«Το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον» έλεγε πριν από πολλούς αιώνες ο Πλάτωνας, για να τονίσει ότι δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τη μοίρα μας – ίσως, όμως, μπορούμε να προετοιμαστούμε καλύτερα για να αντιμετωπίσουμε κάποιες μελλοντικές εξελίξεις, ιδιαίτερα αν είναι βέβαιο ότι θα συμβούν. Αυτό ακριβώς επέλεξαν να κάνουν μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του χώρου της ψηφιακής τεχνολογίας (Accenture, Eightfold, IBM, Indeed, Google, Intel, Microsoft και SAP) συστήνοντας με συντονιστή τη Cisco το AI-Enabled ICT Workforce Consortium, με στόχο να προετοιμάσουν τα στελέχη τους για την επόμενη ημέρα, που ήδη ήρθε. Σ’ αυτό το πλαίσιο, παρουσίασαν πριν από λίγες εβδομάδες μια εις βάθος έρευνα για τη σημερινή κατάσταση από πλευράς δεξιοτήτων και αναγκών στην αγορά, καταλήγοντας στο (αναμενόμενο, πλην τεκμηριωμένο, πλέον) συμπέρασμα ότι η αναβάθμιση των δεξιοτήτων, η μετεκπαίδευση, αλλά και η στροφή των εργαζομένων στις ΤΠΕ προς νέους χώρους είναι, πλέον, εκ των ων ουκ άνευ.
Το νέο τοπίο στους χώρους εργασίας γίνεται ολοένα και πιο ψηφιακό, κάτι που ήδη έχουν αποδεχθεί πλέον και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι: συμμετέχοντας σε έρευνα του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ, απάντησαν σε ποσοστό 58% ότι μέσα στην επόμενη πενταετία αναμένουν σημαντικές αλλαγές στις απαιτήσεις κάθε θέσης από πλευράς δεξιοτήτων, λόγω της εισβολής της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Μεγάλων Δεδομένων. Από την άλλη, σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας για λογαριασμό του Consortium, η (ελληνικής καταγωγής, άραγε;) Φρανσίν Κατσούδας, Chief People, Policy & Purpose Officer της Cisco, τόνισε ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί μια πρωτοφανή ευκαιρία η τεχνολογία να ωφελήσει τον άνθρωπο πολλαπλά και είναι καθήκον μας να εξασφαλίσουμε ότι κανείς δεν πρόκειται να μείνει πίσω».
Ψηλά ο πήχης
Για να συνεχίσει, με τους στόχους τους: «οι εταιρίες-μέλη του Consortium δεσμεύονται να εκπαιδεύσουν συλλογικά και να αναβαθμίσουν τις δεξιότητες σε περισσότερα από 95 εκατομμύρια εργαζομένους μας, μέσα στην επόμενη δεκαετία. Επενδύοντας σ’ αυτό το μακροπρόθεσμο και συμπεριληπτικό εγχείρημα, θα μπορέσουμε να τους βοηθήσουμε να πάρουν μέρος στην εποχή του AI και να ευημερήσουν». Όσον αφορά στα ίδια τα ευρήματα, το μέλλον της εργασίας ειδικά στις ΤΠΕ προβλέπεται πολύ διαφορετικό από το παρόν: για παράδειγμα, το 92% των σημερινών ρόλων που εξετάσθηκαν πρόκειται να αλλάξει αρκετά έως πολύ, με την αξιοποίηση εφαρμογών ΑΙ, ειδικά σ’ ό,τι αφορά στους entry-level και mid-level εργαζομένους (σε ποσοστό περίπου 37% για τους πρώτους και 40% για τους δεύτερους). Επίσης, νέοι ρόλοι προκύπτουν συνεχώς και εξ ανάγκης, όπως (τους αναφέρουμε στα αγγλικά, σιγά-σιγά θα βρουν το αντίστοιχό τους και στα ελληνικά, είναι νωρίς ακόμα να πειραματιστούμε…) AI ethics, responsible AI, prompt engineering, AI literacy, Large Language Models [LLM] architecture και agile methodologies, οι οποίοι έρχονται να προστεθούν στους παλαιότερους και ήδη δοκιμασμένους της διαχείρισης δεδομένων και τεκμηρίωσης, της δημιουργίας ψηφιακού περιεχομένου, του βασικού προγραμματισμού και της έρευνας & ανάπτυξης.
Τρεις οι βασικές
Σύμφωνα πάντα με την ίδια έρευνα, οι βασικές και θεμελιώδεις δεξιότητες που -σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό- θα χρειαστούν όλοι όσοι έχουν μπει ή μπαίνουν τώρα στον κόσμο του ΑΙ, είναι τρεις: οι γενικές γνώσεις σε όλο το φάσμα των εφαρμογών και των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης (λέγε με, AI literacy), η δυνατότητα ανάλυσης δεδομένων και το prompt engineering, με τη συγκεκριμένη ειδικότητα να «πουλιέται» πλέον πολύ ακριβά στην αγορά. Ο λόγος δεν είναι άλλος από τη ραγδαία αυξανόμενη ανάγκη υποβολής απολύτως στοχευμένων ερωτήσεων στο ChatGPT και τα άλλα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, προκειμένου οι απαντήσεις τους να είναι κοντά στο ζητούμενο και η διάδραση με τη «μηχανή» να θεωρηθεί επιτυχής.
Πάντως, ανεξάρτητα από το γιγαντιαίο upskilling / reskilling που δρομολογείται, η έρευνα δεν δίνει απάντηση στο μέγα ερώτημα (και φόβο) αν οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης έρχονται να στηρίξουν ή να αντικαταστήσουν τους σημερινούς εργαζομένους όχι μόνο στις ΤΠΕ, αλλά και γενικότερα. Οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις είναι πανταχού παρούσες, αλλά το ίδιο και ο φόβος. Σφυγμομέτρηση της κοινής γνώμης στο New Jersey των ΗΠΑ έδειξε πως δεν αμφισβητούνται μεν οι νέες δυνατότητες, αλλά 72% των ερωτηθέντων αισθάνονται λιγότερη σιγουριά για τη θέση τους και 69% φοβούνται αύξηση της ανεργίας.
