επίδραση των εφαρμογών IIoT είναι βέβαιο πως δεν πρόκειται να περιοριστεί μονάχα στη διασύνδεση συσκευών και την τροφοδοσία μικρών, τοπικών οικοσυστημάτων με χρήσιμα δεδομένα, όπως ήταν ο αρχικός στόχος. Ο ρόλος τους μπορεί να γίνει πολύ περισσότερο ουσιαστικός, μετασχηματίζοντας ολόκληρους κλάδους ώστε να καταστούν πιο παραγωγικοί και ανταγωνιστικοί στην αγορά.

Καθ’ οδόν προς το Industry 5.0…
Όλα τα παραπάνω αφορούν στη σχέση του ΙΙοτ με την 4η Βιομηχανική Επανάσταση. Υπάρχει, όμως, και η 5η, που τώρα σχεδιάζεται, με την υλοποίησή της να προγραμματίζεται για την επόμενη δεκαετία – αν και ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις, ειδικά στην εποχή μας, πώς έρχονται τα πράγματα. Όπως θα ανέμενε κανείς, το Industry 5.0 θα αξιοποιήσει τις βάσεις που έθεσε το 4.0 και θα ‘πατήσει’ σ’ αυτές, όμως -όπως όλα δείχνουν- θα εστιάζει ακόμα περισσότερο στην ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Αντί για πλήρως αυτόνομες μηχανές (ίσως σαν αντίδραση στις απαισιόδοξες ‘Κασσάνδρες’;) το Industry 5.0 θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στα συνεργατικά ρομπότ (cobots) που συν-εργάζονται με τους χρήστες τους για να δημιουργήσουν πιο ευέλικτες, εξατομικευμένες και καινοτόμες διαδικασίες παραγωγής.
Η Βιομηχανία 5.0 θα έχει ως στόχο την επαναφορά της ανθρώπινης επαφής, επιτρέποντας μεγαλύτερη δημιουργικότητα, επίλυση προβλημάτων και πελατοκεντρικές λύσεις. Σε μια πρώτη ανάγνωση, στις βασικές αρχές της περιλαμβάνονται:
• Μεγαλύτερη συνεργασία ανθρώπου-μηχανής: Σε αντίθεση με το Industry 4.0, το οποίο επικεντρώθηκε στη μείωση του ανθρώπινου ρόλου μέσω της αυτοματοποίησης, το 5.0 στοχεύει στη συνεργασία με ευφυείς μηχανές για την αύξηση των ανθρώπινων ικανοτήτων.
• Εξατομίκευση: Με τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας, οι εταιρείες θα μπορούν να προσφέρουν προϊόντα υψηλής εξειδίκευσης, για την ικανοποίηση των ατομικών αναγκών των πελατών τους.
• Βιωσιμότητα: Στην 5η Βιομηχανική Επανάσταση είναι βέβαιο πως θα δίνεται προτεραιότητα σε φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους παραγωγής και υλικά.
• Ανθεκτικότητα: Στόχος είναι η δημιουργία ενός ευέλικτου και ισχυρού συστήματος παραγωγής, που μπορεί να αντιμετωπίσει απρόβλεπτες προκλήσεις. Και, τέλος…
• Προώθηση της ηθικής Τεχνητής Νοημοσύνης: Καθώς οι μηχανές γίνονται ολοένα πιο έξυπνες, το Industry 5.0 εστιάζει στη διασφάλιση της υπεύθυνης χρήσης του AI, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές και ηθικές αξίες κατά τη λήψη αποφάσεων.
Κανείς δεν μπορεί να ξέρει ποια θα είναι η μετεξέλιξη του ΙΙοΤ σ’ αυτή τη νέα εποχή, όμως, μη θεωρήσετε παράξενο αν έχουμε και εκεί σημαντικές εξελίξεις, τα επόμενα χρόνια.
Πάντως, για τη σημερινή παρουσία του και δη στην Ελλάδα, σ’ αυτό το Special Report του netweek συνεισφέρουν τις απόψεις τους και μοιράζονται μετά λόγου γνώσεως τις εμπειρίες τους τρεις εκπρόσωποι της αγοράς, που αντιπροσωπεύουν τους χώρους της μικροηλεκτρονικής, της βαριάς βιομηχανίας, αλλά και των υποδομών (οδικών, στην περίπτωσή μας) Δείτε τι μας είπαν

Απαραίτητο το Industrial ΙοΤ στα ‘έξυπνα’ ψηφιακά εργοστάσια
Μανώλης Ζερβάκης, Πρόεδρος ΔΣ ΗΕΤΙΑ – Chief Business Officer, ES Systems
Στο πλαίσιο της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, που διανύουμε σήμερα, υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη από ποτέ να αναπτυχθούν Έξυπνα Ψηφιακά Εργοστάσια, στα οποία εφαρμόζονται τεχνολογίες αιχμής. Οι εφαρμογές του Διαδικτύου των Πραγμάτων στον χώρο της παραγωγής περιγράφονται με τον όρο Industrial Internet of Things (IIoT). Έξυπνοι αισθητήρες μεταδίδουν σε πραγματικό χρόνο με ασύρματο τρόπο στο υπολογιστικό νέφος δεδομένα του εργοστασίου με σκοπό τη βελτιστοποίηση της παραγωγής και την προβλεπτική συντήρηση (predictive maintenance) του εξοπλισμού, μειώνοντας τον χρόνο διακοπής και ταυτόχρονα το κόστος.

Παράλληλα, η παραγωγή υλοποιείται μέσα από μια βιώσιμη διαδικασία (Sustainable manufacturing), η οποία είναι φιλική προς το περιβάλλον και κάνει χρήση καθαρής ενέργειας (clean energy). Η βιώσιμη παραγωγή σχετίζεται με τη δημιουργία βιομηχανοποιημένων προϊόντων μέσα από διαδικασίες που βελτιώνουν την απόδοση της παραγωγής, χρησιμοποιούν ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές με μηδενικές εκπομπές ρύπων, ελαχιστοποιούν την κατανάλωση με μέτρα ενεργειακής απόδοσης τόσο κατά τη διάρκεια της παραγωγής, όσο και στην διαδρομή του προϊόντος, μέσα από την εφοδιαστική αλυσίδα, μέχρι να φτάσει στον τελικό καταναλωτή.

Η υλοποίηση των παραπάνω εφαρμογών είναι εφικτή μόνο με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογιών όπως, αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης (artificial intelligence) και μηχανικής μάθησης (machine learning) που εφαρμόζονται τόσο στους έξυπνους αισθητήρες που είναι εγκατεστημένοι στο πεδίο όσο και στην τελική πλατφόρμα στο υπολογιστικό νέφος (cloud platform). Με αντίστοιχους έξυπνους αισθητήρες το παραγόμενο προϊόν παρακολουθείται ως την τελική παράδοση, με σκοπό της διασφάλιση της ποιότητας μέσω ελέγχου των συνθηκών κατά την μεταφορά. Ψηφιακά δίδυμα συστήματα (digital twins) του εργοστασίου είναι διαθέσιμα στον χρήστη τα οποία μπορούν να εντοπίζουν μη αποδοτικές λειτουργίες κατά την παραγωγή, να προβλέπουν την αποτελεσματική συντήρηση του εξοπλισμού και να λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο μέτρα για μείωση και εξισορρόπηση της ενέργειας.
Η ψηφιακή πλατφόρμα του εργοστασίου, η οποία είναι διασυνδεδεμένη με παραγωγούς ΑΠΕ και τα μέσα αποθήκευσης της ενέργειας (συσσωρευτές), μέσα από κατανεμημένους αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης υλοποιεί βραχυπρόθεσμη πρόβλεψη φορτίου για την ζήτηση ενέργειας ενώ μελλοντικά θα υπάρχει και διασύνδεση με την Αγορά Ενέργειας και την Αγορά Εξισορρόπησης για περαιτέρω μείωση του ενεργειακού κόστους.

Πρώτη φορά γνωρίζουμε περισσότερα για τον εξοπλισμό μας
Γρηγόρης Χασάνης, Electromechanical, Tolling, IT Manager, Olympia Odos
Η Ολυμπία Οδός σαν οργανισμός έχει αγκαλιάσει γενικότερα τις νέες τεχνολογίες, όχι ως αυτοσκοπό, αλλά για να επιλύσει πραγματικά προβλήματα. Η τεχνολογία ΙοΤ χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά στο έργο Smart Tunnel, όπου θέλαμε να εφαρμόσουμε προβλεπτική συντήρηση (predictive maintenance). Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε σαν φιλοσοφία η συντήρηση μέσω τέτοιων τεχνολογιών στο χώρο των αυτοκινητοδρόμων. To Smart Tunnel έχει εγκατασταθεί στις τέσσερις μεγαλύτερες σήραγγες και σε έξι κτήρια της Περιμετρικής Πατρών, επιτηρώντας περιβαλλοντικές συνθήκες, ανεμιστήρες, αντλίες, γεννήτριες και όλες τις μπαταρίες των UPS.
Για το Smart Tunnel χρειαζόμασταν ασύρματη λειτουργία, αποκεντρωμένη επεξεργασία, ικανότητα συνεργασίας με αισθητήρες ακριβείας (επιταχυνσιόμετρα), κ.ά. Σχεδιάστηκαν sensor nodes σε τεχνολογία Raspberry Pi. Όλα συνδέονται ασύρματα σε on-premise πλατφόρμα της Ολυμπία Οδού, η οποία φιλοξενεί, επίσης, όλα τα αντίστοιχα έργα (Νερό από τον Αέρα, Adaptive Lighting κ.α.). Για πρώτη φορά γνωρίζουμε περισσότερα για τον εξοπλισμό μας: Έχει κάποιος ανεμιστήρας κραδασμούς; Έχει γίνει σωστά η λίπανση των ρουλεμάν; Ποια είναι η κατάσταση των μπαταριών σε πραγματικό χρόνο;

Η λύση σχεδιάστηκε σε συνεργασία με εξωτερικούς συνεργάτες τους οποίους βρήκαμε για το σκοπό αυτό και δουλέψαμε μαζί για αρκετά χρόνια, προκειμένου να τελειοποιηθεί η λύση. Η ES Systems είναι υπεύθυνη για όλους τους αισθητήρες και το hardware και η Ex Machina για την πλατφόρμα. Παρόμοια λύση εφαρμόστηκε και στον οδοφωτισμό, με ‘έξυπνα’ φώτα ώστε να μπορούμε να τα ελέγχουμε δυναμικά με το Adaptive Lighting με μέγιστη εξοικονόμηση ενέργειας και ασφάλεια, όπου εφαρμόσαμε επιπλέον τεχνολογίες Big Data για το κυκλοφοριακό μοντέλο, αλλά και ΑΙ και Computer Vision, για τις κάμερες και τους μετεωρολογικούς σταθμούς που ελέγχουν για συμβάντα. Το έργο σχεδιάστηκε από την Ολυμπία Οδό σε συνεργασία με τις εταιρείες Ex Machina (πλατφόρμα, κάμερες, μετεωρολογικοί σταθμοί), Extrabit (κυκλοφοριακό μοντέλο, Big Data και Neural Networks) και Invision AI (Video Incident Detection model).
Μέχρι σήμερα είμαστε εξαιρετικά ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα και από τα δύο έργα, σκεφτείτε πως το Adaptive Lighting σαν σύστημα μειώνει την κατανάλωση του LED φωτισμού περίπου στο μισό (αναλόγως συνθηκών), έχοντας εξαιρετικό RoI, ενώ και το Smart Tunnel υπόσχεται να μειώσει την ανάγκη ακριβών επισκευών και αντικαταστάσεων σε βάθος χρόνου. Είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασίες, τόσο με εταιρείες του χώρου, όσο και με εταιρείες των μετόχων μας. Επίσης έχουμε εξαιρετικές σχέσεις με τον ακαδημαϊκό χώρο και διαρκή συνεργασία που έχει δώσει καρπούς με έργα όπως το Adaptive Lighting.

Ζήτημα ύψιστης σημασίας η εξασφάλιση ποιοτικών δεδομένων
Χρήστος Ηλιάδης, IT & Digital Transformation Director, Cenergy Holdings
Η Cenergy Holdings με τις θυγατρικές εταιρείες Corinth Pipe Works και Hellenic Cables, πρωτοπόρες στην κατασκευή σωλήνων χάλυβα και στην παραγωγή χερσαίων & υποθαλάσσιων καλωδίων, ακολουθεί τις πιο σύγχρονες τάσεις της τεχνολογίας και υιοθετεί λύσεις που ευθυγραμμίζονται με την έννοια του Smart Manufacturing. H εταιρία εντάσσει, εφαρμόζει και συνδυάζει τεχνογνωσία μεθοδολογιών βιομηχανικής αριστείας με πλατφόρμες δεδομένων ΙΙοΤ και μηχανικής μάθησης, προκειμένου να βελτιώσει την παραγωγή και να προσφέρει προϊόντα άριστης ποιότητας.
Συνδυάζοντας πλατφόρμες ΙΙοΤ δεδομένων και Business συστημάτων (Historian, MES, ERP, Middleware, OPC Server) με εργαλεία ανοιχτού κώδικα, αξιοποιούμε τα δεδομένα που συλλέγονται από αισθητήρες στις γραμμές παραγωγής, με σκοπό την ανάπτυξη προβλεπτικών μοντέλων (ΑΙ) με μηχανική μάθηση (ML), ώστε να επιλύονται προβλήματα της παραγωγής και να διευκολύνεται η λήψη αποφάσεων. Η βελτιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας, η πρόληψη σφαλμάτων και η ταχύτερη ανίχνευση ατελειών θα οδηγήσουν σε μείωση του κόστους, αύξηση της παραγωγικότητας και βελτίωση της ποιότητας του τελικού προϊόντος,
Ενδεικτικά, μερικά πετυχημένα project είναι:
Προβλεπτική Μοντελοποίηση Κατανάλωσης Ενέργειας: Στο πλαίσιο της συμμόρφωσης με το ISO50001, υλοποιούμε μοντέλα για πρόβλεψη της κατανάλωσης ενέργειας σε κάθε γραμμή παραγωγής.
Προβλεπτική Μοντελοποίηση Ποιότητας Προϊόντος: Αναπτύσσουμε μοντέλα για την πρόβλεψη της ποιότητας του προϊόντος στις κύριες γραμμές παραγωγής. Αυτά λαμβάνουν υπόψη τις παραμέτρους της παραγωγικής διαδικασίας και εντοπίζουν τυχόν παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα.
Οπτικός έλεγχος με χρήση Υπολογιστικής Όρασης: Η οπτική επιθεώρηση ποιότητας με χρήση νευρωνικών δικτύων αποτελεί μια καινοτόμα προσέγγιση για τον εντοπισμό ατελειών στην επιφάνεια των προϊόντων. Αυτοματοποιεί την επιθεώρηση, αυξάνοντας την ακρίβεια και την ταχύτητα εντοπισμού σφαλμάτων.

Η υλοποίηση τέτοιων τεχνολογιών, όμως, συνοδεύεται κι από μια σειρά προκλήσεις. Η εξασφάλιση υψηλής ποιότητας δεδομένων αποτελεί ζήτημα ύψιστης σημασίας, καθώς η ακρίβεια και η αξιοπιστία των δεδομένων είναι στοιχεία απαραίτητα για την παραγωγή χρήσιμων insights.
Επιπλέον, η ένταξη in-house λύσεων μπορεί να φέρει δυσκολίες στο data integration, δηλαδή τη συγκέντρωση δεδομένων από πολλά συστήματα σε ένα κεντρικό/ενοποιημένο σύστημα και γι’ αυτό τον λόγο αποφεύγονται. Συνήθως, η συντήρησή τους είναι απαιτητική και υστερούν σε ευελιξία στις αλλαγές. Επίσης, απαιτητικά είναι και τα θέματα ΟΤ/ ΙΤ Cybersecurity, που έχουν να κάνουν με την προστασία των ευαίσθητων δεδομένων παραγωγής και τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς κυβερνοασφάλειας. Τέλος, η καλλιέργεια μιας κουλτούρας που αγκαλιάζει την ανάλυση δεδομένων είναι απαραίτητη για την επιτυχημένη υλοποίηση, κάτι που επιτυγχάνεται με την εκπαίδευση του προσωπικού και την παροχή κατάλληλων κινήτρων.