Πώς θα αλλάξει η κβαντική υπολογιστική την τεχνητή νοημοσύνη, την ασφάλεια και τη βιομηχανία; Ο Δρ. Σίμος Τσίντζος, CTO της QUBITECH, εξηγεί γιατί η επόμενη δεκαετία θα είναι καθοριστική. Η QUBITECH, μέλος του UBITECH Group, πρωταγωνιστεί στην κβαντική καινοτομία με διεθνή προοπτική.
Πώς αντιλαμβάνεστε τον ρόλο του Quantum Computing στην εξέλιξη της τεχνολογίας τα επόμενα 5–10 χρόνια και πού θεωρείτε ότι η Ελλάδα και η Ευρώπη μπορούν να τοποθετηθούν σε αυτή τη νέα εποχή;
Η κβαντική υπολογιστική την επόμενη δεκαετία αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για την τεχνολογική και επιστημονική πρόοδο. Δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα κλασικά συστήματα, αλλά να τα συμπληρώσει, ανοίγοντας νέους δρόμους σε τομείς όπως η ανακάλυψη νέων υλικών και φαρμάκων, η ασφάλεια των τηλεπικοινωνιών, η επιτάχυνση της τεχνητής νοημοσύνης και να συντελέσει στην επίλυση ενός πλήθους προβλημάτων συνδυαστικής βελτιστοποίησης που απαντώνται σε πλείστους κλάδους της βιομηχανίας.
Οι δυνατότητες αυτές, στο άμεσο μέλλον, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την ανταγωνιστικότητα όχι μόνο των οργανισμών που θα τις εκμεταλλευτούν έγκαιρα αλλά και των οικονομίων σε εθνικό και περιφεριακό επίπεδο .
Για την Ευρώπη, η κβαντική υπολογιστική έχει στρατηγική σημασία: αφενός ως μέσο για την τεχνολογική κυριαρχία σε γεωπολιτικό επίπεδο και αφετέρου ως μοχλός καινοτομίας που μπορεί να δημιουργήσει νέες αγορές. Σε επίπεδο ΕΕ, πρωτοβουλίες όπώς το Quantum Flagship , EuroHPC Joint Undertaking δείχνουν ήδη αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, ευρωπαϊκές εταιρίες όπως η IQM Quantum Computers στη Φινλανδία (υπεραγώγιμα qubits), η Pasqal στη Γαλλία (ουδέτερα άτομα), η Quandela (φωτονικές πλατφόρμες) και η Riverlane στο Ηνωμένο Βασίλειο (software και error correction) πρωταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο. Αυτά τα παραδείγματα αποδεικνύουν ότι η Ευρώπη μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, συνδυάζοντας τη βασική έρευνα με επενδύσεις σε ιδιωτικές πρωτοβούλιες.
Η Ελλάδα, αν και αγορά με συγκεκριμένες δυνατότητες, μπορεί και πρέπει να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία εστιάζοντας και επενδύοντας στις εξειδικευμένες ομάδες που διαθέτει καθώς και επεκτείνοντας τις υπάρχουσες συνέργειες που έχει δημιουργήσει με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά έργα και δίκτυα, σε συνδυασμό με τη διασύνδεση της έρευνας με την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα, μπορεί να αναδείξει τη χώρα όχι μόνο ως έναν χρήστη της κβαντικής υπολογιστικής, αλλά και ως συνδιαμορφωτή της νέας κβαντικής εποχής.
Ποιες είναι οι βασικές περιοχές που έχει επενδύσει/ εστιάζει η QUBITECH στο Quantum Computing και πώς διαφοροποιούνται από τις κλασικές προσεγγίσεις υπολογισμού;
Στον χώρο της κβαντικής υπολογιστικής ξεχωρίζουμε δύο βασικές κατηγορίες: αυτές που βασίζονται σε «πύλες» (gate-based QC) και αυτές που βασίζονται στην κβαντική ανόπτηση (Quantum Annealers). Τα συστήματα της πρώτης κατηγορίας παρότι διαθέτουν θεωρητικά απεριόριστες δυνατότητες, εντούτοις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο με περιορισμένο αριθμό qubits και με υψηλό ρυθμό σφαλμάτων.
Αντιθέτως, τα συστήματα που εκμεταλλεύονται την δεύτερη, αν και αποτελούν «μηχανές» ειδικού σκοπού που εστιάζουν στη επίλυση πολύπλοκων συνδυαστικών προβλημάτων, επιδεικνύουν μεγαλύτερη ωριμότητα και έχουν οδηγήσει σε πρακτικά αποτελέσματα ήδη στις μέρες μας.
Στην QUBITECH, επενδύουμε στρατηγικά σε τρείς πυλώνες. Ο πρώτος αφορά την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης κβαντικά εμπνευσμένης φωτονικής πλατφόρμας που βασίζεται στην ανόπτηση (quantum-inspired photonic annealer), με απώτερο στόχο την ενσωμάτωση κβαντικών καταστάσεων φωτός για την κωδικοποίηση της πληροφορίας και την αναβάθμιση του συστήματος μας στην κβαντική περιοχή. Ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα, η προσέγγιση μας συνοδεύεται από την αντίστοιχη βιβλιοθήκη ελέγχου και μιας διαδικτυακής πλατφόρμας προσφέροντας πρόσβαση σε εξωτερικούς χρήστες.
Παράλληλα, αναπτύσσουμε έναν εξομοιωτή κβαντικού υπολογιστή που βασίζεται σε «πύλες» ο οποίος θα μας επιτρέπει τον σχεδιασμό και την επικύρωση κβαντικών αλγορίθμων χρησιμοποιώντας έναν παραδοσιακό υπολογιστή.
Τέλος, η δραστηριότητά μας συμπεριλαμβάνει την ανάπτυξη κβαντικών και κβαντικά εμπνευσμένων αλγορίθμων, οι οποίοι εκμεταλλεύονται τη δυναμική φυσικών συστημάτων επιταχύνοντας το χρόνο επίλυσης του εκάστοτε προβλήματος.
Σε ποιους τομείς της οικονομίας βλέπετε τις πιο ώριμες εφαρμογές του Quantum Computing και πώς μπορεί η τεχνολογία σας να δώσει λύσεις σε πραγματικά επιχειρηματικά προβλήματα;
Οι πιο ώριμες εφαρμογές της κβαντικής υπολογιστικής σήμερα σχετίζονται με την λύση προβλημάτων συνδυαστικής βελτιστοποίησης, όπου ο χρόνος επίλυσης τους αυξάνει εκθετικά με τη διάσταση του προβλήματος. Τέτοια προβλήματα συναντώνται σε καίριους τομείς της οικονομίας: στον ενεργειακό κλάδο για τη βέλτιστη διαχείριση δικτύων και την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών, στις τηλεπικοινωνίες για την αποδοτική δρομολόγηση δεδομένων και την κατανομή φάσματος, στα logistics για τη βελτιστοποίηση δρομολογίων και αλυσίδων εφοδιασμού, αλλά και στα χρηματοοικονομικά για τη διαχείριση χαρτοφυλακίων και την εκτίμηση κινδύνου.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι λύσεις που προτείνουμε μέσω των τριών πυλώνων έρευνας και ανάπτυξης βρίσκονται στο κέντρο της καινοτομίας και της στρατηγικής που ακολουθείται παγκοσμίως. Συνδυάζοντας την ανάπτυξη ενός quantum (-inspired) photonic annealer, για άμεση εφαρμογή σε πραγματικά προβλήματα συνδυαστικής βελτιστοποίησης, την ανάπτυξη του εξομοιωτή καθώς και τη διερεύνηση νέων μορφών αλγορίθμων βασισμένων στη δυναμική κβαντικών συστημάτων, η QUBITECH έχει σαν άμεσο στόχο την κάλυψη τόσο των άμεσων αναγκών της αγοράς όσο και τη διερεύνηση της μελλοντικής προοπτικής του κβαντικού οικοσυστήματος.
Ποια είναι τα μεγαλύτερα τεχνικά και εμπορικά εμπόδια που συναντάτε στην ανάπτυξη και υιοθέτηση του Quantum Computing και πώς τα αντιμετωπίζετε;
Η κβαντική υπολογιστική, και κατ’ επέκταση οι κβαντικές τεχνολογίες συνολικά, αντιμετωπίζει σημαντικά τεχνικά και εμπορικά εμπόδια στην πορεία προς την διευρυμένη υιοθέτηση τους. Σε τεχνικό επίπεδο, τα περισσότερα συστήματα παραμένουν εύθραυστα με συνέπεια τα υψηλά ποσοστά σφαλμάτων. Επίσης η κλιμάκωσή τους (scalability) συναντά πρακτικές τεχνολογικές δυσκολίες ενώ προϋποθέτει αρκετά εξειδικευμένες υποδομές.
Παράλληλα, η ανάπτυξη ώριμων αλγορίθμων που να αποδεικνύουν την σαφή υπεροχή έναντι των κλασικών μεθόδων αποτελεί ακόμη αντικείμενο έρευνας. Σε εμπορικό επίπεδο, οι επιχειρήσεις διστάζουν να ενσωματώσουν τις κβαντικές τεχνολογίες σε άμεσες χρήσεις, κυρίως λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τον χρόνο ωρίμανσης και του υψηλού κόστους επένδυσης. Για την Ελλάδα, μια επιπλέον πρόκληση είναι η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Το πεδίο απαιτεί υψηλή επιστημονική κατάρτιση σε τομείς που δεν είναι ακόμα ευρέως ανεπτυγμένοι στη χώρα, γεγονός που περιορίζει την ικανότητα ταχείας εξέλιξης. Η αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων περνάει μέσα από την εκπαίδευση νέων επιστημόνων, τη συμμετοχή σε διεθνή δίκτυα, την ανάπτυξη συνεργασιών που ενισχύουν τη μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας ενώ απαιτεί την εξασφάλιση συνεχούς χρηματοδότησης.
Πόσο σημαντικές είναι οι διεθνείς συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις για την πρόοδο του Quantum Computing και ποιον ρόλο παίζει η QUBITECH σε αυτό το οικοσύστημα;
Η κβαντική υπολογιστική είναι ένας διεπιστημονικός τομέας που εξελίσσεται ταχύτατα και απαιτεί τη συνέργεια δυνάμεων από διαφορετικά πεδία, όπως η φυσική, η πληροφορική, η υπολογιστική μηχανική και τα μαθηματικά. Οι διεθνείς συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις είναι επομένως ζωτικής σημασίας, καθώς καμία οντότητα από μόνη της δεν μπορεί να καλύψει όλο το φάσμα της απαραίτητης γνώσης και τεχνολογίας που απαιτείται. Μέσα από αυτές τις συνέργειες επιτυγχάνεται η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υποδομές, επιταχύνεται η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, και μειώνεται ο χρόνος που απαιτείται για τη μεταφορά της έρευνας στην αγορά.
Η QUBITECH συμμετέχει ενεργά σε αυτό το οικοσύστημα μέσω της παρουσίας της σε ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα και δίκτυα που αφορούν την κβαντική υπολογιστική, την κυβερνοασφάλεια και τις κβαντικές επικοινωνίες. Συνεργαζόμαστε στενά με διάφορα πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα σε όλη την Ευρώπη για την επίτευξη καινοτόμων λύσεων, ενώ παράλληλα συνεργαζόμαστε με βιομηχανικούς εταίρους για να κατανοήσουμε τα προβλήματα και να φέρουμε τις λύσεις πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο, λειτουργούμε ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη θεμελιώδη έρευνα και την εφαρμοσμένη καινοτομία, συμβάλλοντας ενεργά στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα κβαντικών τεχνολογιών ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ποιες είναι οι μελλοντικές σας προτεραιότητες στον χώρο του Quantum Computing και πώς οραματίζεστε τη συμβολή της QUBITECH στην παγκόσμια και τοπική αγορά;
Οι μελλοντικές μας προτεραιότητες στον χώρο της κβαντικής υπολογιστικής, αλλά και γενικότερα των τεχνολογιών που καταπιανόμαστε σχετικά με το κβαντικό οικοσύστημα, εστιάζουν στην περαιτέρω εδραίωση της τεχνολογικής μας κατεύθυνσης και στη διεύρυνση της πρακτικής της αξιοποίησης. Στρατηγικός μας στόχος είναι η συνεχής εξέλιξη και ωρίμανση των τριών πυλώνων έρευνας και ανάπτυξης έως ότου πληρούν την προϋποθέσεις για εμπορική αξιοποίηση. Οραματιζόμαστε τη QUBITECH ως μια εταιρεία που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην έρευνα και την αγορά: μια ελληνική πρωτοβουλία με διεθνή προσανατολισμό, που ενδυναμώνει το τοπικό οικοσύστημα μέσα από συνεργασίες και εκπαίδευση, ενώ συμβάλλει παράλληλα στη διαμόρφωση του παγκόσμιου τοπίου των κβαντικών τεχνολογιών με καινοτόμες λύσεις και εφαρμογές υψηλής αξίας.
Ακολουθήστε μας σε LinkedIn & Facebook και γίνετε μέλος της μεγαλύτερης ελληνικής κοινότητας του κλάδου.
