Low Code /No Code: Το turbo της ανάπτυξης εφαρμογών

Στην εποχή που η ταχύτητα της ανάπτυξης εφαρμογών κρίνει συχνά τον νικητή στην κούρσα προς την ψηφιακή επιχειρηματική ανταγωνιστικότητα, οι λύσεις προγραμματισμού χαμηλού ή καθόλου κώδικα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη γοητεία αλλά και ικανότητες με τη βοήθεια ενός νέου «συστατικού».

Η σύγχρονη επιχειρηματικότητα μοιάζει να είναι παγιδευμένη. Ο δρόμος προς την επιτυχία περνάει πια από την ανάπτυξη εφαρμογών και την εκμετάλλευση κάθε σύγχρονου στρατηγικού πλεονεκτήματος που κάποιο software app ή ολόκληρη η αρχιτεκτονική πληροφορίας προσφέρει. Η προσφορά «χεριών» όμως που θα προγραμματίσουν αυτή την επιτυχία μειώνεται συνεχώς, με το κόστος απόκτησης τους να αυξάνεται αντιστρόφως ανάλογα της διαθεσιμότητας τους. Σύμφωνα με την Statista ως το 2030 θα λείπουν συνολικά 85,2 εκατομμύρια προγραμματιστές από όλο τον πλανήτη και αυτή η έλλειψη θα απειλεί να μπλοκάρει την δημιουργία αξίας 8,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Σε απλά ελληνικά όλα τα μέλη του παγκόσμιου “board” παραδέχονται ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός τους είναι κάτι που χρειάζεται επιτάχυνση «χτες», αλλά ποιος θα τον κάνει πραγματικότητα; Ποιος θα τον «προγραμματίσει»;

Η ανάγκη γέννησε την νέα λύση και αυτή προήλθε από μια απλή όσο και τολμηρή ιδέα που άνοιξε το στόμα της και ρώτησε με θράσος: «κι αν δεν χρειαζόμασταν πραγματικά εξειδικευμένους προγραμματιστές;». Τι θα γινόταν αν μπορούσαμε να συνδέουμε δομικά στοιχεία έτοιμου κώδικα για να συνθέσουμε αυτό που χρειαζόμαστε με πολύ λιγότερο ή καθόλου προγραμματισμό; Κάπως έτσι προέκυψε πριν από λίγα χρόνια η low code και η no code προσέγγιση που πέρα από την λύση των απλούστερων από τα παραπάνω προβλήματα επηρέασε σοβαρά την αγορά λογισμικού και άλλαξε κάτι πολύ πιο θεμελιώδες.

Αρχικά η γενικότερη αντιμετώπιση ήταν ότι αυτά δεν ήταν «επαγγελματικά» εργαλεία, απέδιδαν την μυρωδιά της προχειρότητας και έριχναν την σκιά πολλών «μπελάδων» που θα φέρουν στο μέλλον στην ευρύτερη ΙΤ υποδομή. Μετά ήρθε η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης της πανδημίας και ένα νέο κύμα καθόλου ερασιτεχνών τα δοκίμασαν. Ο βαθμός επαγγελματισμού τους μάλιστα ήταν γενικότερα αντίστροφος με την προθυμία που το έκαναν, αλλά η ανάγκη ήταν ισχυρότερη.

Αποτελέσματα; Σήμερα η Precedence Research (στην έρευνα της με τίτλο Low-Code Development Platform Market Size, Share and Trends 2026 to 2035) εκτιμά ότι η αγορά low code- no code εφαρμογών έπιασε τα 12.8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 και θα φτάσει τα 95,8 δισεκατομμύρια ως το 2035 με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 22,24%!

Η Gartner υπερθεματίζει διαρκώς τα τελευταία χρόνια έχοντας δώσει στην συγκεκριμένη αγορά την μεγαλύτερη δυναμική ανάπτυξης μετά από αυτή του ΑΙ και έχοντας μάλιστα προβλέψει ότι φέτος η αγορά low code no code θα ξεπεράσει τα τριάντα δισεκατομμύρια δολάρια. Σε διαφορετικές μελέτες της μάλιστα έχει αναφέρει ανάμεσα στα «θαύματα» του low code από 90% μείωση του χρόνου ολοκλήρωσης κάποιων έργων μέχρι και 187.000 δολάρια μέσο ROI σε έξι με δώδεκα μήνες σε επιχειρήσεις στις ΗΠΑ.

Αυτό που είναι ίσως το σημαντικότερο από τα στοιχεία που διαγράφουν τις εξελίξεις δεν είναι τα παραπάνω -εντυπωσιακά όπως και να έχει- νούμερα. Πολλαπλές εταιρείες ερευνών -από την Gartner ως την KPMG και την Statista- συμφωνούν ότι σήμερα περίπου το 60-65% των επιχειρήσεων εμπλέκουν σε ένα βαθμό έτοιμα low code blocks στην ανάπτυξη των εφαρμογών τους. Το 80% περίπου το θεωρεί πια μια στρατηγική επιλογή και όχι μια προσωρινή λύση ανάγκης. Έρευνες -όπως η “Low Code Adoption as a Driver of Digital Transformation” της KPMG- δείχνουν ότι ξεπεράσαμε την φάση του «έκτακτου μέτρου» και από τώρα και προς το μέλλον αυτό θα είναι η νόρμα, ενώ ως το 2030 το 75% των εφαρμογών θα έχουν συμπεριλάβει στην δημιουργία τους έτοιμα low code «τουβλάκια» σε κάποιο βαθμό.

ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Το ζητούμενο για τους οργανισμούς δεν είναι πλέον μόνο να αναπτύσσουν εφαρμογές γρηγορότερα, αλλά να δημιουργούν ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου άνθρωποι, εφαρμογές και AI agents συνεργάζονται αποτελεσματικά. Σε αυτό το νέο μοντέλο,
ο ρόλος του IT γίνεται ακόμη πιο στρατηγικός, διασφαλίζοντας ότι η καινοτομία αναπτύσσεται με ασφάλεια, έλεγχο και μετρήσιμη επιχειρηματική αξία.

Ανδρομάχη Λεζέ, ΙΤ Director, Heron Energy

Τhe «citizen developer» era
Η μεγαλύτερη όμως αλλαγή κρύβεται σε ένα άλλο ποσοστό. Και αυτό είναι των χρηστών: οι περισσότερες από τις παραπάνω έρευνες συμφωνούν ότι το 40% των χεριών που διαλέγουν και «κολλάνε» αυτά τα τουβλάκια κώδικα μεταξύ τους για να δημιουργήσουν τις εφαρμογές που θα σώσουν το ROI, ανήκουν πλέον σε εργαζόμενους εκτός του παραδοσιακού ΙΤ. Αυτοί οι νέοι καθημερινοί ήρωες του development αποκαλούνται από τις έρευνες όχι “developers”, αλλά “business technologists” ή “citizen developers” και χρεώνονται το επίτευγμα της «εκδημοκρατικοποίησης» του προγραμματισμού και της ανάπτυξης εφαρμογών. Οι ίδιοι ελάχιστα ενδιαφέρονται για τους όρους και τα «παράσημα», αφού δεν είναι η αλλαγή επαγγελματικού τίτλου στο linkedin profile τους που τους ώθησε στο low code. Αλλά η φιλοσοφία του «άσπρη γάτα-μαύρη γάτα- ποντίκια να πιάνει».

Αυτή η δυναμική κατά την Gartner μάλιστα είναι αυξανόμενη και αναμένεται να διπλασιάσει τα ποσοστά της μέσα στην επόμενη δεκαετία. Κάνοντας ασφαλέστερη την πρόβλεψη ότι ο ρόλος του hardcore IT προσωπικού θα είναι να επιβλέπει και να «μαζεύει» τα «λάθη» όλων των αυτών των πειραματισμών που οδηγούν στις νέες εφαρμογές, κυρίως στο σημείο συνάντησης τους με την legacy υποδομή.

Επιπλέον bonus κέρδος αυτών των πειραματισμών είναι ότι ο κάθε οργανισμός γλιτώνει το ατελείωτο «σπασμένο τηλέφωνο» που πρέπει να παίζουν όλα τα επιμέρους τμήματα με το ΙΤ για να αναπτύξουν μια εφαρμογή και τις ατελείωτες μεταφράσεις που αυτό σημαίνει από και προς τις επιμέρους ξεχωριστές επιχειρηματικές «γλώσσες» των φυλών μια επιχείρησης.

Λύνονται όμως όλα τα προβλήματα του ψηφιακού μετασχηματισμού με low code και no code λύσεις; Η μέχρι σήμερα ετυμηγορία είναι μάλλον αμφίσημη. Για την ακρίβεια απλώς και μόνο η ψευδαίσθηση ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί μπορεί συχνά να έρθει και να προσθέσει κι άλλα καινούργια προβλήματα στα ήδη υπάρχοντα που η low code / no code στρατηγική ξεκίνησε να λύσει. Εφαρμογές ή και απλές δοκιμές τους χωρίς έλεγχο, συμμόρφωση με κανονιστικά πλαίσια, προδιαγραφές ασφαλείας στην χειρότερη περίπτωση μπορούν να …δουλεύουν. Στην καλύτερη να μην δουλεύουν. Γιατί; Δεν είναι λίγοι οι ειδικοί που προειδοποιούν ότι όσο οι low code υποδομές δουλεύουν χωρίς τις παραπάνω προϋποθέσεις, μετρούν αντίστροφα μέχρι την επόμενη ΙΤ κρίση. Αλλά ας δούμε πως βλέπουν αυτό το οικοσύστημα εφευρετικότητας μερικά από τα στελέχη του Ελληνικού ΙΤ.

Για την Ανδρομάχη Λεζέ, ΙΤ Director της Heron Energy, οι πλατφόρμες Low Code και No Code έχουν πλέον ξεπεράσει το στάδιο της τεχνολογικής τάσης και αποτελούν σημαντικό εργαλείο επιχειρηματικού μετασχηματισμού. «Σε ένα περιβάλλον όπου οι οργανισμοί καλούνται να ανταποκριθούν ταχύτερα στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της αγοράς, η δυνατότητα γρήγορης ανάπτυξης εφαρμογών και αυτοματισμών αποκτά στρατηγική σημασία. Το σημαντικότερο κριτήριο επιλογής μιας λύσης Low/No Code κατά την άποψή μου δεν είναι η ευκολία ανάπτυξης λύσεων και διαδικασιών, αλλά η δυνατότητα ενσωμάτωσής της στο συνολικό τεχνολογικό οικοσύστημα του οργανισμού. Η πλατφόρμα πρέπει να υποστηρίζει ισχυρή διακυβέρνηση, ασφάλεια, επεκτασιμότητα και εύκολη διασύνδεση με κρίσιμα επιχειρησιακά συστήματα, ώστε να μπορεί να εξελιχθεί από ένα γρήγορο proof of concept σε μια παραγωγική επιχειρησιακή λύση που παράγει αξία.

Η επιτυχία μιας τέτοιας πρωτοβουλίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη σαφούς πλαισίου διακυβέρνησης. Η δυνατότητα συμμετοχής των business users στην ανάπτυξη εφαρμογών δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός ανεξέλεγκτου περιβάλλοντος διάσπαρτων εφαρμογών. Οι οργανισμοί που επιτυγχάνουν σε αυτόν τον τομέα είναι εκείνοι που συνδυάζουν την ευελιξία των citizen developers με τον έλεγχο, τις αρχιτεκτονικές αρχές και τα πρότυπα που θέτει η κάθε Διεύθυνση Πληροφορικής».

«Για χρόνια, οι λύσεις Low/No Code αντιμετωπίζονταν ως “γρήγορες λύσεις” — εργαλεία για τους business users που ήθελαν να παρακάμψουν το IT. Το 2026 αυτή η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά» μας εξηγεί ο Δημήτρης Μικεδής, Transformation Executive & ICT Director | Founder της thearchon.eu. «Παρόλα αυτά το κριτήριο επιλογής δεν είναι το εργαλείο — είναι ο σκοπός. «Η ερώτηση “ποια πλατφόρμα Low/No Code να επιλέξω” είναι λάθος αφετηρία. Η σωστή ερώτηση είναι: “Ποιο επιχειρηματικό πρόβλημα λύνω και σε πόσο χρόνο πρέπει να το λύσω;”. Από την εμπειρία μου σε μεγάλα enterprise περιβάλλοντα — energy retail, pharma, manufacturing — η επιλογή Low/No Code λύσης δικαιολογείται όταν συντρέχουν τρεις παράγοντες: ταχύτητα παράδοσης, περιορισμένοι development πόροι και ανάγκη για άμεση επιχειρηματική αξία. Αν λείπει έστω ένας, η παραδοσιακή ανάπτυξη παραμένει ισχυρότερη επιλογή».

Στην ερώτηση μάλιστα του τι κάνει μια υλοποίηση επιτυχημένη στην πράξη η εμπειρία του δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις: «Οι αποτυχίες Low/No Code που έχω δει δεν οφείλονταν στο εργαλείο — οφείλονταν στην απουσία governance. Χωρίς σαφή ownership, data model και integration strategy, ακόμα και το καλύτερο No Code εργαλείο γίνεται shadow IT με license. Η επιτυχημένη υλοποίηση απαιτεί: Ξεκάθαρη διακυβέρνηση από την πρώτη ημέρα -Integration layer που “μιλάει” με τα υπάρχοντα συστήματα – Εκπαίδευση των business users όχι ως “developers” αλλά ως “product owners” των λύσεών τους».

«Μέχρι πρόσφατα, η συζήτηση γύρω από τις πλατφόρμες Low Code και No Code επικεντρωνόταν κυρίως στην ταχύτερη ανάπτυξη εφαρμογών» σημειώνει η Έλενα Τρίγκα, Head of Group IT Applications Management της Eurobank. «Σήμερα, όμως, η πραγματική πρόκληση είναι διαφορετική: η ικανότητα ενός οργανισμού να μετατρέπει γρήγορα μια επιχειρηματική ανάγκη σε επιχειρηματική αξία. Το Low Code αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς μοχλούς αυτής της μετάβασης. Η επιλογή μιας πλατφόρμας δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην ευκολία ανάπτυξης. Εξίσου σημαντικά είναι η ενσωμάτωσή της στην επιχειρησιακή αρχιτεκτονική (Enterprise Architecture), η αξιοποίηση των εταιρικών δεδομένων, η ασφάλεια, η διακυβέρνηση και η δυνατότητα κλιμάκωσης. Στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, όπου η ασφάλεια, η επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και η κανονιστική συμμόρφωση αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις, η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί τη στρατηγική του οργανισμού, δημιουργώντας βιώσιμη επιχειρηματική αξία.

Η πραγματική αξία των πλατφορμών Low Code δεν περιορίζεται στην επιτάχυνση της ανάπτυξης εφαρμογών. Βρίσκεται στην ικανότητά τους να γεφυρώνουν τις επιχειρησιακές ανάγκες με την τεχνολογική υλοποίηση, επιτρέποντας στους οργανισμούς να καινοτομούν ταχύτερα, χωρίς συμβιβασμούς σε θέματα αρχιτεκτονικής, ασφάλειας και διακυβέρνησης».

ΤΟ LOW CODE ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

Η επόμενη ημέρα θα ανήκει στους οργανισμούς που μπορούν να ενσωματώνουν αποτελεσματικά την καινοτομία σε ολόκληρο το επιχειρησιακό τους μοντέλο, αξιοποιώντας συνδυαστικά την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα δεδομένα και τις τεχνολογικές πλατφόρμες, ώστε να δημιουργούν μετρήσιμη αξία για τον πελάτη και τον οργανισμό. Το Low Code αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα αυτής της πορείας. Η επόμενη εξέλιξη ανήκει στους οργανισμούς που θα αξιοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής, της λειτουργίας και της καινοτομίας τους. Αυτό είναι το AI-Native Enterprise.

Έλενα Τρίγκα, Head of Group IT Applications Management, Eurobank

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ LOW/NO CODE

Η στρατηγική επίδραση του Low/No Code είναι μεγάλη. Η ενσωμάτωση Low/No Code με AI δεν αντικαθιστά τους developers – επαναπροσδιορίζει τον ρόλο τους. Το IT μετακινείται από «κατασκευαστής» σε «architect of governed automation».

Αυτός είναι ο νέος ρόλος του σύγχρονου ICT Director: όχι να λέει «ναι» ή «όχι» στα εργαλεία, αλλά να ορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο η επιχείρηση καινοτομεί με ασφάλεια.

Δημήτρης Μικεδής, Transformation Executive & ICT Director, Founder, thearchon.eu

Όταν το Low Code συνάντησε τη gen AI
Αν οι low code εναλλακτικές είναι το turbo της ανάπτυξης λογισμικού, τότε η gen AI εμφανίστηκε πριν από λίγα χρόνια στο προσκήνιο της DIY ανάπτυξης εφαρμογών σαν μια ακόμα πιο «εκρηκτική» ιδέα που θα πήγαινε την όλη στρατηγική στο επόμενο επίπεδο μέχρι να πεις «gen AI coding!». Αν πρέπει να στήσουμε μια αναλογία/εικόνα -εκεί που ένας «μη προγραμματιστής» «σκάλιζε» ένα όχημα/ εφαρμογή στο pc/γκαράζ του, μπαίνει ξαφνικά ένας φίλος του κρατώντας μια μεταλλική μπουκάλα που γράφει NOS και φωνάζοντας «δε θα πιστέψεις τι βρήκα τσάμπα στο internet! Να το κολλήσουμε μαζί με το turbo!». Όπου νιτρομπούκαλο εσείς σκεφτείτε ολόκληρα τουβλάκια ολόφρεσκου κώδικά που αναπηδούν στην οθόνη μετά από λίγη ή περισσότερη ώρα prompting σε κάποια ΑΙ πλατφόρμα, «τσάμπα» και ιδού: η απογείωση μιας νέας εφαρμογής εν τη γεννέση. Ή απλώς η ανατίναξη του ΙΤ όπως το ξέραμε;

«Σε στρατηγικό επίπεδο, οι τεχνολογίες Low Code επιτρέπουν τη μετατόπιση της προσοχής από την ανάπτυξη λογισμικού στην επίλυση επιχειρηματικών προβλημάτων» μας εξηγεί η Ανδρομάχη Λεζέ. «Η ταχύτερη υλοποίηση νέων διαδικασιών, η αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών και η προσαρμοστικότητα σε κανονιστικές ή εμπορικές απαιτήσεις αποτελούν το πλέον κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η επόμενη μεγάλη εξέλιξη έρχεται από τη σύγκλιση των Low Code πλατφορμών με τις δυνατότητες Generative και Agentic AI. Η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει ήδη τη δημιουργία εφαρμογών, το σύνολο του κύκλου ζωής μιας υλοποίησης (προδιαγραφές, development, δοκιμές), τη μοντελοποίηση διαδικασιών και τη δημιουργία αυτοματισμών. Παράλληλα, τα agentic συστήματα μπορούν να αναλαμβάνουν αυτόνομα επιχειρησιακές ενέργειες βάσει προκαθορισμένων κανόνων και στόχων».

Για την Έλενα Τρίγκα, η εξέλιξη σηματοδοτεί μια εποχή «beyond Low Code» και την μετάβαση στο “AI-Native Enterprise”. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν επιταχύνει απλώς την ανάπτυξη λογισμικού. επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, υλοποιούνται και εξελίσσονται οι εφαρμογές, οι επιχειρησιακές διαδικασίες και οι ψηφιακές υπηρεσίες.

Το επόμενο βήμα είναι τα συστήματα Agentic AI, όπου αυτόνομοι ψηφιακοί agents συνεργάζονται με ανθρώπους και πληροφοριακά συστήματα, αυτοματοποιώντας σύνθετες διαδικασίες και υποστηρίζοντας τη λήψη αποφάσεων μέσα σε σαφή πλαίσια διακυβέρνησης, επιτρέποντας τη σταδιακή μετάβαση από πιλοτικές εφαρμογές σε παραγωγική αξιοποίηση σε ευρεία κλίμακα. Η ανάπτυξη λογισμικού παραμένει θεμελιώδης, αλλά εμπλουτίζεται με νέες δυνατότητες που επιτρέπουν στις ομάδες να επικεντρώνονται περισσότερο στον σχεδιασμό λύσεων, στην αρχιτεκτονική και στη δημιουργία επιχειρηματικής αξίας.

Στη Eurobank αντιμετωπίζουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως στρατηγικό καταλύτη του ψηφιακού μετασχηματισμού. Στο πλαίσιο του Banking Forward, επενδύουμε συστηματικά σε σύγχρονες αρχιτεκτονικές, στο Cloud, στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στη διακυβέρνηση των δεδομένων, ώστε οι νέες τεχνολογίες να αξιοποιούνται με υπευθυνότητα, ασφάλεια και πλήρη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο.

Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός ενιαίου οικοσυστήματος, όπου οι επιχειρησιακές μονάδες, η τεχνολογία και τα δεδομένα συνεργάζονται με κοινό στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ευελιξίας, την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων και τη δημιουργία διαρκούς αξίας για τον οργανισμό και τους πελάτες μας, διαμορφώνοντας παράλληλα μια ολοένα καλύτερη εμπειρία πελάτη».

Ενώ για τον Δημήτρη Μικεδή ο ρόλος του Generative και Agentic AI αλλάζει τους κανόνες. «Με την ενσωμάτωση Generative και Agentic AI, οι πλατφόρμες Low/No Code έχουν μετασχηματιστεί σε πυλώνες επιχειρηματικής στρατηγικής. Εδώ βρίσκεται η πραγματική επανάσταση. Το Generative AI μετατρέπει τη φυσική γλώσσα σε workflows.

Το Agentic AI εκτελεί αυτόνομα tasks μέσα σε αυτά τα workflows. Για τον ICT Director αυτό σημαίνει ένα μόνο πράγμα: ο χρόνος από “ιδέα” σε “λύση σε παραγωγή” έχει συρρικνωθεί από εβδομάδες σε ώρες. Έχω δει αυτό στην πράξη: αυτοματοποίηση διαδικασιών χρέωσης ενέργειας που προηγουμένως απαιτούσε 3 developers και 6 εβδομάδες, υλοποιήθηκε με Agentic AI + No Code platform σε 4 ημέρες. Το ROI ήταν αδιαμφισβήτητο».

Ακολουθήστε μας σε LinkedIn & Facebook και γίνετε μέλος της μεγαλύτερης ελληνικής κοινότητας του κλάδου.