Η Διεύθυνση Ψηφιακής Διακυβέρνησης του ΟΗΕ ανέθεσε στο Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου την πραγματοποίηση -για πρώτη φορά- μετρήσεων βάσει συγκεκριμένης μεθοδολογίας, ώστε να μπουν και οι ελληνικοί Δήμοι στον παγκόσμιο «χάρτη» του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Μια από τις αγαπημένες και συχνά επαναλαμβανόμενες εκφράσεις του (τέως υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και νυν Παιδείας) Κυριάκου Πιερρακάκη είναι πως «αν κάτι δεν μπορείς να το μετρήσεις, δεν μπορείς και να το βελτιώσεις». Την (και τον) θυμήθηκα αρκετές φορές στο πλαίσιο αυτής της συνέντευξης, με αφορμή την πρόσφατη ανάθεση, εκ μέρους της Διεύθυνσης Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στο Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων του τμήματος Μηχανικών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, που εδρεύει στη Σάμο, του ελέγχου -για πρώτη φορά στα χρονικά- της ψηφιακής ετοιμότητας των ελληνικών ΟΤΑ. Στόχος της μέτρησης –που γίνεται με συγκεκριμένη μεθοδολογία και κοινά για 150 και πλέον χώρες ανά τον κόσμο κριτήρια- είναι η αποτίμηση και συγκριτική ανάλυση των ψηφιακών υπηρεσιών και των διαδικτυακών τόπων των Δήμων, σε παγκόσμια κλίμακα.
Ο συντονιστής αυτής της δράσης για λογαριασμό του Πανεπιστημίου Αιγαίου, καθηγητής Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Γιάννης Χαραλαμπίδης, μίλησε στο netweek για τη μακρά, υπερδεκαετή συνεργασία του Κέντρου Έρευνας για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση με το Πανεπιστήμιο Ηνωμένων Εθνών, τις σημαντικές ευκαιρίες που διανοίγονται για φοιτητές και διδάσκοντες στο πλαίσιο αυτής της μέτρησης, αλλά και για τις προοπτικές των ίδιων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θα μπορέσουν -βάσει των αποτελεσμάτων που θα φέρουν- να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους σ’ αυτόν τον ιδιαίτερα κρίσιμο τομέα.
Η συζήτηση ξεκίνησε από το ότι δεν υπήρχε ως σήμερα εκπρόσωπος του Index (Local Online Service Index ο πλήρης τίτλος, ή LOSI, χάριν ευκολίας) στη χώρα μας και είναι η πρώτη φορά που θα γίνει αξιολόγηση των ελληνικών ΟΤΑ με τη συγκεκριμένη μεθοδολογία, η οποία στηρίζεται σε πέντε κριτήρια και 86 δείκτες. Παρόλα αυτά, ο κ. Χαραλαμπίδης επισημαίνει πως το Κέντρο τους είχε υλοποιήσει στο παρελθόν άλλες, αντίστοιχες έρευνες, όπως πχ. αυτή για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε συνεργασία με το ΕΛΙΑΜΕΠ, την οποία έδωσε τέτοια εποχή πέρυσι στη δημοσιότητα το Παρατηρητήριο Περιφερειακών Πολιτικών, και αφορούσε στο σύνολο των ιστοτόπων των 332 δήμων της χώρας. Η νέα αποτίμηση, για την οποία έχουν ήδη ξεκινήσει οι προεργασίες, θα καλύψει όλες τις πρωτεύουσες των περιφερειακών ενοτήτων της Ελλάδας.

netweek: Τι θα κληθούν να κάνουν οι ερευνητές και με ποια μεθοδολογία;

Γιάννης Χαραλαμπίδης: Οι ερευνητές θα αξιολογήσουν τους δικτυακούς τόπους 74 δήμων χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία LOSI, που σχεδίασαν και χρησιμοποιούν τα The United Nations University Operating Unit on Policy-Driven Electronic Governance (UNU-EGOV) και United Nations Department of Economic & Social Affairs (UNDESA). Η αξιολόγηση διεξάγεται κάθε δυο χρόνια και οι ερευνητές θα είναι κυρίως μεταπτυχιακοί φοιτητές με την καθοδήγηση και συνεργασία ερευνητών και καθηγητών από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών & Επικοινωνιακών Συστημάτων / Κέντρο Έρευνας για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση).

Τι σημαίνει αυτό για το τμήμα και τους φοιτητές σας;

Σημαίνει ενεργή συμμετοχή σε διεθνές πρόγραμμα αξιολόγησης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, αλλά και απόκτηση γνώσης και εμπειρίας σε θέματα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που εφαρμόζονται σε διεθνές επίπεδο και καλύπτουν τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις. Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που η συστηματική δουλειά μας τα τελευταία 10 χρόνια, στο πεδίο του ψηφιακού μετασχηματισμού των ΟΤΑ, αναγνωρίστηκε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Με τη δράση αυτή, οι ερευνητές αλλά και οι φοιτητές μας από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση, θα μπορούν να έρθουν σε επαφή με διεθνώς καταξιωμένες μεθοδολογίες και εργαλεία. Παράλληλα, η Ελλάδα θα μπει για πρώτη φορά στον χάρτη και τις ανάλογες μελέτες των Ηνωμένων Εθνών, όσον αφορά στη μέτρηση του ψηφιακού μετασχηματισμού στους ΟΤΑ».

Πότε αναμένουμε τα πρώτα αποτελέσματα και πόσο ψηλά είναι ο πήχης για τα δικά μας δεδομένα; Απέχουμε πολύ από τον άλλο, ανεπτυγμένο κόσμο;

Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται την άνοιξη του 2024 και στο Index αυτής της χρονιάς θα υπάρχει αξιολόγηση του δικτυακού τύπου του Δήμου Αθηναίων, που είναι ο μεγαλύτερος δήμος της χώρας. Στην πιο πρόσφατη αξιολόγηση (2022) η Αθήνα ήταν στην 61η θέση παγκοσμίως, με επίδοση (LOSI) 0,5814. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 0,8305 και ο παγκόσμιος 0,6102. ‘Άρα, όπως έχουν δείξει και οι προηγούμενες μετρήσεις μας, αναμένουμε οι 75 Δήμοι της χώρας να είναι αρκετά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Μετράμε για να μετράμε ή αυτό το Index έχει και κάποιο πρακτικό χαρακτήρα; πχ. όταν μοιράζουν λεφτά, στο πλαίσιο του Α ή Β project, να μας έχουν στα υπόψιν…

Οι παράμετροι αξιολόγησης του δείκτη μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως οδηγοί από τους δήμους για να βελτιώσουν τις ελλείψεις και τα αδύνατα σημεία τους. Μέχρι στιγμής, δεν έχει δοθεί χρηματοδότηση με βάση την επίδοση στον συγκεκριμένο δείκτη. Δίνεται, όμως, κάποια καθοδήγηση σε τεχνογνωσία, όσον αφορά στη βελτίωση των ανωτέρω αδυναμιών.

 

Οι δείκτες και τα κριτήρια του LOSI
Tο επίπεδο των δημοτικών δικτυακών τόπων αξιολογείται κατά LOSI βάσει πέντε κριτηρίων και 86 δεικτών, οι οποίοι επικαιροποιούνται συνεχώς. Αυτά είναι: Θεσμικό πλαίσιο (8 δείκτες), Τεχνολογικά χαρακτηριστικά (18 δείκτες), Περιεχόμενο (25 δείκτες), Υπηρεσίες (18 δείκτες) και Συμμετοχή Πολιτών (17 δείκτες). Πιο αναλυτικά, το πρώτο κριτήριο εστιάζει στην e-στρατηγική της δημοτικής αρχής, την οργανωτική δομή της, τη νομοθεσία σχετικά με την πρόσβαση στην πληροφορία και στην πολιτική των ανοικτών δεδομένων της. Το δεύτερο, έχει να κάνει με τις τεχνικές προδιαγραφές των ιστοτόπων (συνήθως, πρόκειται για πύλες / portals) και την προσβασιμότητα των πολιτών σ’ αυτούς, τη λειτουργικότητα, την αξιοπιστία, την ευκολία πλοήγησης, την εμφάνιση, αλλά και την ευθυγράμμιση με τις τεχνολογικές τάσεις. Όσον αφορά στο τρίτο κριτήριο (περιεχόμενο) ελέγχεται σε ποιο βαθμό προσφέρονται στους δημότες οι αναγκαίες πληροφορίες και πηγές για τη διευκόλυνση της καθημερινότητάς τους. Το τέταρτο (υπηρεσίες) εξετάζει, προφανώς, κατά πόσο οι πολίτες έχουν στη διάθεσή τους συγκεκριμένες βασικές κρατικές υπηρεσίες και, τέλος, με το πέμπτο κριτήριο (συμμετοχή πολιτών) εξετάζεται ακριβώς αυτό: κατά πόσο έχουν στη διάθεσή τους μηχανισμούς και πρωτοβουλίες για διάδραση με τον δήμο, αλλά και κατάλληλες ευκαιρίες για τη συμμετοχή τους στις τοπικές δομές διακυβέρνησης.